Кіріспе

Кеннет Оппелдің романы Airborn – Кеннет Оппелдің 2004 жылғы жасөсперімдер романы. Роман балама тарих негізінде жазылған, онда ұшақ ойлап табылмаған, оның орнына дирижабльдер әуе тасымалының басты түрі болып табылады. Бұған қоса, әлемде бүкіл өмірін аспанда өткізетін ұшатын жандар сияқты, құрамына ойдан шығарылған жануарлар түрлері кіреді. Оқиға "Аврора" атты трансокеандық сәнді жолаушылар дирижаблінде өтеді және дирижабльдің кабиналық ұлы Мэтт Круздің көзқарасынан баяндалады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Он төрт жасар Мэтт Крус "Аврора" кемесі үшін кабиналық болып жұмыс істейді, ол "гидрий" деп аталатын газды пайдаланып, ауада қалықтайды. Қарауылда жүргенде, ол есінен танып қалған қартты алып келе жатқан зақымдалған шарды көреді. Мэтт Бенджамин Моллойды құтқарып, кемеге көтергеннен кейін ол көп ұзамай қайтыс болады. Оның соңғы сөздері өзінің сәтсіз сапарында көрген "әдемі жаратылыстар" туралы айтады. Бір жылдан кейін, қазір он бес жастағы Мэтт Лайонсгейт қаласындағы үйінен, ойдан шығарылған Ванкуверден, Австралияның Сидней қаласына сапар шегу үшін "Аврораға" қосылады. Анасы мен қарындастарын қатты жақсы көретін Мэтт ауада болуға қуанышпен толады, себебі ол әкесіне – "Аврора" кемесінде апатқа ұшыраған бұрынғы желкеншіге жақын сезінеді. Мэттке уәде етілген Жас желкенші лауазымы дирижабль флотының мұрагері Брюс Лунардиге берілгенін естіп, ол көңілі қалады. Саяхаттың бірінші күні орнитоптер кемеге екі жолаушыны жеткізеді: Кейт де Фрис және оның серігі Марджори Симпкинс. Кейт Мэттке өзінің Бенджамин Моллойдың немересі екенін айтады және оған Моллойдың күнделігінен ұшатын пантера сияқты жануарлардың егжей-тегжейлі суреттерін көрсетеді. Олардың өмір бойы ауада өмір сүруі мүмкін екендігіне қызығушылық танытып, Кейт мұндай жаратылыстардың бар екенін дәлелдеу миссиясында екенін айтады. Бірнеше түннен кейін кемеге Викрам Шпиргалз есімді жаман әйел шабуыл жасайды. Оның қарақшылар тобы кемені тонап, барлық құнды заттарды алып, радиостанцияның бас операторын өлтіреді. Қарақшылар кетуге кіріседі, бірақ екі кеме де дауылға ұшырайды. Пираттық кеме "Аврорамен" соқтығысып, "Аврораның" корпусын жыртып, гидрий қорын қатты азайтады. Желкеншілер "Аврораны" жөндеуге асығысқанда, Мэтт бір аралды көреді және экипаж соған қарай жүзеді. Кеме аралға құлайды, ол Кейттің атасының күнделігіндегі арал екенін түсінеді. Кейт Мэттті аралды зерттеуге көндіреді, онда олар үлкен қанатты жаратылыстың қаңқасын табады. Бірнеше минуттан кейін олар сол түрдің жарақаттанған мүшесін табады, оны "булы мысық" деп атауға шешім қабылдайды. Мисс Симпкинс Мэттпен араласқаны үшін Кейтті бөлмесіне қамауға тырысады. Жөндеу жұмыстары аяқталуға жақын болған кезде, Кейт оны есірткіге салып, аралдың жануарлар дүниесін суретке түсіруге соңғы мүмкіндікті пайдаланады. Мэтт пен Брюс оны іздейді және Кейтті ағашқа жасырынып отырғанын табады. Бұлтты мысықты балықпен ашық жерге шақырып алғаннан кейін, Кейттің камерасының затворі оны шабуылға шақырады. Брюс бұлтты мысықтың шабуылынан аяғына ауыр жарақат алады, бірақ Мэтт пен Кейт орманға қашады. Екеуі оқшау аралда құпия база құрған қарақшыларды кездестіреді. Олар танылмай, пираттық лагерден баспана іздеп, түнде жасырын қашуды жоспарлайды. Қашып бара жатқан Кейт пен Мэттті ұстап алып, оттегісіз гидрий орнағына лақтырады. Олар Кейттің шалбарын шар ретінде пайдаланып, жерге көтеріледі, ал Шпиргалстың экипажы "Аврораның" жолаушыларын үнсіздендіруге кіріседі. Кейт орман ішінде жылап, басқаларды қауіпке тігуі үшін өзін кінәлайды. Ол қызға деген сезімдерін білдіріп, оны сүйеді. Ол жігіттен оны қайтадан сүйгенін сұрайды және жылауын тоқтатады. Кейт пен Мэтт Брюсті тапқаннан кейін, олар сегіз қарақшы тұтқынға алған "Аврораға" барады. Олар қону сызықтарын бұзып, кемені ұшырып көтереді. Мэтттің ұшу жүйесін білуі оларға уақытша басқаруды алып, кемені аралдан алыстатуға мүмкіндік береді. Брюстің жараларын емханада емдегеннен кейін, Мэтт пираттардың сорпасына қосу үшін ұйқы эликсирін әкеледі. Шпиргалстың командасы Брюсті машина бөлмесінде өлтіріп, Мэттті ашық аспанда "Аврораның" корпусына қуып жетеді. Шпиргалс Мэттті шеттен итеріп жібереді, бірақ Мэтт кеменің құйрық қанатын ұстап алады. Мэттті тағы да итеруге тырыспас бұрын, Шпиргалсқа бұлтты мысықтардың тобы шабуыл жасап, теңізге лақтырады. Матт "Аврораны" дұрыс бағытқа қайтара отырып, жолаушылар құтқарылады. Алты айдан кейін Мэтт Кейтпен Парижде кездеседі, онда ол өзінің бұлтты мысық қаңқасын және суреттерін көрсетеді. Мэтт Шпиргалстың операциялық базасын тапқан үшін сыйақы ақшасының көмегімен әуе кемелері академиясына баратынын айтады. Кейт университетте зоология мамандығын оқуға түсуді жоспарлап отыр.

