Роберт Понт: Шотландиялық пастор, судья және реформатор

Кіріспе

Шотланд министрі

Роберт Понт (Kylpont немесе Kynpont қысқартылған түрі) (1529–1606) – Шотландия шіркеуінің министрі, судья және реформатор. Ол шіркеу министрі, комиссар және Әділет колледжінің сенаторы болды. Оның Гельветиялық мойындамасының аудармасын Бас Ассамблея басып шығаруға бұйрық берді. Понттың құқықтағы шеберлігі оған Тринити колледжінің провосты болуға мүмкіндік берді, ал Мортонның ықпалымен, бірақ Ассамблеяның келісімімен, ол 1572 жылы Сессия сотында орын алды. Шіркеуде жұмыс істей отырып, ол Екінші тәртіп кітабын дайындауға көмектесті. Ол "Қара заңдарға" қарсы айқын наразылық білдіргендіктен, бір кезде Англияға қашуға мәжбүр болды. Ангус және басқа протестант лордтарымен бірге оралғаннан кейін, ол Әйяқшы Сент-Катберттегі министрлік қызметін қайта бастады. Басқа жазбаларының ішінде ол Ассамблея үшін киелі жерді ұрлауға қарсы үш уағыз дайындады, сондай-ақ 1604 жылы Забурлардың жаңартылған басылымын және "Екі корольдіктің одағы" туралы латын трактатын жариялады. Ол 1606 жылы қайтыс болды.

Ерте өмір

Понт 1529 жылы Кульроста "іскер ата-аналардың" отбасында дүниеге келді. Ол Ширсмиллдегі Джон Понт пен Кэтрин Мюррейдің ұлы болды. Джон бастапқыда Венециядан шыққан, бірақ Франциядан Мария Гиздің сүйемелдемесімен Шотландияға келді. Роберт алғашқы білімін Кульросс шіркеу мектебінде алды. 1543 жылы ол Сент-Эндрюс университетінің Сент-Леонард колледжінде оқуға түсті, онда теология магистрі дәрежесін алды. Оқуын аяқтағаннан кейін ол Еуропада канондық және азаматтық құқықтарды оқыған деседі. Дегенмен, 1559 жылға дейін оның қызметі туралы нақты ештеңе белгілі емес, ол Сент-Эндрюске оралып, ондағы шіркеу сессиясының ақсақалы қызметін атқарды.

