Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддистік қауымдастығының (сангха) принциптері
Buddhist community (sangha) principles
Буддистік монахтық – ұйымдасқан монахтықтың ең ерте сақталған түрлерінің бірі және буддизмнің негізгі институттарының бірі. Бхикху (пали, скт. бхикшу) және бхикхуни (скт. бхикшуни) аталатын монахтар мен монахылар Будданың ілімін сақтау және тарату, сондай-ақ буддистік мирянға басшылық етуге жауапты. Қазіргі монахтық өмірді әртүрлі аймақтық дәстүрлерде басқаратын монахтық тәртібінің (Виная) үш сақталған дәстүрі бар: Тхеравада (Шри-Ланка және Оңтүстік-Шығыс Азия), Дхармагуптака (Шығыс Азия) және Муласарвастивада (Тибет және Гималай аймағы).
Buddhist monasticism is one of the earliest surviving forms of organized monasticism and one of the fundamental institutions of Buddhism. Monks and nuns, called bhikkhu (Pali, Skt. bhikshu) and bhikkhuni (Skt. bhikshuni), are responsible for the preservation and dissemination of the Buddha's teaching and the guidance of Buddhist lay people. Three surviving traditions of monastic discipline (Vinaya), govern modern monastic life in different regional traditions: Theravada (Sri Lanka and Southeast Asia), Dharmaguptaka (East Asia), and Mulasarvastivada (Tibet and the Himalayan region).
Тарих және дамуы
Буддизм өмірден қол үзген аскеттер ұстанған бас тарту дәстүрі ретінде пайда болды. Буддистік дәстүрге сәйкес, монахтар мен монахтар орденін Ғаутама Будда өмірінде, б.з.д. V-IV ғасырларда, ол өзінің ізбасарлары ретінде бас тартқан серіктерінің тобын қабылдағанда құрды. Будданың монастырлық өмір салты бұрынғы саяхалайтын аскеттер секталарының өмір салтынан өркендеді, олардың кейбіреулері Буддадан білім алған. Ең танымал Арамалардың бірі – Анатапиндканың арамесі, ол Принц Джетаның тоғайында салынған. Әдемі тоғайда 1,8 миллион алтын теңгелік құрылысы бар ғимараттар салынды, ал жалпы сыйлықтың құны 5,4 миллион алтын теңгені құрады. Будданың паринирванасынан кейін буддалық монастырлық орден негізінен кенобиттік қозғалысқа айналды. Будданың бұйырған жаңбырлы васса маусымында бірлесіп өмір сүру практикасы біртіндеп тұрақты монастырлық өмірге ұласты, ол практиктер қауымда өмір сүруге бағытталған. Қазіргі монахтар мен монахтардың ұстанатын көптеген тәртіптік ережелері – Пратимокша – осындай жағдаймен байланысты, монахтар мен монахтар қауымында өмір сүру және қарым-қатынас жасаудың дұрыс әдістерін егжей-тегжейлі сипаттайды. Будданың қайтысынан кейін монастырлар едәуір өсті. Мәтіндік және археологиялық деректер Раджагриха маңында көптеген монастырлар болғанын және солтүстік Үндістанда мыңдаған монахтар тұратын ірі монахтар университеттерінің дамуын көрсетеді.
Buddhism originated as a renunciant tradition, practiced by ascetics who had departed from lay life. According to Buddhist tradition, the order of monks and nuns was founded by Gautama Buddha during his lifetime between the fifth and fourth centuries BCE when he accepted a group of fellow renunciants as his followers. The Buddhist monastic lifestyle grew out of the lifestyle of earlier sects of wandering ascetics, some of whom the Buddha had studied under. One of the more famous Arama is Anathapindika's, known as Anathapindikassa arame, built on Prince Jeta's grove. It had buildings worth 1.8 million gold pieces built in a beautiful grove, with the total gift worth 5.4 million gold pieces. After the parinirvana of the Buddha, the Buddhist monastic order developed into a primarily cenobitic movement. The practice of living communally during the rainy vassa season, prescribed by the Buddha, gradually grew to encompass a settled monastic life centered on life in a community of practitioners. Most of the modern disciplinary rules followed by monks and nuns —the Pratimokṣa— relate to such an existing, prescribing in great detail proper methods for living and relating in a community of monks or nuns. Monasteries grew considerably after the Buddha's death. Textual and archaeological evidence point to the existence of numerous monasteries in the area around Rajagriha, and the eventual development of large monastic universities in northern India that housed thousands of resident monks.
