Кіріспе

Математикадағы рефлексивті және транзитивті бинарлық қатынастар. Алдын ала тапсырыс – әлі жарық көрмеген тауарға берілген тапсырыс. Алдын ала тапсырыс беру идеясы, адамдардың танымал тауарларды дүкендерден алудағы қиындықтарынан туындады. Содан кейін компаниялар клиенттерге тауар шығар алдында оның жеке данасын резервтеуге мүмкіндік беруді ұсынды, бұл үлкен табысқа ие болды. Алдын ала тапсырыс беру тұтынушыларға тауар шыққан бойда дереу жеткізілімді қамтамасыз етеді, өндірушілерге сұранысты бағалауға және бастапқы өндіріс көлемін анықтауға көмектеседі, ал сатушыларға минималды сату деңгейіне кепілдік береді. Бұған қоса, жоғары алдын ала тапсырыс көрсеткіштері сатуды одан әрі ынталандыру үшін қолданылуы мүмкін.

Алдын ала тапсырыс берудің ынталандыруы

Алдын ала тапсырыс беруге арналған ынталандыру, сондай-ақ алдын ала тапсырыс сыйлығы деп те аталады, бұл өнімнің (әдетте кітап немесе бейне ойын) сатушысы немесе өндірушісі/баспагері сатып алушыларды өнім шығар алдында дүкенде оның көшірмесін резервтеуге шақыратын маркетингтік тәсіл. Себептері әртүрлі, бірақ көбінесе баспагерлер өнімнің күшті бастапқы сатылымын қамтамасыз етуді қалайды, ал ұсынылған ынталандыру оң пікірлерді немесе мерекелік маусым сияқты белгілі бір сауда кезеңін күтуге дайын тұрған сатып алушыларды сатып алуға итермелеу үшін қолданылады. Тапсырыс берген кезде тауардың бір бөлігін немесе толық құнын төлегеннен кейін, тұтынушылар әдетте өнім шыққаннан кейін көп ұзамай, көбінесе дүкендерге түскен күні мәмілені аяқтайды. Жеке дүкендер немесе сауда желілері де көп күтілетін өнім үшін бонустар ұсынуы мүмкін, бұл тұтынушының бәсекелес дүкендерден гөрі осы дүкеннен сатып алуын қамтамасыз етеді. Алдын ала тапсырыс сыйлығы тауардың бағасына жеңілдік түрінде немесе басқа да байланысты тауарлармен, басқа маркетингтік стратегиямен немесе нақты тауар немесе тауарлар жиынтығы болуы мүмкін. Бұл тауарлар алдын ала тапсырыс бағдарламасы арқылы ғана қолжетімді байланысты немесе эксклюзивті тауарлар болуы мүмкін.

Видеоойындарда

2000 жылға дейін бейнеойындардың негізгі тарату әдісі CD-ROM, DVD немесе ойын картридждері, соның ішінде қаптама және нұсқаулық кітапша сияқты физикалық тасымалдағыштар арқылы жүзеге асырылды. Сатушыларға жеткілікті дана дайындау және оларды тұтынушыларға шығару күні сату үшін нарықты дұрыс болжау маңызды болды. Индустрия тарихындағы 1983 жылғы бейнеойындардың құлауы сияқты оқиғалар баспагерлерді Atari бейнеойындарының жерленуіне әкелген жағдайды болдырмау үшін, тым көп өндірістен сақтандырды. Екінші жағынан, ойынның шығуына жеткілікті дана болмаса, тұтынушылар наразы болуы мүмкін. GameStop және Amazon.com сияқты сауда орындары 2000 жылдардың басында алдын ала тапсырыс беру механизмінің болжамдарға көмектесетінін анықтады, себебі олар жаңа ойындардың ақылға қонымды санын алдын ала тапсырыс берушілердің қызығушылығына сүйене отырып тапсырыс бере алатын болды, бұл өз кезегінде баспагерлерге қанша физикалық бірлікті жасау керектігін анықтауға көмектесті. Алдын ала тапсырыстар әдетте сатушыға ойын құнының шағын бөлігін (мысалы, 50 долларлық ойынға 5 немесе 10 доллар) ұсыну арқылы жасалатын, осылайша резервтерін сақтап, қалған соманы төлегеннен кейін шығару күні көшірмесін алуға кепілдік берілетін. Бөлшек саудагерлер алдын ала тапсырыс ақшасын басқа инвестицияларға жұмсауға мүмкіндік алып, алдын ала тапсырыс ақысы бойынша белгілі бір пайызды пайдаға айналдыратын. Call of Duty және Grand Theft Auto сияқты танымал сериялардың өсуімен бейнеойындар нарығы кеңейгенде, баспагерлер ойындарды көптеп басып шығарып, оларды бөлшек саудаға жеткізуге дайын болды, соның салдарынан тіпті алдын ала тапсырыс бермеген тұтынушылар да ойын шыққаннан кейінгі бір-екі күн ішінде көшірмесін алуға мүмкіндік алды, бұл алдын ала тапсырыс берудің негізгі себептерін жойды. Сонымен қатар, цифрлық таратудың дамуымен бөлшек сауда нұсқаларының қажеттілігі азайды, себебі цифрлық көшірмелердің көлемі шектеулі емес. Содан кейін баспагерлер мен саудагерлер алдын ала тапсырысты ынталандырудың басқа тәсілдерін іздеуге кірісті. Баспагерлер ойынмен бірге сурет кітаптары, дыбыстық дискілер немесе ойын кейіпкерлерінің мүсіндері сияқты қосымша физикалық заттарды қамтитын шектеулі басылымдар жасады. Мұндай басылымдар шектеулі санда ғана шығарылып, тұтынушыларды оны резервтеу үшін ерте тапсырыс беруге ынталандырды. Бөлшек саудагерлер баспагерлермен осы сатушы арқылы алдын ала тапсырыс беру арқылы ғана алуға болатын ойынның бірегей контентін ұсыну туралы келісімдер жасады. Кейбір жағдайларда ойынның шығуына уақыт жетпей кешіктірілуі немесе тіпті тоқтатылуы мүмкін, бұл алдын ала тапсырыс беру процесін мәнсіз етеді. Көп жағдайда алдын ала тапсырыс беруші сатып алушыға шығаруға дейін ақшасын қайтарып ала алады. Алайда, Nintendo цифрлық алдын ала тапсырыстар үшін мұндай қайтаруларға жол бермейтін саясатты ұстанады. Германия мен Норвегияның тұтынушылар органдары 2019 жылы Nintendo-ны сотқа берді, бұл практика Еуропалық Одақ үшін 2011 жылғы Тұтынушылар құқықтары туралы директиваны бұзады деп мәлімдеді. 2020 жылдың қаңтар айында сот Nintendo-ның практикасы директиваны бұзбайды деген шешім шығарды, бірақ неміс тұтынушылар органы бұл шешімге шағымдануды жоспарлап отыр.