Ежелгі Египет ақсұлы Майхерпридің KV36 қабірі – Вади әл-Мүлүктегі XVIII династияның маңызды жерлеу орны. 1899 ж. ашылған, жәбірленбеген қабір туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Мысырдың асыл адамы Майхерпридің қабірі
Tomb of the ancient Egyptian noble Maiherpri
KV36 қабірі – Мысырдың Патшалар аңғарындағы Он сегізінші династияның асыл адамы Майхерпридің жерленген орны. 1899 жылдың 30 наурызында Виктор Лореттің Патшалар аңғарындағы екінші маусымында қайта жаңғыртылған бұл қабірдің көп бұзылмағаны анықталды, бірақ ұзақ уақыт бойы тиісінше жарияланбағандықтан, аңғардағы басқа жерлеу орындарымен салыстырғанда оның танымал еместігі байқалды. Табылған барлық заттар Каирдегі Мысыр мұражайына жеткізіліп, "Жалпы каталог" (қысқаша: CG) ретінде жарияланды. Жерлеу камерасындағы заттардың орналасуы туралы жалғыз мәлімет Георг Швайнфурттың қысқа мақаласында келтірілген. Ол заттар Каирге әкелістер алдында қабірге қысқа ғана уақытқа барған. Дегенмен, жақында Лореттің күнделіктері табылып, жарияланды, онда табылған заттардың толық тізімі мен сипаттамасы, сондай-ақ олардың қабір камерасындағы орналасуы туралы мәліметтер келтірілген.
Tomb KV36 is the burial place of the noble Maiherpri of the Eighteenth Dynasty in the Valley of the Kings, Egypt. Rediscovered on 30 March 1899 by Victor Loret in his second season in the Valley of the Kings, the tomb was found to be substantially undisturbed, but as it has for a long time not been properly published, it is not as well known as other burials in the valley. All the objects found were taken to the Egyptian Museum in Cairo where they were published in the Catalogue General (short: CG). The only source for the arrangement of the objects in the burial chamber was a short article by Georg Schweinfurth. He visited the tomb briefly before its contents were brought to Cairo. However, recently the notebooks of Loret were found and published, providing a detailed list and description of the objects found and their arrangement in the tomb chamber.
Жерлеу және тонау
Майхерпри туралы көп нәрсе белгілі емес, өйткені ол қабірден тыс деректерде кездеспейді. Жерлеу орнындағы заттарда тек екі атау ғана кездеседі: «каптың (балабақшаның) баласы» және «Патшаның оң жағындағы желкенші». Оның «Өлгендер кітабында» ол «Патшаның серігі» және «Патшаның Солтүстік және Оңтүстік шет елдерге жасаған жорықтарында оны ілесіп жүретін адам» деп аталған. Оның мумиясын зерттеу кезінде оның 25-30 жаста өлгені анықталды. Ол, әдетте, ХVIII династияның ортасында, Хатшепсут пен Аменхотеп III билік құрған кезең аралығында жерленген деп есептеледі. Египтологтар Катарина Рориг пен Кристиан Орсениго оның Хатшепсут пен Тутмос III билік құрған тұста жерленгенін дәлелдейді, ал Дэннис С. Форбс оны Тутмос IV немесе Аменхотеп III-нің замандасы деп санайды. Майхерпридің қабірі ежелгі заманда кем дегенде бір рет тоналған. Ұрылар киім-кешек, мата, зергерлік бұйымдар, металл ыдыстар және косметика сияқты қайта өңдеуге оңай заттарды ұрлаған. Майлар салынған құмыралар тексерілген, бірақ тонау уақытына олар бұзылып кеткендіктен қабірде қалдырылған. Оның табыттары ашылып, мумиясы орамасындағы құнды заттардан айырылған. Ұрылар сондай-ақ қораптар, сандықтар және төсек сияқты жиһаздарды ұрлаған болуы мүмкін, себебі олар KV36-да табылған жоқ, бірақ сол кездің басқа қабірлерінде кездеседі. Олар Майхерприге арналған кішкентай қорапты, ішінде екі былғары белбеуімен бірге KV36-дан жоғарырақ жартаста жасырған болуы мүмкін, ол 1903 жылдың 26 ақпанында Говард Картер қабір маңындағы аумақты тазалау кезінде табылған.
