Кіріспе

Мацусима (松島) – Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінің қорғалған крейсері. Оның аты, оның бауырларындай (жапондық крейсер Ицукусима және жапондық крейсер Хашидате), Жапонияның дәстүрлі үш көркемдігінің бірінен алынған, атап айтқанда Мияги префектурасындағы Сендай қаласының жанындағы Мацусима аралдарынан.

Өмірбаян

Бірінші қытай-жапон соғысы кезінде Жапон императорлық теңіз күштерінің негізін құраған Мацусима класының крейсерлері француз әскери кеңесшісі және кеме жасаушы Луи Эмиль Бертин тарапынан ұсынылған Jeune École қағидалары негізінде салынды. Жапон үкіметінің Азиядағы әртүрлі шетелдік державаларға қарсы тұру үшін зымырандық кемелер флотын құруға жеткілікті ресурстары мен қаржысы болмады; оның орнына, Жапония жеңіл бронясы және кішкентай калибрлі, ұзақ қашықтыққа оқ атар қарулары бар, сондай-ақ үлкен бір Канет зеңбірегімен жабдықталған, кішкентай және жылдам кемелерді пайдаланудың радикалды теориясын қабылдады. Алайда, бұл жоба тиімсіз болып шықты, себебі алып зеңбіректің кері соққысы осындай кішкентай кеме үшін тым күшті болды, ал оны қайта зарядтау уақыты да тым ұзақ еді. Дегенмен, Мацусима класының крейсерлері нашар жабдықталған және нашар басқарылған Императорлық Қытай Бейян флотына қарсы өздерінің мақсатына лайықты қызмет етті. Мацусима Франциядағы Ла-Сейне-сюр-Мердегі Société Nouvelle des Forges et Chantiers de la Méditerranée кеме құрылыс компаниясында салынды.

Дизайн

Мацусима бауырлас кемелерінен негізінен бас қаруының орналасуымен ерекшеленді, ол мұңалдығының орнына кеме үстіне орналастырылған. Мацусиманың 94 дөңгелектері болаттан жасалған, екі қабатты түбі, су өткізбейтін бөлімдерге бөлінген, ал қабырғалар мен броня арасындағы кеңістік копрамен толтырылған. Кеменің мұрты теңізлік тараумен нығайтылған. Қазандықтар мен оқ-дәрі қоймалары сияқты маңызды жабдықтар, сондай-ақ қару ұстағыштары, нығайтылған болат бронясымен қоршалған. Басты қару-жарақ кеме үстіне орнатылған бір 320 мм-лік Канет зеңбірегінен тұрды, ол тиімді қашықтықта 450 кг бронебойғыш немесе 350 кг жарылғыш снарядтарды атуға қабілетті. Атудың максималды жылдамдығы сағатына екі оқ болды, ал кемеде 60 оқ тасымалданды. Екінші қару-жараққа он екі QF 4.7 дюймдік Gun Mk I–IV Armstrong зеңбірегі кірді, олардың максималды қашықтығы және ату жылдамдығы минутына 12 оқ. Он зеңбірек қақпақ палубасында, әр жағында бесеуден орналастырылған, ал қалған екі зеңбірек кеме мұртының екі жағындағы жоғарғы палуба амбразураларында орналасқан. Әр зеңбірек 120 оқпен жабдықталған. Үшінші қорғаныс – жоғарғы палубада орналасқан алты QF 6 фунттық Hotchkiss зеңбірегі, олардың максималды қашықтығы және ату жылдамдығы минутына 20 оқ. Әр зеңбірекке 300 оқ тиді. Сонымен қатар, әртүрлі жерлерде 11 QF 3 фунттық Hotchkiss зеңбірегі орнатылды, ату жылдамдығы минутына 32 оқ және әр зеңбірекке 800 оқ. Әр кемеде үш мұртта және біреуі кормада орналасқан төрт 356 мм торпедалық түтікше болды, жалпы кемеде 20 торпеда тасымалданды. Бұл қару-жарақтың салмағы конструкцияны қауіпті түрде ауыр етіп жасады, сондықтан салмақты азайту үшін бронядан бас тартылды. Кемені екі көлденең үш кеңейімді бу машинасы қозғалтты. Дизайнның теңізге лайықтылығы нашар болды және жобаланған жылдамдық сирек орындалды. Алайда, қытайлық "Чжэньюань" бронекемесінен атылған 305 мм снарядтарының екеуі Мацусимаға да тиді. Біреуі жарылмады және кеменің екі жағынан өтті. Екіншісі жарылып, зарядталып жатқан кезде No.4 120 мм зеңбірегін жойды, 28 экипаж мүшесі қаза тауып, 68 адам жарақат алды. Бұл жарылыстан туған өрт басқа үш зеңбіректі де істен шығарды, ал бір офицердің униформасын жарықтарға тығып тастауы ғана өрттің оқ-дәрі қоймасына таралуын болдырмады. Мацусимаға кішкентай калибрлі артиллериядан да көптеген соққылар тиді, оның түтін шығаратындары, мачталары мен палуба жабдықтарына зақым келтірілді, нәтижесінде ол шайқастан шығуға мәжбүр болды. Барлығы Мацусима шайқаста 57 адамын (соның ішінде үш офицер) және 54 жарақаттанғанды (соның ішінде төрт офицер) жоғалтты – бұл бүкіл шайқас кезіндегі жапондық жаралылардың жартысынан астам бөлігін құрады. Адмирал Ито Мацусима жөндеу үшін Куре теңіз арсеналына оралғандықтан, өзінің штаб-квартирасын Хашидатеге көшіруге мәжбүр болды. Экипаж тәулік бойы жұмыс істегеннен кейін Мацусима 26 күннен кейін қайтадан активті қызметке кірісіп, Лушункоу шайқасына және Вэйхайвэй шайқасына қатысты. Вэйхайвэй портының құрлық бекіністерін бомбалау кезінде Мацусима қорғаушылардан екі снарядқа түсті. Бір снаряд оның карталық бөлмесін қиратты және түтін шығаратынын зақымдады, ал екіншісі палуба бронясында жарылып, екі экипаж мүшесін жарақаттады. Шайқас аяқталғаннан кейін Бэйян флотының өкілдері Мацусима палубасына келіп, капитуляция құжаттарына қол қойды. Мацусима 1895 жылы Тайваньға жасалған жапон флотының шабуылына қатысты және 3 маусымда 1895 жылы Килун портындағы қытайлық жағалау бекіністерін бомбалауда қатысты.