Кіріспе

Tex Willer – итальяндық комикс сериясының басты көркем кейіпкері, жазушы Джан Луиджи Бонелли мен суретші Аурелио Галлеппини жасаған және алғаш рет Италияда 1948 жылдың 30 қыркүйегінде жарық көрген. Ол итальян комикстерінің ең танымал кейіпкерлерінің бірі, және бүкіл әлемде көптеген тілдерге аударылған. Бразилиядағы жанкүйерлер саны ерекше көп, бірақ ол Финляндияда, Норвегияда, Грецияда, Түркияда, Хорватияда, Францияда, Үндістанда, Сербияда, Боснияда, Израильде және Испанияда да өте танымал. Басылымдар Ұлыбритания мен АҚШ-та да жарық көрді. Tex сериясы – американдық Ескі Батыстың итальяндық интерпретациясы, ол ескі американдық батыс фильмдерінің классикалық кейіпкерлері мен оқиғаларынан, сондай-ақ кейде американдық тарихтан шабыттанды. Автор бала кезінде өскен Сардиниядан елестетулер алған. Tex – әділдікке деген мықты ұстанымы бар, Техас рейнджері (дегенмен Аризонада өмір сүрсе де), ол түпкілікті американдықтарды және кез келген адал адамды қарақшылардың, адал емес саудагерлердің, сыбайлас саясатшылар мен байлардың зорлық-зомбылығы мен ашкөздігінен қорғайтын қатал адам ретінде бейнеленеді. Түпкілікті американдықтардың мәдениетінің оң және теріс жақтарын көрсетеді. Американдық билік органдары – әскерилер, саясатшылар, бизнесмендер, шерифтер немесе Үндістер ісі жөніндегі бюро туралы да осы айтуға болады. Tex-тің Кит есімді ұлы болған (ол да рейнджер болды), оның анасы – Лилит, Навахо басшысының қызы. Лилит серияның басында шешек ауруынан қайтыс болды, бірақ естеліктерде жиі пайда болатын кейіпкер болып қала береді. Кейін Tex өзі Навахо тайпасының басшысы болды. Tex тек ай сайынғы комикс кітаптар сериясында ғана емес, сонымен қатар Tex Albo Speciale деп аталатын арнайы серияда да (кейде Texone деп атайды, себебі олардың көлемі үлкен, яғни «үлкен Tex») жарық көреді. Texone шамамен 240 беттен тұрады, және Tex әлемінен тыс танымал суретшілер, мысалы, Жорди Бернет, Джо Куберт және Иво Милаццо қатысқан.

Шығармалық кейіпкерлердің тарихы

Текс Уиллердің алғашқы оқиғасы 1948 жылдың 30 қыркүйегінде комикс түрінде жарық көрді. "Бірінші" Текс – еркі емес, бірақ қатаң моральдық кодексі бар заңнан тыс адам: ол тек өзін қорғау үшін ғана өлтіреді. Бірақ, Текс дерлік бірден рейнджер болады. Әдемі навахо қызы Лилитке үйлену арқасында ол навахо тайпасының басшысы, «Түнгі бүркіт» (Aquila della Notte) атымен танылып, американдық аборигендердің құқықтарын қорғаушыға айналады. Сонымен қатар, ол Навахо тайпасының беделді агенті болады. Қатты, адал, қару қолдануда қате жібермейтін, ынсапсыздық пен кемсітушілікке қарсы тұратын Текс өте шапшаң және епті, қатаң ережелерге мән бермейді; керісінше, ол қылмыскерлерге, нәсілі мен тегіне қарамастан, аяушылық танытпайды, егер олар заңмен бірден ынтымақтаспаса, олардың құқықтарын ескермейді. Текс рейнджер болғаннан бері дерлік бар оқиғадағы ең жақын досы – сол аттас тарихи тұлғадан шабыттанған Кит Карсон. Текс Виллердің ұлы Кит Виллер және навахо жауынгері Тайгер Джек маңызды рөл атқарады; бірақ соңғы екеуінің маңызы соңғы оқиғаларда азайып барады. Басқа қайта оралатын кейіпкерлерге Эль Мориско (египеттік тегі бар, Мексиканың солтүстік-шығысында тұратын сиқыршы-ғалым), мексикалық Монталес (бастапқыда жемқор үкіметке қарсы күрескен бандит, кейін сәтті саясаткер), канадалық аңшы Грос Жан, ирландиялық боксшы Пэт Мак Райан, Монтиз полковнигі Джим Брэндон, Сан-Франциско полиция департаментінің капитаны Том Девлин, апачи басшысы Кочизе және навахо сиқыршысы Нувола Росса (Қызыл бұлт) кіреді. Текс Виллердің басты жауы – Мефисто, зұлым сиқыршы және иллюзионист. Басқа жауларға Яма (Мефистоның ұлы), Қара жолбарыс (ақ нәсілді жек көретін және Америка Құрама Штаттарында оның құрылуын қалайтын малай ханзадасы) және Протей (өз сыртқы түрін өзгерте алатын және басқа адамдардың кейпіне кіре алатын) кіреді. Американдық Азамат соғысы кезінде Текс Одақ үшін күресті, бірақ оның туған штаты Техас Конфедерация тарапында болды. Ол Глориетта өткеліндегі шайқасқа қатысып, қысқа мерзімге Канзастың 7-ші ерікті атқыштар полкінде қызмет етті.

