Япония-Жапон флотының "Яэяма" крейсерінің тарихы

Кіріспе

Яэяма (八重山) – Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің қорғалмаған крейсері. Яэяма атауы Яэяма аралдарынан алынған, бұл аралдар қазіргі Окинава префектурасын құрайтын үш арал тобының ең оңтүстігінде орналасқан. Яэяма Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінде басты назарда барлау, тыңшылық және жоғары маңызды хабарларды жеткізу үшін aviso (диспетчерлік кеме) ретінде қолданылды.

Өмірбаян

Яэяма француз әскери кеңесшісі Эмиль Бертиннің жетекшілігімен жобаланып, Жапонияда Йокосука әскери-теңіз арсеналында салынды. Оның қозғалтқышы – үш цилиндрлі үшеулік кеңейтулі бу машинасы, ал онымен жұмыс істейтін алты цилиндрлі қазандықтар жұбы Англиядағы Хоторн Лесли және Компаниядан импортталды. Шағын сусыру қабілетіне, қуатты қозғалтқыштарына және жоғары жылдамдығына ие, ауыр қаруланған, бірақ жеңіл броньды Яэяма Бертин жақтаған Jeune Ecole теңіз соғысы философиясының бір үлгісі еді. Өте кішкентай болғандықтан, оны кейде корвет немесе канонерлік қайық деп жіктеуге болады.

Дизайн

Яэяма – Жапониядағы отандық өндірістегі екінші болат корпусты кеме болды. Ол бу машинасына қоса, қосалқы желкенмен жүру үшін екі мачтаны сақтап қалды. Яэяма үш 4,7 дюймдік QF және сегіз 3 фунттық Hotchkiss зеңбірегімен қаруланды. Бұған қоса, кеме палубаға орнатылған екі торпеда тасыды.

Қызмет өтілі

Яэяма Бірінші Қытай-Жапон соғысында белсенді қатысып, Кореяға әскер тасымалдауларын қорғады және Порт-Артурға жапон әскерлерінің қонуын қамтамасыз етті. Ол Пундо шайқасының бастауында болды, онда "Коушинг" кемесінің еуропалық экипажын құтқаруға көмектесті, кеме жапондық "Нанива" крейсерімен батырылған болатын. Содан кейін Сары теңізде күзеттік жұмыстарға қатысты. Вэйхайвэй шайқасында Яэяма 1895 жылғы 18 қаңтарда жапон десанттық операцияларын қолдады (жапондық "Атаго" және "Мая" канонерлік кемелерімен бірге) және қытайлық бекіністерді атқылады. Кейін Яэяма Тайваньға шабуылға қатысып, 1895 жылғы 13 қазанда Такоу (Каосиунг) маңындағы қытайлық жағалау бекіністерін бомбалауға және Пескадорларға шабуыл жасауға қатысты. Тайваньға шабуылды қолдау кезінде Яэяма Ұлыбританиямен дипломатиялық инцидентке себеп болды. "Талес" кемесі Тайваньнан бір күн бұрын 800 жолаушысымен Амойға бет алған, олардың арасында Формоза Республикасының уақытша екінші президенті және жапондық басқыншылыққа қарсы әскери қарсылықтың көшбасшысы Лю Ёнфу болған. Лю кемеде екенін күдіктенген Яэяма оны қуалай бастап, кемеге Амойға жақын жерде тоқтауға бұйрық берді және борға түсу тобын жіберді. Борға түсу тобы Люді таба алмады (ол кули кейпінде жасырынып алыпты), бірақ Формоза үкіметімен байланысты деп күдіктенген жеті қытай жолаушысын ұстауға тырысты. "Талес" кемесінің капитаны жолаушыларды тапсырудан бас тартты, ал он сағаттық тартыстан кейін Яэяманың капитаны, командир Хираяма Тоджиро "Талес" кемесіне Амойға баруға рұқсат берді. Осылайша Лю тұтқындалудан құтылды; алайда, халықаралық суларда бейтарап кемені тексеру Ұлыбританияның дипломатиялық наразылығын тудырды, нәтижесінде жапон үкіметі ресми түрде кешірім сұрады, командир Хираяма резервке жіберілді және жапон адмиралы Аричи Шинанодзо жұмыстан босатылды. Соғыстан кейін Яэяма резервке жіберілді. Яэяма 1900 жылғы Боксерлер көтерілісі кезінде Солтүстік Қытайдағы Тяньцзинь портын басып алған жапон теңіз күштеріне көмек көрсету үшін көлікті сүйемелдеуге қайта шақырылды. 1902 жылғы 11 мамырда Яэяма Хоккайдоның Немуро шығанағында жапондық "Мусаши" корветімен бірге дауыл кезінде қарасты, бірақ сол жылдың 1 қыркүйегіне дейін қайта көтеріле алмады. Ол 1903 жылдың маусымына дейін жөндеу жұмыстары үшін Йокосука әскери-теңіз арсеналында болды. Осы уақыт ішінде оның локомотивтік цилиндрлі қазандықтары сегіз Николаус қазандықтарымен ауыстырылды және екінші түтін құбыры қосылды, бірақ оның өнімділігі айтарлықтай жақсармады. 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы кезінде Яэяма Порт-Артурдың теңіз шайқасына және осы портты блокадалауға қатысты. Оның кішкентай өлшеміне және ескіргеніне қарамастан, ол Сары теңіз шайқасында және Цусима шайқасында, сондай-ақ Жапонияның Сахалинге басып кіруінде де болды, онда оның жоғары жылдамдығы кемелер арасында және кемеден жағаға сезімтал тапсырыстар мен хабарламаларды жеткізуге көмектесті. Соғыстан кейін ол жаңа қазандық технологияларын сынау үшін сынақ кемесі ретінде пайдаланылды. Сымсыз байланыстың пайда болуы диспетчерлік кемелерді қажетсіз етті, және Яэяма 1911 жылғы 1 сәуірде жарамсыз деп жарияланды.