Реформатор

Сент-Эндрюстің комиссары ретінде Роберт Понт 1560 жылғы 20 желтоқсанда Эдинбургте өткен Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының алғашқы отырысына қатысты. Ол Сент-Эндрюс епархиясының жиырма адамның бірі болды, Бас ассамблея оны қызмет етуге және оқытуға лайықты деп жариялады. 1561 жылы жарық көрген «Дисциплина кітабын» қайта қарау жөніндегі комитетке оны сайлады. 1562 жылғы шілдеде Бас ассамблеяның отырысында Понт Данблан қаласында уағыз айтуға және қасиетті рәсімдерді орындауға тағайындалды, ал сол жылдың желтоқсанында ол Дункельдтің пасторы болды. Сол жылы ол Александр Гордонмен бірге Галлоуэй епископы лауазымына үміткер ретінде ұсынылды, бірақ сайлау өткізілмеді. 1563 жылғы 26 маусымда Понт Морей, Инвернесс және Банфтың солтүстік жағалау аймақтарына Бас ассамблеяның комиссары болып тағайындалды. Сапардан кейін ол гэль тілін білмейтіндігінен өзінің міндеттерін орындай алмайтынын мойындады, бірақ ол гэль тілінде сөйлейтін шіркеулерге жауапты болмайтын болса, тағы да тағайындалуға келісті. 1564 жылғы Бас ассамблеяға Понт алты псалмдық әнді ұсынды, олар 1565 жылы басылып шықты. 1567 жылғы 13 қаңтарда ол Банфширдегі Бирнидің пасторы және викарийі болып тағайындалды. 1567 жылғы желтоқсанда өткен ассамблеяда оған Адам Ботвеллге, Оркней епископына, Ботвелл графы мен Шотландия королевасы Мэридің некелерін қиғандығы үшін айып тағу жөніндегі тапсырма берілді. 1568 жылғы шілдеде ол Джон Нокс жазған «Экскоммуникация туралы трактатты» қайта қарау жөніндегі комитетке мүше болып тағайындалды, ал 1569 жылы Хантли графына қарсы іс жүргізу жөніндегі комитетке мүше болды. 1569 жылғы ассамблеяда регент Джеймс Стюартқа, Морейдің 1-ші графы мен кеңеске Понтты оның еңбегі Морейден гөрі жемісті болатын жерге тағайындау туралы петиция ұсынылды. 1570 жылғы шілдеде ол өзінің комиссиясынан босатуды сұрады, бірақ келесі ассамблеяға дейін қызметін жалғастыруы сұралды. 1570 жылғы шілдеде өткен ассамблеяда ол модератор болып сайланды. 1571 жылғы 27 маусымда ол Эдинбург маңындағы Тринити колледжінің проректоры болып тағайындалды. Ол 1571 жылғы қаңтарда Лейтте өткен жиынға қатысты, және осы жиыннан кейін ол заң білімі үшін регент Джон Эрскин, Мар графынан Сот колледжінің сенаторы (кейін сессияның лорды деп те аталды) лауазымын қабылдауға рұқсат алды. Понт Джон Уинраммен бірге Нокс тапсырмасымен 1572 жылы Перт қаласында өткен Бас ассамблеяға өзінің соңғы тілектерін жеткізді. 1573 жылы ол Морей епархиясының үштен бір бөлігінен зейнетақы алды. Осы жылдың тамызында өткен ассамблеяда ол Морейде тұрмағаны үшін сөкпелді, ал 1574 жылғы наурызда өткен ассамблеяда ол Джордж Дугластың пайдасына лауазымынан бас тартты. Сол жылы ол Эдинбургтегі Сент-Кутберт шіркеуінің екінші пасторы болып тағайындалды, ал 1578 жылы Харлоу қайтыс болғаннан кейін Понт бірінші пастор болды.

As a commissioner representing St. Andrews, Robert Pont was present at the very first meeting of the General Assembly of the Church of Scotland, held in Edinburgh on 20 December 1560. He was one of twenty, within the diocese of St. Andrews, declared by the General Assembly to be qualified for ministry and teaching. He was chosen one of a committee to revise the Book of Discipline, printed in 1561. At a meeting of the General Assembly in July 1562 Pont was appointed to minister the word and sacraments at Dunblane, and in December of the same year he was appointed minister of Dunkeld. He was also in the same year nominated, along with Alexander Gordon, as candidate for the post of bishop of Galloway, but the election was not proceeded. On 26 June 1563 Pont was appointed commissioner of the General Assembly to the northern coastal areas of Moray, Inverness, and Banff. After visiting, he confessed his inability, on account of his ignorance of Gaelic, to carry out his duties; but on the understanding that he was not to be in charge of Gaelic speaking churches, he accepted a renewal. To the general assembly in 1564, and printed in 1565, Pont contributed six metrical psalms; and at a meeting of the general assembly in December 1566 his translation of the Helvetic Confession was ordered to be printed. On 13 January 1567 he was presented to the parsonage and vicarage of Birnie, Banffshire. By the assembly which met in December 1567 he was commissioned to execute sentence of excommunication against Adam Bothwell, bishop of Orkney, for performing the marriage ceremony between the Earl of Bothwell and Mary Queen of Scots; by that in July 1568 he was appointed one of a committee to revise the Treatise of Excommunication originally penned by John Knox; and by that in 1569 he was named one of a committee to proceed against the Earl of Huntly for his adherence to popery. By the 1569 assembly a petition was presented to the regent James Stewart, 1st Earl of Moray and council that Pont might be appointed where his labours might be more fruitful than in Moray; and in July 1570 he also asked the assembly to be relieved of his commission, but was requested to continue until the next assembly. At the assembly of July 1570 he acted as moderator. On 27 June 1571 he was appointed Provost of Trinity College, near Edinburgh. He attended the convention which met at Leith in January 1571–2, and following this meeting he was permitted to accept the office of Senator of the College of Justice (also later known as a Lord of Session), given to him by the regent John Erskine, Earl of Mar on account of his knowledge of the laws. Pont was, along with John Wynram, commissioned by Knox to communicate his last wishes to the general assembly which met at Perth in 1572. In 1573 he received a pension out of the thirds of the diocese of Moray. At the assembly which met in August of this year he was berated for non residence in Moray;’ and at the assembly held in March 1574 he resigned his office in favour of George Douglas. The same year he was translated to the second in charge of St. Cuthbert's Church, Edinburgh with William Harlaw in first charge. On Harlaw's death in 1578 Pont rose to the first charge .