Негізгі кейіпкерлер

Текс Уиллер, басты кейіпкер, Техас рейнджері, Навахо тайпасының басшысы және сонымен қатар Навахо резервациясының Үнді істер бюросының агенті. Техастағы Нуесс аңғарында туған Текс әкесі Кен және кіші інісі Сэммен бірге шаруа отбасында өсті. Анасы Мей Текс пен Сэм бала кезінде қайтыс болды. Текс әкесі Кенді мал ұрлаушылар тобына жоғалтып алды, ал Мексикаға ұрыларды қуып барып, оларды өлтірген кезде заңнан тыс адам болды. Кейіннен ол бауырына шаруашылықтың бір бөлігін сатып, кетіп қалды. Сэм кейіннен ранчоны сатып, үлкен ранчо сатып алуды жоспарлап, Калвер-Ситиге көшіп барды; кейін оны қаланың байы Том Ребо өлтірді. Техас рейнджері болғанға дейін Текс ресми түрде заңнан тыс өмір сүрді, бірақ өзін-өзі қорғамаса, қылмыс жасаудан аулақ болды, атын ақтауға тырысты. Текс Уиллер актер Гэри Купердің бейнесімен үлгіленген. Кит Карсон, Текстің ең жақсы досы және рейнджер ретінде ұстазы, тарихи Кит Карсонға негізделген. Ол Текстен үлкен (оның нақты жасы ешқашан ашылмайды, бірақ ол шамамен 55 жаста деп сипатталады және суреттелген) және американдықтар мен үндістер арасында құрметке ие, әйгілі шекарашы. Соңғылары оны ақ шашы үшін Capelli d'Argento (Күміс шашы) деп атайды. Ол Батыс шекарасының барлаушысы және ізашарсы ретінде өмір бойы тәжірибе жинады, бірақ ол АҚШ-тың бүкіл аумағын аралап шықты және оның жергілікті халқы мен географиясы туралы терең білімі бар, бұл оны тірі аңызға айналдырды. Бұрын әскери адам болғандықтан, ол басты кейіпкерлердің ішіндегі тактикалық жағынан ең шебер. Кит Уиллер, Текстің ұлы, оның құдасы Кит Карсонның есімімен аталған. Ол шамамен 25 жаста. Ол Текс тұратын Навахо ауылында дүниеге келді және әкесі оны Навахо қорығының жанындағы христиандық миссияға жіберді. Бастапқыда Текс оның әскери академияға баруын қалады, бірақ Кит үндістер арасында еркін өмір сүргісі келгендіктен, Текс пен Тайгер Джек оған шекарадағы өмірді және қарумен, заңсыздықпен қалай күресу керектігін үйретті. Кейін Кит те Техас рейнджері болды. Ол жас және кейде абайсыз, сонымен қатар кейіпкерлердің ішіндегі ең білімді: мысалы, ол бірде қылмыскердің белгісі ретінде қолданған грек 'пи' (π) белгісін танып, оны грек құдайы Протейдің атымен байланыстырды. Тайгер Джек, Навахо халқының ең құрметтелетін жауынгері және Текстен кейін Навахо халқының екінші басшысы. Ол - батыр, өз тегіне мақтан тұтатын, Навахо халқының салт-дәстүрі мен мәдениетіне адал адам. Ол басты кейіпкерлердің ең сұр кейіпкері: ол бүкіл серияда (қосымшалар кіреді) қарусыз жауға қарсы атыс ашқан жалғыз адам және қажет болған жағдайда әйелдерді азаптап немесе өлтіретіндігі туралы бірнеше рет айтылған – Текс, Кит Карсон, Кит Уиллер де жасамайтын нәрсе. Навахо тауларында туған Тайгердің Текспен дос болғанға дейін Тания есімді сүйіктісі болған. Оны Мексиканың заңсыз адамдары ұрлап алып, ол тұтқында болған кезде өз өмірін өзі қиған.

