Кіріспе
Делезе және Гуаттари термині бойынша ретерриториализация – детерриториализацияға ұшыраған жердің немесе аумақтың жаңаша құрылуы. Детерриториализация – Делезе мен Гуаттаридің «Капитализм және шизофрения» (1972–1980 жж.) философиялық жобасында жасалған термин. Олар салыстырмалы детерриториализацияның әрқашан ретерриториализациямен қатар жүретінін көрсетті. Бұл – жаңа биліктің құрылысы. Мысалы, испандықтар (Хернан Кортес) ацтектерді жаулап алғанда, ацтектердің сенімдері мен дәстүрлерінің белгілерін жою арқылы детерриториализация жасады, содан кейін өз сенімдері мен дәстүрлерін орнату арқылы ретерриториализация жүргізді. Осыған ұқсас насихат түрлері олардың жерге ие болуын бекітті. Насихат – адамдардың ой-пікірлеріне әсер ету арқылы, кең көлемде таратылатын ақпаратпен аумақты қайта бағындыруға жасалған әрекет. Мысалы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ жастарды әскерге шақыру үшін барлық жерге плакаттар іліп қойды.
Reterritorialization is the restructuring of a place or territory that has experienced deterritorialization. Deterritorialization is a term created by Deleuze and Guattari in their philosophical project Capitalism and Schizophrenia (1972–1980). They distinguished that relative deterritorialization is always accompanied by reterritorialization. It is the design of the new power. For example, when the Spanish (Hernán Cortés) conquered the Aztecs, and after the Spanish deterritorialized by eliminating the symbols of the Aztecs' beliefs and rituals, the Spanish then reterritorialized by putting up their own beliefs and rituals. This form of propaganda established their takeover of the land. Propaganda is an attempt to reterritorialize by influencing people's ideas through information distributed on a large scale. For example, during World War I, the U. S. put up posters everywhere to encourage young men to join the military and fight.
Антропологияда қолдану
Ретерриторияландыру – бұл белгілі бір жердегі адамдар сол жердің жергілікті мәдениетінің аясында танымал мәдениеттің бір қырын өндіре бастағанда, оны өздеріне тән етіп өзгертетін процесс. Мысалы, Индонезиялық хип-хопты қарастырайық. Хип-хоп пен рэп 1980-90 жылдардағы Нью-Йорк және Лос-Анджелес қалаларының ішкі аймақтарында пайда болғанмен, Еуропа мен Орталық Азия арқылы Индонезияға жеткен кезде бастапқы ерекшеліктерінің бір бөлігін жоғалтты. Импортталған хип-хоп алдымен Индонезиядағы шағын топқа тарады, содан кейін индонезиялықтар хип-хоп музыкасын жасауға кірісті. Музыка хип-хоп стилінде болғанымен, жергілікті әртістер өздерінің мәдениетін «шеттен келген» хип-хоппен біріктіріп, енді шетелдік емес, жаңа гибридтік форма жасады. Қазіргі кездегі адам географиясы мәдениеттің антропологиялық анықтамаларын қолданады және көбінесе халықтық мәдениетпен байланысты практиканы мәдени көріністер ретінде қарастырады, олар орын, кеңістік, ландшафт және жекеліктің жаңа аспектілерін аша алады немесе қалыптастырады. Аксиоматизация арқылы жүзеге асырылатын детерриторияландыру мен ретерриторияландырудың үнемі қайталануы капиталистік қоғамның негізгі ритміне жатады. Карл Маркс бұл процесті буржуазиялық дәуірді бұрынғы кезеңдерден ерекшелендіретін өндіріс құралдарының тұрақты революциясы және барлық әлеуметтік жағдайлардың үздірілмейтін бұзылуы деп сипаттаған. Капиталдың негізгі механизмі детерриторияландыру және ретерриторияландыру процесімен қатар жүреді. Ол детерриторияланған ресурстарды біріктіріп, олардың ретерриторияланған комбинациясынан пайданы иеленеді. Детерриторияландыру және ретерриторияландыру тілек пен еңбектің ортақ мәнін болжайды және күшейтеді. Бұл барлық түрдегі инвестициялардың – олар дәстүрлі түрде психологиялық немесе экономикалық болып есептелсе де – өндіріс энергиясын ажырату және қайта құрау процесін білдіреді. Катари (2019) «Қудаланған жекеліктің ретерриторияландырылуы» атты жұмысында «ретерриторияландыруды» жаңа қоғамға келгеннен кейін аумақтық байланысты қайта орнатуға тырысатын босқындардың көрінісі ретінде қарастырады, бұл процесс этномilliк қақтығыстарды сыртқы топтармен күшейтуге бейім.
Бұқаралық ақпарат құралдары
Бұқаралық ақпарат құралдары пайда болғаннан бері ретерриторияландыру жиі кездесетін құбылысқа айналды. Бұқаралық ақпарат құралдары детерриторияландыру және ретерриторияландыру процесін үдетіп, оның жаһандық деңгейде жүзеге асуына жағдай жасады. Коммуникациялық технологиялар бүкіл әлемді байланыстырып, осы технологияларға қол жеткізгендердің барлығын қамтитын жаһандық мәдениетті құрады. Интернетке қол жеткізген әрбір адам осы мәдени қауымдастықтың бір бөлігі. Жергілікті мәдениет жаһандық қоғамдастыққа енгеннен кейін детерриторияландыру және ретерриторияландыру процесі жалғаса береді, себебі жаһандық мәдениет оған қатысатын барлық қауымдастықтардан нәр алып, оларға үлеседі. Жаһандық ретерриторияландыруды көрсететін поп-мәдениеттің мысалы – Red Hot Chili Peppers тобының "Californication" әні. Ән Калифорния мәдениетінің әлемге қандай әсер ететінін көрсетеді; Калифорнияда пайда болған тренд жаһандық қоғамдастықта да қабылдануы мүмкін. Әннің соңғы шумақтарының бірінде детерриторияландыру кезінде болатын қирау туралы айтылады, бірақ осы қирау ретерриторияландыруға қалай мүмкіндік береді: “Қирау қиын жолға апарады, бірақ сонымен бірге жаңа тууға да себеп болады, жер сілкінісі – қыздың гитары үшін жай ғана керемет діріл, ал цунамилар да Калифорниядан әлемді құтқара алмады”. Осы сөздер жаһандық деңгейде ретерриторияландырудың мәнін ашады. Калифорния – жаһандық қоғамдастықтағы мәдени орталық, халықаралық трендтердің басталатын жері. Детерриторияландыру және ретерриторияландыру – жаһандық мәдениеттің дамуының үнемі жүріп жатқан процесі, ал бұқаралық ақпарат құралдары осы процестің катализаторы болып табылады.