Кіріспе

Британдық үкімет департаменті, 1973–2014
Ұлыбританияның бұрынғы мекемесі

Әділ сауда кеңсесі (OFT) – 1973 жылғы Әділ сауда заңымен құрылған, тұтынушыларды қорғау және бәсекелестік заңдарын қамтамасыз ететін, Ұлыбританияның экономикалық реттеушісі қызметін атқарған, министрлік емес үкіметтік департамент. OFT-нің мақсаты – нарықтарды тұтынушылар үшін тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету, әділ сауда қағидаларын сақтайтын кәсіпорындар арасындағы бәсекелестікті күшейту және алаяқтық сауда, түрлі алаялықтар мен картельдер сияқты әділетсіз әрекеттерге тыйым салу болды. Оның қызметі мен өкілеттіктері 2002 жылғы Кәсіпкерлік заңымен өзгертілді. Кәсіпкерлік, инновациялар және дағдылар департаменті (BIS) тұтынушыларды қорғау және бәсекелестік жүйелерін реформалау туралы хабарлады. 2013 жылғы Кәсіпкерлік және реттеу реформасы заңының қағидаларына сәйкес, 2014 жылғы 1 сәуірде Бәсеке және нарықтар органы (CMA) құрылды, ол OFT және Бәсеке комиссиясының көптеген функцияларын біріктіріп, оларды алмастырды. 2014 жылғы сәуірден бастап тұтынушылық кредит секторын реттеу OFT-ден жаңа Қаржылық жүріс-туралы басқару органына (FCA) берілді.

Рөл

OFT-тің жұмысының көп бөлігі нарықтарды талдау, тұтынушылар мен бәсекелестік құқығын сақтау, бірігулерді бақылау, лицензиялау және қадағалау (тұтынушылық несие, жылжымайтын мүлік агенттігі, қаржыны жылыстатуға қарсы қадағалау), құқық қорғау, ақпарат тарату, білім беру бағдарламалары мен бизнес және тұтынушыларға арналған науқандарды жүргізуден тұрды. OFT нарықтарды зерттей отырып, олардың тұтынушылар мен клиенттер үшін тиімді жұмыс істеп жатқанын анықтады. Қажет болған жағдайда, зерттеулер нәтижесінде бәсекелестік комиссиясына нарықтық тергеп-тексеру жүргізуге бағытталған ұсыныстар, шаралар қабылдау, тұтынушыларды хабардар ету науқандары немесе үкіметке ұсыныстар жасалды, олар жарияланды. Бәсекелестік нарықтардың тиімді жұмыс істеуі тұтынушылар, әділ сауда жасайтын бизнес және экономикалық өсім үшін маңызды екенін көрсету; қабылданған шешімдерді түсінікті ету; бизнеске заңның қандай екенін және OFT оны қалай қолданатынын түсіндіре отырып, заңға бағынушылықты ынталандыру; тұтынушылардың хабардарлығы мен сенімін арттыру; жергілікті, ұлттық және халықаралық деңгейдегі құқық қорғау органдарымен тиімді үйлестіру және бәсекелестік пен тұтынушылардың мүдделерін қорғау үшін ең тиімді жүйені құру бойынша үкіметке кеңес беру.

Құрылымы

OFT заңнама емес, нарықтарға бағытталған құрылым бойынша жұмыс істеді, оның құрамында қызметтер, инфрақұрылым және мемлекеттік нарықтар тобы, сондай-ақ тауарлар мен тұтынушылар тобы болды. Әрбір топта әртүрлі заңдық және реттеушілік жүйелерде маманданған шенеуніктер тығыз байланыспен жұмыс істеді. Бұл OFT-ге нарықтың барлық аспектілерін қарастыруға және олар тиімді жұмыс істемесе, жақсарту үшін барлық қолдағы құралдарды пайдалануға мүмкіндік берді. OFT тұтынушылардың құқықтарын және бәсекелестікті қорғау, нарықтарды зерттеу және саралау, білім беру және хабарлау сияқты шараларды тиісті үйлесімде қолданды. Бұл нарық секторының топтары басқа OFT топтарымен – бірігулер, картельдер және қылмыстық іс жүргізумен бірге жұмыс істеді. OFT Флит-стрит көшесінде, Блэкфрайрс станциясына жақын жерде орналасқан. Ол Сент-Брайд шіркеуіне іргелес болды.

Сауда және саясат бастамалары

2002 жылғы Кәсіпорын туралы заңда белгіленген кеңейтілген өкілеттіктерге сүйене отырып, OFT нарықтардың тиімді жұмыс істеуіне көмектесу мақсатында әртүрлі нарық секторларының қалай қызмет ететінін зерттеді. Кейде ол нақты бір нарықты жан-жақты зерттейтін, немесе мысалы, түрлі кәсіпорындардағы әртүрлі нарықтардағы іс-әрекет кодекстерінің немесе кәсіби ережелердің қалай қолданылатынын қарастыратын. Зерттеу нәтижелері жарияланып, OFT-ге тұтынушылардың мүдделерін қорғау үшін қандай шаралар қажет екенін анықтауға көмектесті. Олар күштірек бақылауды, ережелерді өзгертуді немесе тұтынушылардың хабардар болуын арттыруға бағытталған науқанды ұсынуы мүмкін (бірақ әрқашан араласуды ұсынбайды, және егер араласпау туралы шешім қабылданса, онда бұл шешімнің негізді және ашық болуын қамтамасыз етеді). 2006 жылы OFT Қаржы министрлігінің ведомствоны жеке тұтынушылар мен бәсекелестікті реттеуші органдарға бөлу туралы ұсынысына жауап ретінде қайта құрылды. OFT тұтынушыларды тиімді қорғау үшін тұтынушылар құқығы мен бәсекелестік құқығын кешенді түрде қолдану қажет екенін айтты. Заңнамалық сала бойынша бөлінуден бас тартып, OFT нарық секторларына негізделген бөлімдер құрды. Бұл лауазымды тұлғаларға арнайы экономикалық бөлім (бас экономист кеңсесі), сондай-ақ статистиктер мен қаржы сарапшылары, заң маманы және саясатты әзірлеу бөлімі қолдау көрсетеді.