Not much is known about Maiherpri as he does not appear in sources outside the tomb. Only two titles appear on the objects within the burial: "child of the kap (nursery)" and "fan bearer on the Right Side of the King". His Book of the Dead also calls him "companion of the King" and "one who follows the King on his marches to the Northern and Southern foreign countries." Examination of his mummy showed that he was a young man when he died, aged 25 30 years. He is generally thought to have been buried in the mid Eighteenth Dynasty, between the reigns of Hatshepsut and Amenhotep III. More specific arguments by the Egyptologists Catharine Roehrig and Christian Orsenigo place his interment in the reigns of Hatshepsut and Thutmose III, while Dennis C. Forbes considers him a contemporary of Thutmose IV or Amenhotep III. Maiherpri's tomb was robbed at least once in antiquity. Thieves targeted easily recyclable objects such as clothing and fabric, jewellery, metal vessels, and cosmetics. Vases of oils were investigated but had gone rancid by the time of the robbery and were left in the tomb. His coffins were opened and his mummy was looted of the valuables included in the wrappings. Robbers may have also stolen furniture such as boxes, chests and beds as these were absent from the KV36 but found in more intact contemporary tombs; they seem to have stashed a small box inscribed for Maiherpri and containing two leather loincloths in a cleft above KV36, which was discovered on 26 February 1903 by Howard Carter during his clearance of the area around the tomb.
Табылған және тазартылған
KV36 1899 жылы француз египтологы Виктор Лорет жүргізген қазба жұмыстарының екінші маусымында табылған. Сол кездегі Ежелгіліктер қызметінің директоры жұмысын Патшалар аңғарының оңтүстігіндегі ықтимал жерлерде сынама шұңқырлар (sondage) ашуға бағыттады, тікелей тау жынысына дейін қазды. Оның түсірілген аңғар картасы KV36 табылуына дейін аймақта шамамен 15 сынама қазба жұмысы жүргізілгенін көрсетеді. Қабір 1899 жылдың 30 наурызында Аменхотеп II қабірінің оңтүстігіндегі жартастардың іргесіндегі құмтасқа қазылған, шамамен 16-шы сынама шұңқырда табылды. Шұңқырдың түбінде камера есігін жартылай жабатын тосқауыл болды. Лорет 1899 жылдың 31 наурызында қабірге кірді, бірден қабір тонаушылардың шабуылына ұшырағаны, бірақ жиһаздары мен жерлеу заттарының көп бөлігі сақталғаны анық болды. Үлкен, қара боялған және алтынмен қапталған саркофаг солтүстік қабырғаға жақын тұрды, ал оның табанында канопалық сандық орналасқан; Лорет саркофагтың алтын жазуынан «Маиерпри» есімін оқыды. Тағамдық сыйлықтар мен гүл шоқтары бір бұрышта жиналған, ал үлкен құмыралар қабырғаға жақын тізілген. Бөлменің ортасында аударылған үлкен табыт жатты. Қалған кеңістік әртүрлі заттармен, жеке бұйымдармен, соның ішінде керамикалық және алабастр ыдыстармен, садақ-жебе құралдарымен және екі иттің мойындықтарымен толы болды. Қабір тонаудан сақтау үшін жылдам жазылып, тазартылды, барлық заттар 1899 жылдың 7 сәуіріне дейін 16 жәшікке салынды. Жеке заттардың кем дегенде бес суреті түсірілді, бірақ қабір табылған күйіндегі суреті жоқ. KV36-ның мазмұны Патшалар аңғарынан Каирдегі Египет мұражайына тасымалданды, ол бұрынғы Хедив Исмаил Паша сарайында орналасқан еді. 1902 жылы Тахрир алаңында жаңа мұражай ғимараты ашылғанда, олар екінші қабаттағы үлкен галереяда қойылды. KV36 қазбасы туралы 2000 жылдардың басына дейін өте аз мәлімет болды. Лорет бұл жайтты жарияламады және 1899 жылдың соңында Ежелгіліктер қызметінің директоры лауазымынан кетті. 2004 жылы оның Милан университетінде (Италия) және Париждегі Франция институтында сақталған жазбалары мен фотосуреттерінің жинағы жарық көрді. Осыған дейін қабірдің табылуы және мазмұнының орналасуы туралы жалғыз мәліметтер 1900 жылы қабірді тазалау кезінде барған Георг Швайнфурт жазған есеп және 1902 жылы Жорж Дарсидің «Каир мұражайының египеттік ескіліктерінің жалпы каталогы» томында жарияланған мазмұнының тізімі болды.
