Кіріспе

Шамбал дайындау

Габбинг – тұздалған шамайды (немесе маринадталған шамайды) дайындау процесі, онда балықтың жаңқалары мен жұтқыншақтың бір бөлігі алынып тасталады, осылайша кез келген ащы дәм жойылады. Тұздау процесі кезінде балықтың бауыры мен ұйқы безі ішінде қалады, себебі олар дәм үшін қажетті ферменттерді бөліп шығарады. Содан кейін балық 20 шамайға бір бөлік тұзбен бөшкеде тұздалады. Бүгінде осы процесте көптеген түрленулер мен жергілікті ерекшеліктер бар.

Тарих

Халық арасында кең таралған аңыз бойынша, гиббинг процесін 14 ғасырда Зеландияның Биервлиет қаласынан шыққан балықшы Виллем Бьюкельсзон (Виллем Бьюкельс, Вильям Бакэлс немесе Вильям Бакэлссон) ойлап тапқан. Осы балықты сақтау әдісін табу голландиялықтардың теңізде күшті елге айналуына әкелді. 1380-1386 жылдар аралығында Бьюкельс «тұз балық сақталады және сақталған балықты қаптап, экспорттауға болады» дегенді анықтады. Бьюкельстің гиббинг өнертабысы тұз шабақ экспорттау саласын құрды, оған голландиялықтар монополия құрды. Олар кеме жасауды бастады, соңында шабақ саудасынан голландиялық империя құруға көшті. Император Карл V Бьюкельске елінің игілігі үшін ескерткіш орнатты, ал оның қабірін тапқан Венгрия королевасы Мария оның үстіне отырып, шабақ жеді. Шабақ голландиялықтар үшін әлі де өте маңызды, олар әр көктемде (Желек күні) тойлайды, бұл дәстүр 14 ғасырға дейін барып жетеді, сол кезде балықшылар жылдық аулауды ұстау үшін, аулауларын сақтау және шетелге экспорттау үшін кішкентай қайықтарымен теңізге шығатын.