Кирктегі көшбасшы

Понт 1575 жылдың тамызында өткен Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы болып сайланды және осы кезден бастап ассамблеяда маңызды лауазымды иеленді. Ол ассамблеяның көптеген маңызды комитеттері мен комиссияларының мүшесі болды. Понт 1578 жылы регент Джеймс Дугластың құлауынан кейін, Мортон фракциясы мен Атолл және Аргилл фракциялары арасында келісімге келу үшін ағылшын елшісімен бірге Стирлингке сапар шеккендердің бірі болды. Сонымен қатар, ол король Джеймс VI-ның өтініші бойынша 1578 жылдың 22 желтоқсанында Стирлинг қамалында бас қосқандардың қатарында болды, олардың мақсаты – кейін «Екінші Дисциплина кітабы» деп белгілі болған кітаптың қағидаларын дайындау еді. 1581 жылы өткен ассамблеяда ол қайтадан модератор болып сайланды. Сол жылдың қазан айынан кейін шақыру бойынша Сент-Эндрюс шіркеуіне пастор болып келді, бірақ жалақының жетіспеуіне байланысты 1583 жылы осы қызметтен босатылып, Эдинбургтегі Санкт-Кутберт шіркеуіне қайта оралды. Ол 1582 жылы Роберт Монтгомеридің Глазго епископтығына тағайындалуына қатысты мәселеде белсенділік танытты және 12 сәуірде өткен құпия кеңес отырысында Эдинбург, Стирлинг және Далкит пресвитериялары атынан бұл мәселенің шіркеудің қарауына жататындығын мәлімдеді. 1583 жылы Понт ассамблеяның шешімдерін жинау жөніндегі комиссияға мүше болып тағайындалды, сондай-ақ сол жылы Дэвид Линдсей мен Джон Дэвидсонмен бірге корольді діндегі жаңалықтардан сақтандыруға шақырды. Сол жылдың қазан айында Эдинбургте өткен бас ассамблеяда ол қайтадан модератор болып сайланды. 1584 жылдың 25 мамырында Эдинбургтің базар алаңында шіркеудің құзырына қатысты парламент шешімдері жарияланғанда, Понт Уолтер Балканкуалмен бірге наразылық білдірді. Осының салдарынан 27-сі күні ол сот төрешісінің орындығынан шеттетілді және дереу Англияға қашып кетті. 7 қарашада ол 7 желтоқсанда құпия кеңес алдына келіп, «шіркеулік бірлік міндеттемесіне» қол қоймауының себептерін түсіндіруге шақырылды. Бұған дейін ол Шотландияға оралған және күзетке алынған, бірақ көп ұзамай бостандыққа шықты. Оның орнын Джон Грэм, лорд Холлиардс иеленді. 1586 жылдың мамыр айында Понт тағы да Бас ассамблеяның модераторы болып сайланды. 1587 жылы король оны Кейтнес епископтығына тағайындады, бірақ ол мәселені Бас ассамблеяға жүктегенде, олар «Құдай сөзіне қайшы келеді» деген негіздемемен тағайындалуды бекітуден бас тартты. Сол жылы ол папистерге қарсы парламенттің әртүрлі шешімдерін жинау жөніндегі комитетке мүше болып тағайындалды, король кәмелетке толғанда оларды растауды көздеді. 1588 жылы ол король кеңесінің алты мүшесімен католицизмді басудың және шіркеудің ықпалын кеңейтудің ең тиімді жолдары туралы кеңес беру жөніндегі комитетке мүше болып кірді, сонымен қатар Ди өзенінен бастап Кейтнес епархиясына дейінгі солтүстік аймақтарды аралап, католиктерге қарсы іс шаруаларын жүргізу, білікті пасторлармен шіркеулерді құру және өмірде немесе ілімінде білікті емес пасторларды қызметтен шеттету мақсатымен комиссия құрылды.