Достар мен одақтастар

Монталес, Мексиканың бұрынғы бандиті, бүлікші армиясының сарбазы және шенеунігі, Чиуауа штатының қазіргі губернаторы және Мексиканың вице-президенті. "Монталес" – оның тегі, ал нағыз аты ешқашан ашылмаған. Эль Мориско (нағыз аты: Ахмед Джамал), Мысырдың Мемфис қаласынан келген сиқыршы, ғалым, табиғатты зерттеуші және дәрігер, адал көмекшісі Эусебиомен бірге Мексиканың Пиларес қаласында тұрады. Әрекетке бейім емес, бірақ Текстің оккультизм, қара магия және некромантиямен күрескендегі басты одақтасы және кеңесшісі. Эль Мориско – өзіне құрбан болатын және зерттеулеріне толыққанды берілген адам, бірақ Пиларес халқы одан қорқады және оны el brujo, "Солғаушы" деп атайды. Грос Жан, канадалық метис, бұрынғы заңнан тыс адам және қазір Канадада аң аулаумен айналысатын адам. Джим Брэндон, Канада Корольдік атты полициясының полковнигі. Кочиз, апачи Чирикауа тайпасының басшысы, тарихи тұлғаның негізінде жасалған. Том Девлин, Сан-Франциско қаласының полиция капитаны, Калифорния штаты. Пат МакРайан, ирланд боксшысы. Лефти Потреро, Сан-Францискодағы спортзал мен денсаулық орталығының иесі. Нат МакКеннет, Нью-Орлеан қаласының шерифі. Элли Паркер, 1869-1871 жылдары Үндістер ісі жөніндегі Федералдық комиссияның басшысы. Улисс С. Грант, АҚШ армиясының генералы және 1869-1877 жылдары АҚШ президенті. Нувала Росса (Қызыл Бұлт), навахо шаманы. Лилит, Текстің қайтыс болған навахо әйелі және Киттің анасы. Ол Текс Лилитпен танысқан кездегі навахо басшысы Фречиа Россаның (Қызыл Жебе) қызы еді. Лена және оның қызы Донна Паркер: Лена – Монтана штатының Баннок қаласындағы салонның бұрынғы әншісі, қазір Невада штатының Хевен қаласында қонақүй басқарады; ол Кит Карсонның бұрынғы сүйіктісі және оның қызы Донна – оны жиырма жыл бойы жалғыз өсірген – шын мәнінде Кит Карсонның қызы болуы мүмкін. Донна Паркер Кит Уиллердің сүйіктісі. "Бескүнәлер": осы аттас қылмыстық топқа негізделген, "Бескүнәлер" алтын іздеу кезінде Монтанада алтын ұрлап, көптеген кеншілерді өлтірген. Жас Кит Карсон осы істі тергеуге жіберілді. Карсон бұл топты жойғанмен, оқиға желісі Тексте қайта-қайта орын алады.

