Кіріспе

Пётр Николаевич Дурново (Пётр Никола́евич Дурновó) (1845 жылы Мәскеу губерниясында дүниеге келген – 24 қыркүйек 1915 [ескі стиль бойынша 11 қыркүйек 1915] Петроградта қайтыс болған) – Ресей империясының заңгері, саясаткері және Дурново әулетінен шыққан Ресей ақсұйығының мүшесі. 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде патшаға қарсы революционерлер оны "контрреволюцияның қасапшысы" деп атаған.

Өмірбаян

Петр Дурново 1845 жылы Мәскеу губерниясында асыл Дурново отбасында дүниеге келген. Дурново өзінің еңбек жолын теңіз және әскери қызметтен бастады, 1881 жылы Ішкі істер министрлігінің Полиция департаментіне ауысты, ал 1884 жылдан 1893 жылға дейін осы департаменттің директоры болды. Ол сол министрліктің басқа бөлімдерінде де жоғары лауазымдарға ие болды, соның ішінде қысқа мерзімге оның басшысы болды (1905–1906). Оның соңғы он жылдығындағы басты қызметі Мемлекеттік кеңес мүшесі болу болды. Императорлық теңіз мектебі мен Әскери-теңіз заң академиясын бітірген ол, 1881 жылы Ішкі істер министрлігіне ауысқанға дейін Әділет министрлігінде Киев апелляциялық сотының көмекші прокуроры лауазымына дейін қызмет етті. Дурново 1884 жылы Полиция директоры болып тағайындалды және 1893 жылға дейін осы лауазымда қалды, ол өзінің және Ресейдегі испан елшісі арасындағы полиция өкілеттіктерін теріс пайдалану туралы келіспеушілікке байланысты отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1893 жылы Ресейдің императорлық Сенатына тағайындалды, онда өзінің қабілетін көрсетті. 1900 жылы Сипягиннің өтініші бойынша пошта және телеграф қызметтеріне жауапты Ішкі істер министрінің көмекшісі болып тағайындалды. Ол бұл лауазымда 1905 жылға дейін болды, содан кейін Витте ұсынғаннан кейін Ішкі істер министрі болып тағайындалды. 1905 жылғы Ресей революциясы туралы кітабында Леон Троцкий Дурновоның Виттемен тағайындалуын былай сипаттады: "Орыс бюрократиясының әдепсіздігінің ең жаман үлгісі, тіпті ұмытылмас Александр III-нің өзі де күшті сөздермен тастауға мәжбүр болған бұл ұры лауазымды адам: "осы шошқаны алып тастаңыз", бұл Дурново енді "либералды" Премьер-министрге қарсы салмақ беру үшін қоқыс шелегінен шығарылды. [ ] Дурново, жағдайдың шебері, жеңін қайырып, қарсы революцияның қасапшысы ретінде қанды жұмысына кірісті". Дурново 1905 жылғы Революция кезінде баспасөз бостандығына қарсы науқандарға жетекшілік етті. 1905 жылы 6-12 қарашада Мәскеуде өткен Екінші шаруалар съезінің соңғы сессиясы аяқталғаннан кейін дереу, шаруалардың қарсылығын басуға ниеттеніп, Дурново мынадай бұйрық шығарды: "Қарсылық көрсеткендер дереу қарулы күшпен жойылуы керек, қарсылық көрсетілген жағдайда олардың үйлері өртеп жіберілуі керек. Өз бетімен билік ету біржола жойылуы керек. Қазір тұтқындаудың еш пайдасы жоқ, ал жүздеген, мыңдаған адамды соттау мүмкін емес. Әскерлер жоғарыда көрсетілген нұсқауларды толық түсінуі керек. П. Дурново".

Витте Министрлер кеңесінің төрағалығынан кеткеннен кейін, екеуінің арасындағы бұрынғы келіспеушіліктерге қарамастан, ол министр лауазымынан зейнеткерлікке шықты.

Николай II-ге арналған хат

Дурново Ұлыбританиямен жақындасудың, Германиямен қарым-қатынастың нашарлауы есебінен жүзеге асуына қарсы айқын оппозициясымен белгілі болды, және ол 1914 жылғы ақпанда Николай II-ге жіберген хатында осы пікірін білдірді. Хатында Дурново өз көзқарастарын, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін іске асырылатын болжамдарын жазды. Ол Германия мен Ресейдің мүдделері толықтыратындығына сенді, ал екі империя арасындағы соғыс екеуінің де қазіргі саяси құрылысын құртуға ғана әкелуі мүмкін еді. Дурново Ресей, Франция және Ұлыбританияның Германия, Австро-Венгрия және Түркияға қарсы соғысқа түсуін болжады. Оның меморандумы Ресейдің жеңіліске ұшыратынын, Императорлық армияның рухын жоятынын, қолданыстағы заң шығару институттарын, зиялы оппозицияны жоятынын және монархияны құлатып, "өте радикалды әлеуметтік революцияны" тудыратынын, оның бағыты мен дамуын болжау қиын екенін дәл болжады. Бұл құжат 1917 жылғы ақпан революциясынан кейін патша Николайдың жеке қағаздарынан табылды. Патша оны оқыған-оқымағаны белгісіз.

Өлім

Петр Дурново 1915 жылдың қыркүйегінде Петроградтағы вилласында қайтыс болды. Ол Ресей империясының соңғы ішкі істер министрі, табиғи себептерден қайтыс болған. Оның алты ізбасары (Пётр Столыпин, Александр Макаров, Николай Маклаков, [Николай Щербатов (Бавария, Германияның Старнберг қаласында қайтыс болды)], Алексей Хвостов, Борис Штюрмер, [Александр Хвостов (РСФСР-дегі Елец қаласында қайтыс болды)], Александр Протопопов) Қызыл террор кезінде қаза тасты. 1918-1922 жылдардағы әйгілі Қызыл террор кезінде тек Александр Макаров, Николай Маклаков, Алексей Хвостов және Александр Протопопов атылды.