Кредиттік карталар бойынша төлемдер

2006 жылдың мамырында OFT кредиттік карта компанияларының клиенттерінен алынатын төлемдерді тергеді. Есебінде OFT осы төлемдердің заңсыз екенін растады, себебі олар компаниялардың нақты келген шығындары емес, жаза төлеу сипатында болды. 12 фунттан (Egg кредиттік карталары үшін 16 фунт) жоғары сомадағы кез келген төлемді тексеруге дайын екенін мәлімдеді, сондай-ақ 12 фунттың өзі "әділ және қанағаттанарлық төлем" емес екенін көрсетті. OFT-нің пікірінше, мұндай соманы сот белгіленген заңдық үлгіге сәйкес анықтауы керек, яғни тек нақты жұмсалған шығындар ғана өндіріле алады, атап айтқанда, нақты келген залапты өтеу. Кредиттік карта компаниялары өздерінің нақты шығындарын OFT-ге ұсынбады, оның орнына төлемдері клиенттерге берілген анық саясат пен ақпаратқа сәйкес келеді деп талап етті. Төлемдер кейде бір зат үшін 38 фунтқа дейін жеткен, бұл шаравандардың пікірінше, компьютерлік хат жіберу құнынан әлдеқайда асып түседі.

Алдамшы веб-сайттар

2009 жылы клиенттер OFT-ке Калифорния штатындағы бір адам басқаратын екі веб-сайттың алдамашылық әрекеттері туралы шағым түсіргеннен кейін, олар өзін британдықтар деп жалған көрсеткен, ол АҚШ Федералды сауда комиссиясымен бірлесіп іс-қимылдарды үйлестірді, соның нәтижесінде күш қолдану шаралары қолға алынды. Екі жыл өткен соң, сот шешімімен компаниялар осы әрекеттерді тоқтатып, өздерінің нақты орналасқан жерін тура айтуға міндеттелді.

Қарызды басқару компаниялары

2010 жылдың қыркүйегінде OFT 129 компанияға ескерту жіберді, себебі қарызды басқару компанияларының тексеруі барысында кең тараған мәселелер анықталды, компаниялар клиенттерге көмектесуден гөрі пайдаға басымдық берді. Осы ескертуден кейін 87 компания лицензияларын қайтарды.

Рекитт Бенкизер

2011 жылдың сәуірінде OFT Reckitt Benckiser компаниясына 10,2 миллион фунт стерлинг айыппұл салды, себебі ол Ұлттық денсаулық сақтау қызметіне (NHS) альгинат және қышқылға қарсы пешене ауруына арналған дәрі-дәрмектерді жеткізу нарығындағы үстемдік жағдайын зәулімдікпен пайдаланды. OFT Reckitt Benckiser компаниясының 2005 жылы Gaviscon Original Liquid-ті NHS рецепттері арқылы алудан бас тартып, тізімнен шығарғандығы арқылы үстемдік жағдайын зәулімдікпен пайдаланғанын анықтады.

Группон

2012 жылдың наурыз айында OFT «күнделікті ұсыныстар» компаниясы MyCityDeal-дан, Groupon атымен сауда жасайтын, өз сауда тәжірибесін өзгерту жөнінде міндеттемелерді қабылдады, бұл OFT жүргізген тергеудің нәтижесінде болды. Тергеу барысында Groupon-ның тұтынушылардың құқықтарын қорғау ережелерін бұзған көптеген жағдайлары анықталды. OFT ерекше назарды бағаны салыстыру, жарнама, ақшаны қайтару, әділетсіз шарттар және саудагерлермен байланыста тиісті күтімді сақтау сияқты тәжірибелерге аударды. Groupon тергеу бойында ашық және құрылтайшылықпен қатысып, заңнамаға сәйкес әрекет ету үшін өз тәжірибесін өзгертетін міндеттеме берді.

Онлайн қонақ үйді броньдау

2012 жылдың қыркүйегінде OFT қонақүйлерді онлайн брондау секторына қатысты тергеуді бастады. Шағымданушы – Skoosh атты шағын онлайн-саяхат агенті – қонақүйлер бөлме брондауларын басқа сатушылардың қысымымен ең төменгі бағаны сақтауға мәжбүр болғанын хабарлады. 2012 жылдың 31 шілдесінде OFT Booking.com, Expedia және Intercontinental Hotels компанияларына қарсы шағымдама жариялады. OFT-ның алдын ала пікірі бойынша, тараптар бәсекелестік заңнамасын бұзған. 2014 жылдың қаңтар айында OFT айыппұлдардың орнына жауапкер тараптар ұсынған міндеттемелерді қабылдады. OFT-ның Расмуссен бұл жүйенің монополияға алып келу мүмкіндігін мойындады, бірақ OFT нарықтағы өзгерістерді қадағалап отыратынын айтты. 2014 жылдың наурыз айында бағаларды салыстыру сайты Skyscanner OFT-ның шешіміне Ұлыбританияның Бәсекелестік апелляциялық трибуналында шағым түсірді.

Мемлекеттік секторды АКТ-мен қамтамасыз ету

ОФТ-нің жауапкершіліктерін КМА-ға беруге бір апта қалғанда, соңғы ұсыныс ретінде Басқарма мемлекеттік сектордағы АКТ нарығындағы жағдайды зерттеуді жүргізуді ұсынды.