Негізгі жаулары немесе қайталанатын

Ла Мано Росса (Қызыл қол), бес адамнан тұратын қылмыстық картель және Текстің алғашқы жаулары. Оның мүшелері Стоун, Берк, Уэллс, Топлер және Рэндалл деп аталды; Баннион мырза, банкир, олардың хабаршысы болды. Фред Бреннан мен Джим Теллер, Аризонадан шыққан екі бизнесмен, олар Навахо тайпасына қару-жарақ пен виски сатқан; Текс олардың бизнесін жойғаны үшін кек алу ниетімен, Навахо ауылына шешек жұқтырған жамылғыларды жіберіп, ондаған адамды өлтірді. Текс өзі кішкентай ұлы Китпен бірге ауылда болмағандықтан, екеуі де инфекциядан құтылды, бірақ ауру Текстің әйелі Лилиттің өліміне себеп болды. Мефисто (нағыз аты: Стив Дикарт): бастапқыда иллюзионист және алдамшы, сондай-ақ Мексика үшін жұмыс істейтін құпия тыңшы, кейін зұлым күштермен және әлемнен тыс демондармен одақтасып, сиқыршыға айналды; оның Лили есімді қарындасы және Блэки есімді ұлы бар, ол кейіннен сиқыршы болып, Яма деп аталды. Ол Текстің басты жауы және бүкіл саганың ең ұзаққа созылған қарсыласы, алғаш рет 3-томда ("Fuorilegge" ["Заңнан тыс"], 1964) пайда болды және 738-744-томдарда (барлығы 2022 жылы жарық көрді) он бірінші рет пайда болды. Яма (нағыз аты: Блэки Дикарт), күшті сиқыршы, Мефистоның ұлы. Осы уақытқа дейін төрт рет көрінген Яма, 125-томдағы "Il figlio di Mefisto" ("Мефистоның ұлы") әкесінің күштерін мұра етіп алды және саганың басты қарсыластарының біріне айналды. Протей (нағыз аты: Перри Дрейтон), маскировка жасаудың шебері – қылмыскер. Ол өз қабілетін пойыз бен банктерді тонау үшін пайдаланады. Эль Муэрто (нағыз аты: Пако Ордонес), мексикалық тапаншагер. Оның бетінде өрттен қалған қорқынышты жара бар, соның салдарынан оны "Эль Муэрто" (испан тілінде "өлген [адам]") деп атап кеткен. Эль Муэрто Текске кек қайтарды, себебі бұрын ол оның екі ағасын – заңнан тыс, қарақшылар мен кісі өлтірушілерді өлтірген. Ла Тигре Нера (Принц Суманкан), Борнеодан жер аударылған малай ханзадасы. Оның басты мақсаты – еуропалық отарлаушылар тартып алған билігін қайтару үшін жеткілікті ақша мен әскер жинау. Иль Маэстро (нағыз аты: Эндрю Лидделл), ақылсыз ғалым және химиялық гений, ол Сан-Франциско, Нью-Орлеан және Нью-Йорк қалаларын өзі жасаған удың қаупімен шантаж жасауға тырысты. Текске қарсы алғашқы шайқасынан кейін ол өзінің уымен зардап шегіп, өмір бойына жаралы болды. Джек Тандер, соқыр қарушы, ол психопаттар тобын алып, Лена мен Донна Паркердің тұратын жері – Аспанға жетеледі. Джек Тандердің отбасы: Жалғыз және бұрынғы конфедерация сарбазы Тандер өзінің бандысын "отбасы" деп атады: Джерри Монк, дөңгелек өлкелі және бұрынғы мектеп мұғалімі; Аспап, үлкен балғамен жұмыс істейтін қара нәсілді адам; Елік, аң аулаушы және оның екі каннибалистік Молос иті; Өрт құсы, белгісіз тайпадан шыққан және пироман; Тұлғасыз, сырлы, мылқау және саңырау адам, бетін былғары маскамен жабатын; және Родело Кид, он жеті жасар тапаншагер және сериялық кісі өлтіруші. Женда, Навахо тайпасынан қуылған сиқыршы, себебі ол жас Навахоларды олардың ерік-жігерін бағындыру үшін есірткімен маскүнем ететін. Арктикалық халықтар, Арктика шеңберінде тұратын құпия, примитивті және каннибалистік тайпа; олар Аляскада және Канаданың солтүстік аумақтарында өмір сүретіндігі расталды.

Басқа медиа

1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Италияда «Текс» комиксін фильмге бейімдеуге әрекеттер жасалған. Ақырында фильм 1985 жылы режиссер Дюччо Тессаридің «Текс және тереңдіктің иесі» атты туындысы ретінде түсірілді. Фильм үш «Текс» комиксінен алынған: «El Morisco», «Sierra Encantada» және «Il signore dell'abisso». Фильм телесериалға пилоттық эпизод ретінде жоспарланған, бірақ фильмге сыншылардың және кассадан түскен табыстың нашар болуы нәтижесінде телесериал шығарылмады. 1993 жылы итальяндық «Simulmondo» баспасы «Amiga» және «IBM PC» үйлесімді компьютерлері үшін бірнеше «Текс» компьютерлік ойындарын (он үш белгілі ойын) шығарды. Бұл ойындар тек Италияда ресми түрде жарық көрді және тек итальян тілінде болды, сондықтан бүгінгі күні олар өте сирек кездеседі және коллекционерлердің назарына ілігеді.