Pont was chosen Moderator of the General Assembly of the Church of Scotland, which met in August 1575; and from this time he occupied a prominent position in the assembly. He was a member of nearly all its major committees and commissions. Pont was one of those who, after the fall of the regent James Douglas, 4th Earl of Morton in 1578, accompanied the English ambassador to Stirling to arrange an agreement between the faction of Morton and the faction of Atholl and Argyll; and he was also one of those who, nominally at the request of the king James VI, convened in Stirling Castle, on 22 December 1578, for the preparation of articles of a Book of Policy, later known as the Second Book of Discipline. He again acted as moderator at the assembly of 1581. After October of the same year he, on invitation, became minister at St. Andrews; but for want of stipend he was in 1583 relieved of this charge, and returned to that of St. Cuthbert's, Edinburgh. He took a prominent part in the proceedings in 1582 against Robert Montgomery in regard to his appointment to the bishopric of Glasgow; and at a meeting of the privy council on 12 April he protested in the name of the presbyteries of Edinburgh, Stirling, and Dalkeith that the cause was within the jurisdiction of the kirk. In 1583 Pont was appointed one of a commission for collecting the acts of the assembly; and the same year was directed, along with David Lindsay and John Davidson, to admonish the king to beware of innovations in religion. At the general assembly held at Edinburgh in October of the same year he again acted as moderator. When the acts of parliament regarding the jurisdiction of the kirk were proclaimed at the market cross of Edinburgh on 25 May 1584, Pont, along with Walter Balcanqual, made a public protest. For this he was on the 27th deprived of his seat on the bench; and immediately he took refuge in England. On 7 November he was summoned by the privy council to appear before it on 7 December, and give reasons for not subscribing the "obligation of ecclesiastical conformity"; shortly before this he had returned to Scotland, and had been put in ward, but not long afterwards he received his liberty. His position in the courts was filled by John Graham, Lord Hallyards. In May 1586 Pont again acted as Moderator of the General Assembly. In 1587 he was appointed by the king to the bishopric of Caithness; but, on his referring the matter to the General Assembly, they refused to ratify the appointment, on the ground that the office was "not agreeable to the word of God". The same year he was appointed by the assembly as one of a committee for collecting the various acts of parliament against papists, with a view to their confirmation on the king's coming of age; and in 1588 he was appointed one of a committee to confer with six of the king's council regarding the best methods of suppressing Catholicism and extending the influence of the kirk; and also one of a commission to visit the northern parts, from the River Dee to the diocese of Caithness inclusive, with a view to the institution of proceedings against Catholics, the planting of kirks with qualified ministers, and the deposition of all ministers who were unqualified, whether in life or doctrine.