Бхикху және Бхикхуни жиналыстары
Сутраларға сәйкес, оның ізбасарлары бастапқыда тек ер адамдардан тұрса да, Будда өзінің өгей анасы Махапраджапати рұқсат сұрап, оны алғаннан кейін әйелдерді да ізбасарлары ретінде мойындады. Будданың шәкірті Ананда әйелдер орденін қосуға қатты талап етті. Бхикхуни ұрпағындағы әйелдердің монах қауымдары Тибет және Непалдың Ваджраяна қауымдастықтарында ешқашан құрылмаған; Тхеравада қауымдастықтары бұрын болған, бірақ 11-14 ғасырлар аралығында жойылған. Бхикхуни дәстүрі бойынша діни қызметке бекіту Шығыс Азия қауымдастықтарында жалғасуда, ал Оңтүстік-Шығыс Азия және Шри-Ланкада оны қайта жандандыруға әрекеттер жасалып жатыр. Таиландта мұндай мүмкіндік тек ер адамдарға ғана қолжетімді. Жоғары дәрежедегі діни қызметке бекітудің басқа да аспектілеріне қатысты әдет-ғұрыптар елдері бойынша әртүрлі. Тхеравада дәстүріндегі көптеген кәсіби монахтар, оларға мүмкіндік болғанда, ресми упасампада ординациясын өткізеді, ал Шығыс Азиядағы монахтар көбінесе жаңадан келгендер ретінде қалады. Ньингма мектебі бхикшулар мен үйлене алатын некпалардың қосындысын қамтиды, және ламалардың бхикшулар болмауына қарамастан, монах киімдеріне ұқсас киім киюі жиі кездеседі. Сакия мектебі монахтарға ұлдары болғаннан кейін әйелдерге жақындауға рұқсат бермейді. Гелуг мектебі Виная этикасы мен монах тәртібіне ерекше мән берді; Чохьи Гьяльцен үйленгеннен кейін монах киімін киюден бас тартты. Кагю монахтары да үйлену үшін монах емес өмірге оралуға міндетті.
According to the sutras, although his followers initially consisted only of men, the Buddha recognized women as followers after his stepmother, Mahaprajapati, asked for and received permission to live as an ordained practitioner. The Buddha's disciple Ananda strongly insisted on including female order. Female monastic communities in the bhikkhuni lineage were never established in the Vajrayana communities of Tibet and Nepal; Theravada communities formerly existed, but died out between the 11th and 14th century. Ordination in the bhikkhuni lineage continues to exist among East Asian communities, and attempts have been made at a revival in Southeast Asia and Sri Lanka. In Thailand such arrangements are currently available for males only. Customs regarding other aspects of higher ordination also vary between countries. While most career monastics in the Theravada tradition undertake formal upasampada ordination as soon as they are eligible, monks in East Asia often remain novices. The Nyingma school includes a mixture of bhikṣus and non celibate ngakpas, and it is not unusual for lamas to wear robes closely resembling monastic garb despite them not being bhikṣus. Sakya school does not allow monks to get close to women after they have sons. Gelug school emphasized Vinaya ethics and monastic discipline; Choekyi Gyaltsen refused to wear monk clothing after he married. Kagyu monks are also required to return to non monastic life to marry.
Оңтүстік-шығыс Азия
Шри-Ланка, Таиланд, Камбоджа, Лаос және Мьянма елдерінде, Тхеравада мектебі үстемдік танытатын аймақтарда, уақытша монахқа тонудың ұзақ дәстүрі бар. Мектептен демалыс кезінде көптеген жас жігіттер әдетте бір-екі аптаға монахқа тонып, жақындары үшін ізгілік жинап, буддалық үйретімдерді үйренеді. Көптеген елдерде осы уақытша тону васса кезеңінде жүзеге асырылады, ол жергілікті буддистер үшін рухани күш-жігерді арттыру кезеңі ретінде қарастырылады. Таиландтағы ерлер көбінесе үйленбес бұрын ғана монахқа тонады; ал Лаос және Мьянмада ерлер дәстүр бойынша үйленгеннен кейін де әйелдерінің рұқсатымен монастырьға уақыт-уақыт қайта оралуы мүмкін. Тхеравада монахтары қайыр-садақа жинаудың дәстүрлі тәжірибесімен де айналысады, бірақ Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір аймақтарындағы (әсіресе Таиландтағы) қалалану осы тәжірибеге қиындық туғызып отыр.
In Sri Lanka, Thailand, Cambodia, Laos, and Myanmar, where the Theravada school is dominant, there is a long tradition of temporary ordination. During a school break, many young men usually ordain for a week or two to earn merit for loved ones and to gain knowledge of Buddhist teachings. In most countries, this temporary ordination occurs during the vassa retreat, which is regarded as a period of intensified spiritual effort by local Buddhists. Men in Thailand typically ordain only before being married; men in Laos and Myanmar could traditionally return to the monastery from time to time after being married, provided that they secured their wives' permission. Theravada monks are also most likely to engage in traditional practices of collecting alms, although the urbanization of parts of Southeast Asian (particularly Thailand) has presented a challenge to this practice.