Кіріспе

Ми жасушаларының әр түрлі ақпаратты ұсыну қабілеті

Нейробиологияда нейрондық реттелу – ми жасушаларының гипотезалық қасиеті, олар белгілі бір сезімдік, ассоциативтік, қозғалыс немесе танымдық ақпаратты таңдап ұсынады. Кейбір нейрондық жауаптар тәжірибе арқылы нақты үлгілерге оңтайлы реттелуге бейім деп болжанады. Нейрондық реттелу негізгі көру қабығында (V1 аймағы) байқалғандай, күшті және нақты болуы мүмкін (бірақ Carandini et al 2005 жұмысына қараңыз), немесе нейрондық жиынтықтарда байқалғандай, әлсіз және кең болуы мүмкін. Жеке нейрондар бір уақытта бірнеше модальдықтарға, мысалы, көру, есту және иіс сезуге реттелуге бейім. Әр түрлі сигналдарға реттелуге бейім нейрондар әртүрлі көздерден келетін ақпаратты біріктіреді деп болжанады. Нейрондық желілер деп аталатын есептеу модельдерінде мұндай біріктіру – жұмыс ілудің басты қағидасы болып табылады. Нейрондық реттелудің ең жақсы мысалдары көру, есту, иіс, соматосенсорлық және жад жүйелерінде көрінеді, бірақ сынақтан өткен стимулдардың аз санына байланысты нейрондық реттелудің жалпылығы әлі де ашық мәселе болып қалады.

Визуалды түрде баптайтын жүйе

Нейрондық үйлестірудің қабылданған үлгілері нейронның оңтайлы стимулы мен берілген стимулдың ұқсастығына байланысты нейрондардың әртүрлі дәрежеде жауап беретінін көрсетеді. (Дегенмен, Теллер (1984) нейрондардың "детектор" көзқарасын логикалық тұрғыдан сынап бақты.) Көру жүйесіндегі нейрондық үйлестірудің алғашқы маңызды дәлелін 1959 жылы Хьюбель мен Визель келтірді. Олар жарықтың бағытталған тіліктерінің (тестіленген өте шағын жиынтықтың ішінде) жолақты қабықтың "жасырау клеткасы" нейрондары үшін ең тиімді стимул екенін анықтады. Басқа нейрондар, "кешенді клеткалар", белгілі бір бағытта қозғалатын белгілі бір бағытты сызықтарға ең жақсы жауап береді. (Жқында, Carandini және авторлар (2005) "жасырау" және "кешенді" клеткалар арасындағы айырмашылықтың дұрыс болмауы мүмкін екенін көрсетті, "жасырау және кешенді клеткалар мүлдем дихотомия құрамайды" деп атап өтті.) V4 аймағындағы нейрондар түрлі толқын ұзындығы, түс және қанықтылыққа таңдамалы түрде бейімделеді. Ортаңғы уақытша немесе V5 аймағы қозғалатын стимулдардың жылдамдығы мен бағытына арнайы бейімделген. Бүйірлік ағынның алдыңғы бөлігіндегі әртүрлі аймақтар дене бөліктерін (денеден тыс аймақ), бет-әлпетті (басқаша пішінді бет аймағы) (Адамсон мен Троянидің (2018) соңғы мақаласына сәйкес) анықтау үшін таңдамалы түрде үйлесімделген сияқты көрінеді. Gauthier және авторлар (2002) сондай-ақ Greebles деп аталатын жаңа нысандар класын пайдаланып, адамдарды оларды жеке деңгейде тануға үйретті. Curran және авторлар (2002) сондай-ақ адамдарды "блобтар" деп аталатын нысандардың аз құрылымдалған класына оқытып, олар үшін FFA-ның таңдамалы белсенділігін көрсетті. Жалпы, нейрондар әлемде жиі кездесетін белгілі бір стимулдарды таңдап ажырата алады.

Басқа жүйелерде күйделу

Басқа жүйелердегі нейрондар да стимулдарға таңдамалы түрде бейімделеді. Есту жүйесінде әртүрлі нейрондар дыбыстардың жиілігіне (биіктігіне), амплитудасына (күшінше) және/немесе күрделілігіне (ерекшелігіне) таңдамалы түрде жауап бере алады. Иіс сезу жүйесінде нейрондар белгілі бір иістерге бейімделген болуы мүмкін. Дәм сезу жүйесінде әртүрлі нейрондар тағамның әртүрлі құраушыларына таңдамалы түрде жауап береді: тәтті, қышқыл, тұзды және ащы. Соматосенсорлық жүйеде нейрондар әртүрлі қысымға, температураға, дене күйіне және ауырсынуға таңдамалы түрде бейімделуі мүмкін. Соматосенсорлық жүйедегі бұл бейімделу моторлық жүйеге кері байланыс береді, осылайша ол нейрондарды белгілі бір стимулдарға нақты жауап беру үшін таңдамалы түрде бейімдей алады. Соңында, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді жадта ақпаратты кодтау мен сақтау үшін нейрондарды күрделі жолдармен баптау қажет, нәтижесінде ақпаратты кейіннен қайтаруға болады.