Соңғы жылдар

1589 жылы 15 қазанда Понт патшаның тапсыруымен, иеліктері бар тұлғаларды (руханиларды) заңмен соттау үшін құрылған комиссияның мүшесі болып тағайындалды. Ол 1591 жылы 8 маусымда Эдинбург Пресвитериесі тарапынан Эдинбург Толбутхасында корольмен келісімдер өткізу үшін жіберілгендердің бірі болды. Ол корольдің мінберден келген сынға наразылығына қатысты, сондай-ақ корольдің барлық істе егемендік билікке ие екендігі туралы мәлімдемесіне жауап ретінде, одан жоғары билік бар екенін – атап айтқанда, «Құдайдың – министрлер қолындағы билігін» растады. 8 желтоқсанда ол тағы екі руханимен бірге Холируд сарайына барып, корольге тамақ ішкенде Жазбаларды оқуды ұсынды. 1592 жылы 21 мамырда Эдинбургте өткен Ассамблеяда ол католик діні мен оның билігіне қатысты мәселелер бойынша жұмыс істейтін комиссия мүшесі болып тағайындалды. 1593 жылы 26 қарашада Хантли, Ангус, Эрролл және басқа да католиктерге белгілі бір шарттармен кешірім беру туралы актіні король Эдинбург руханиларына жеткізген кезде Понт оны қайта қараудың орнына күшін жоюды ұсынды. Ол 1596 жылы наурызда өткен Ассамблеяның модераторы қызметін атқарды. 1597 жылы 16 мамырда ол корольмен келісімдер жүргізу үшін құрылған комиссияға тағайындалды, сондай-ақ келесі жылы жаңартылған комиссияның құрамына кірді. 1597-1598 жылдары наурызда өткен Бас Ассамблеяда ол корольдің министрлікті мемлекеттің үшінші қабаты ретінде парламентте өз дауысына ие болуы туралы ұсынысын ынталы түрде қолдады. 1601 жылы 12 мамырда Бёрнтислендте өткен Ассамблеяда Понт Забурлардың өлшеген аудармасын қайта қарауға тағайындалды. Келесі жылдың 15 қарашасында ол «қалыпты оқытудан» босатылды. Ол 1606 жылы 8 мамырда, сексен екінші жасында қайтыс болды және Эдинбургтегі Сент-Кутберт шіркеуінің зиратына жерленді. Ол өзі үшін қабір тасын дайындап, оған өзі епитафиялар жазған, бірақ ол алынып тасталды, ал оның жесірі Мэри Смит орнатып, 1607 жылдың маусымында құпия кеңес шешімімен сақталды. Қазір ол шіркеудің кіреберісінің батыс қабырғасында, түсіндірмелік мыс тақтаның үстінде тұр.

On 15 October 1589 Pont was appointed, by the king, as one of a commission to legally judge beneficed persons (clergy). He was one of those sent by the Presbytery of Edinburgh to hold a conference with the king at the Edinburgh Tolbooth on 8 June 1591 regarding the king's objections to criticisms from the pulpit; and replied to the king's claim of sovereign judgment in all things by affirming that there was a judgment above his—namely "God's—put in the hand of the ministry". On 8 December he was deputed, along with other two ministers, to go to Holyrood Palace, when they urged the king to have the Scriptures read at dinner and supper. At the meeting of the Assembly at Edinburgh on 21 May 1592 he was appointed one of a committee to work on articles with reference to Popery and its authority. When the Act of Abolition granting pardon to the Earls of Huntly, Angus, Erroll, and other Catholics on certain conditions was on 26 November 1593 communicated by the king to the ministers of Edinburgh, Pont proposed that it should be disannulled rather than revised. He again acted as moderator of the assembly which met in March 1596. On 16 May 1597 he was appointed one of a commission to converse with the king; and he was also a member of the renewed commission in the following year. At the General Assembly which met in March 1597–8 he was one of the main supporters of the proposal of the king that the ministry, as the third estate of the realm, should have its own vote in parliament. By the assembly which met at Burntisland on 12 May 1601 Pont was appointed to revise the translation of the Psalms in metre. On 15 November of the following year he was relieved of "ordinary teaching". He died on 8 May 1606, in his eighty second year, and was buried in the churchyard of St Cuthbert's Church, Edinburgh. He had had a tombstone prepared for himself, with epitaphs written by himself, but this was removed and another set up by his widow, Mary Smyth, which remained by a privy council decision in June 1607. This now stands on the western wall of the entrance lobby to the church, above an explanatory brass plaque.