Негізгі кейіпкерлер

Мэтт Крус: "Аврора" кемесіндегі каюталық бала және роман басталғанда қақпақтардың ұясын күзетуші. Лайонсгейт қаласындағы әпке-қарындастарын асырауды армандап, жұмыс ашылған кезде желкен тігушінің шәкірті болып жұмысқа орналасуға уәде алған. Кейт де Врис: "Бұлт мысықтарды" ашқан деген адамның ғылымға бейім немересі. Шамамен он бес жаста, ол өте жанкешті және ержүрек, бұл оның сүйемелдеушісі Марджори Симпкинсті қатты алаңдатады. Брюс Лунарди: "Аврора" кемесіне иелік ететін табысты дирижабльдер желісінің мұрагері. Жасөспірім шағында кемеге жіберілген ол, еңбек ақысын алмай, Мэттке желкенші болып жұмысқа орналасу мүмкіндігінен айырады. Капитан Уолкен: "Аврора" кемесінің капитаны және Мэттке кеңесші. Баз: "Аврора" кемесіндегі тағы бір каюталық бала, Мэтт Круспен бірге тұрады. Ол Мэтттің серігі, ағайындысы секілді. Викрам Шпиргалас: "Аврораға" шабуыл жасап, кемеде газ ағып кетуіне себеп болған пираттардың капитаны (басты жау).

Марапаттар

Кітап 2004 жылы балалар әдебиеті саласындағы генерал-губернатор сыйлығын жеңіп алды. Кітап Майкл Л. Принц сыйлығының иегері атанды. "Балалар кітаптары орталығының бюллетені" жүйзесіндегі "Көк лента" сыйлығына ие болды. Кітап 2006 жылы Red Maple сыйлығын жеңіп алды. 2005 жылы кітап Рут және Сильвия Шварц балалар кітабы сыйлығымен марапатталды. Кітап 2006 жылы Жастар әдебиеті бойынша халықаралық кеңестің тізіміне енді. Дэвид Келли және актерлік құрамның толық қатысуымен оқылған аудиокітап нұсқасы 2007 жылы 12 жастан асқан балаларға арналған "Audie" сыйлығын жеңіп алды.

Фильмге бейімделу

Бастапқыда кітап фильмге бейімделуі жоспарланған, режиссерлігін Стивен Сомерс істемек. Томас Дин Доннели сценарийді өңдеді. Дегенмен, 2008 жылы Оппель жоба тоқтатылғанын хабарлады. 2012 жылдың 19 наурызында Halifax Films және Майкл Донован бірігіп, кітапты фильмге түсіру құқығын сатып алды. Оппель алдын ала сценарий жазу үшін шақырылып, атқарушы продюсер болар еді. Өзінің сайтындағы жиі қойылатын сұрақтар бөлімінде Оппель соңғы продюсерлер жобадан бас тартып, кітапқа құқықты қайта алғанын мәлімдейді.