Yaeyama was active in the First Sino Japanese War, protecting troop transports to Korea, and covering the landing of Japanese forces at Port Arthur. She was present at the opening Battle of Pungdo, where she assisted in the rescue of the European crew of the steamer "Kowshing" after it was sunk by the cruiser Japanese cruiser Naniwa. She was subsequently involved in patrols of the Yellow Sea. During the Battle of Weihaiwei, Yaeyama covered Japanese landing operations on 18 January 1895 (along with Japanese gunboat Atago and Japanese gunboat Maya) and shelled Chinese forts. Subsequently, Yaeyama took part in the invasion of Taiwan, and saw action on 13 October 1895 at the bombardment of the Chinese coastal forts at Takow (Kaohsiung) and the Invasion of the Pescadores. While operating in support of the invasion of Taiwan, Yaeyama precipitated a diplomatic incident with the United Kingdom when her captain intercepted the British flagged merchant ship SS Thales in international waters on the morning of 21 October 1895. Thales had departed Taiwan the previous day with 800 passengers en route to Amoy, including Liu Yongfu, the provisional second president of the Republic of Formosa and leader of the military resistance against the Japanese invasion. Suspecting that Liu was on board, Yaeyama set off in pursuit, ordering the vessel to stop just short of Amoy and sending over a boarding party. The boarding party was unable to locate Liu (who had disguised himself as a coolie), but attempted to detain seven other Chinese passengers suspected of being part of the Formosa government. The captain of the Thales refused to surrender the passengers, and after a tense ten hour standoff, Yaeyamas captain Commander Hirayama Tojirō agreed to allow Thales to proceed to Amoy. Liu thus escaped capture; however, the search of a neutral vessel in international waters provoked a diplomatic protest from the United Kingdom and resulted in an official apology by the Japanese government, the transfer of Commander Hirayama to the reserves, and the sacking of Japanese admiral Arichi Shinanojō. After the war, Yaeyama was transferred to the reserve fleet. Yaeyama was recalled to duty to assist in escorting transports supporting Japanese naval landing forces which occupied the port city of Tianjin in northern China during the Boxer Rebellion of 1900, as part of the Japanese contribution to the Eight Nation Alliance. On 11 May 1902, Yaeyama ran aground during a storm in Nemuro Bay, Hokkaido together with the corvette Japanese corvette Musashi and could not be refloated until 1 September of that year. She remained at Yokosuka Naval Arsenal for repairs until June 1903. During this time, her locomotive type cylindrical boilers were replaced with eight Niclausse boilers, and a second smoke stack was added, albeit without noticeable improvement in her performance. During the Russo Japanese War of 1904–1905, Yaeyama participated in the naval Battle of Port Arthur and subsequent blockade of that port. Despite her small size and obsolescence, she was also present at the Battle of the Yellow Sea and the final decisive Battle of Tsushima, as well as the Japanese invasion of Sakhalin, where her high speed made her useful to carrying sensitive orders and messages between ships and from ship to shore. After the war, she was used as a test ship for new boiler technologies. The advent of wireless communication made the use of dispatch vessels obsolete, and Yaeyama was scrapped on 1 April 1911.