Аңыздар

Роберт Водроу Понттың Елизавета патшайымының қайтыс болу күнін "аңғаруын" (дұрыс болжамын) айтты, оны ол Джеймс VI-ға жеткізді. Бұл аянға немесе Понттың астрология біліміне байланысты деп есептелді.

Шығармалары

Понттың көрнекті еңбектерінің кейбіреулері: метрикалық Забурлар (1565 ж.); оның Хельветтік Исповедінің (1566 ж.) аудармасы; Екінші Дисциплина кітабына қосқан үлесі; Томас Бассандиннің ағылшын тіліндегі Киелі кітап басылымына (1579) жасаған күнтізбесі мен алғы сөзі; Архиепископ Адамсонның Катехизміне (1581) және Сэр Адриан Даманның (яғни Адриан ван Даманның) «Schediasmata» (1590) арналған мақтау өлеңдері; сондай-ақ Роберт Роллокқа арналған жолдар. Ол 1584 жылы Парламент актілеріне байланысты туындаған құқық бұзушылықтар туралы ескертулерді жазды, оны 1585 жылы желтоқсанда Линлитгоу Парламентінде Шіркеу комиссарлары Корольдің Ұлылығына ұсынды. Понт сонымен қатар авторлық құқығына ие:

«Parvulus Catechismus quo examinari possunt juniores qui ad sacram cœnam admittuntur», Сент-Эндрюс, 1573. «Сакрилегияға қарсы үш уағыз», 1599 (шіркеу мүлкіне қол сұғуға қарсы, 1591 жылы Ассамблеяның өтініші бойынша жазылған). «Жылдар мен ғасырларды, сондай-ақ адам өмірін дұрыс есептеу туралы жаңа трактат, және осы 1600 жылдың (бұрмаланған түрде Юбилей жылы деп аталатын) Мәсіх заманынан бастап 5548 жыл», оның ішінде уақыт пен аспанның айналысы, күнтізбелерді және болжамдарды реформалауға қатысты қызықты мәліметтер, сондай-ақ соңғы күнге дейін жақындап келе жатқан пайғамбарлықтар мен белгілер туралы әңгіме, Эдинбург, 1599. Латын тілінде «De Sabbaticorum annorum Periodis Chronologia» деген атпен 1619 жылы Лондон қаласында қайта басылды, 2-басылымы 1623 жылы жарық көрді. «De Unione Britanniæ, seu de Regnorum Angliæ et Scotiæ omniumque adjacentum insularum in unam monarchiam consolidatione, deque multiplici ejus unionis utilitate, dialogus», Эдинбург, 1604 ж. «Британдық біріккен мемлекет құру және Англия, Шотландия және оларға жақын аралдардың бірігуінен туындайтын пайда туралы диалог». Дэвид Бьюкенен, «De Scriptoribus Scotis» авторы және тарихшы Джордж Бьюкененнің туысы, қазіргі кезде қолжазба түрінде сақталмаған еңбектер туралы да айтады.

Отбасы

Понт үш рет үйленген. Бірінші әйелі, Гранж Мастертонның қызы Кэтриннен екі ұл және екі қызы болды: Дуннет шлютері Тимоти Понт; Джон Нокстің қызы Маргарет Ноксқа үйленген Кейтнестің Боуэр шлютері Закари Понт; Кэтрин; және Блэирхоллдың Адам Блэкэддермен, Рев. Джон Блэкэддердің әкесі. Екінші әйелі Сара Денхолмнан Беатрикс деген қызы болды, ол Дуддингстон шіркеуінің пасторы Чарльз Ламсденге тұрмысқа шықты. Үшінші әйелі Маргарет Смиттен Джеймс, Роберт және Джонатан деген үш ұлы болды. Оның үлкен ұлы Тимоти Понт (1565?–1614?) математик, геодезист және «Шотландия атласын жасауды алғаш ұсынған».