KV36 was discovered in 1899 during the second season of excavations by the French Egyptologist Victor Loret. The then director of the Antiquites Service focused his work in the southern Valley of the Kings, opening test pits or trenches to the bedrock (sondage) in likely looking locations. A map of the valley annotated by him indicates approximately 15 test excavations were sunk in the general vicinity of KV36 prior to its discovery. The tomb was discovered on 30 March 1899 in approximately the 16th test pit, cut into the gravel near the base of the cliffs to the south of the tomb of Amenhotep II. At the base of the shaft was a partial blocking closing the door of the chamber. Loret entered the burial chamber on 31 March 1899; it was immediately apparent the tomb had been robbed but still contained much of its furnishings and burial equipment. The large black painted and gilded sarcophagus sat close to the north wall with a canopic chest at its foot; Loret read the name "Maiherpri" on the sarcophagus' gold inscription. Food offerings and bouquets were piled in the corner and large jars were clustered against the far wall. A large coffin lay overturned in the middle of the room. The rest of the space was strewn with various objects and personal belongings including ceramic and alabaster vessels, archery equipment, and two dog collars. The tomb was recorded and cleared quickly for fear of robbery, with everything packed into 16 crates by 7 April 1899. At least five photographs were taken of individual objects but none are known that show the chamber as it was discovered. The contents of KV36 were transported from the Valley of the Kings to the Egyptian Museum in Cairo which was housed in the former palace of Khedive Isma'il Pasha; when the new museum building opened in 1902 in Tahrir Square, they were displayed in their own large gallery on the second floor. Very little was known about KV36's excavation until the early 2000s. Loret never published on the discovery and resigned as director of the Antiquities Service at the end of 1899. In 2004, a collection of his notes and photographs preserved in the University of Milan, Italy and the Institut de France, Paris were published. Prior to this, the only records available of the tomb's discovery and arrangement of its contents was an account written in 1900 by Georg Schweinfurth who visited the tomb during its clearance, and a list of contents published in 1902 by Georges Daressy in a volume of Catalogue général des antiquités égyptiennes du Musée du Caire.
Сәулет
KV36 Патшалар аңғарында, Аменхотеп II (KV35) және Бей (KV13) қабірлерінің арасында орналасқан. Тұтмос III (KV34) қабірін қамтитын вади кіреберісінің қарсы жағындағы аңғар еденіне қазылған. Майхерпри қабірі – батыс жағында төменгі жағында бір камерасы бар шағын шахталы қабір. Патшалар аңғарындағы патша емес адамдардың барлық жерлеу бөлмелері сияқты, жерлеу камерасы да әсемделмеген. Оның ұзындығы және ені , ал ауданы болды.
KV36 is located in the Valley of the Kings between the tombs of Amenhotep II (KV35) and Bay (KV13), cut into the floor of the valley opposite the entrance of the wadi that contains the tomb of Thutmose III (KV34). The tomb of Maiherpri is a small shaft tomb with a chamber at the bottom on its west side. The burial chamber was undecorated, as with all burial chambers of non royals in the Valley of the Kings. It is long and wide with an area of .
Мазмұны
КВ36 – Патшалар аңғарында табылган алғашқы жақсы сақталған қабір. Ежелгі тонауларға қарамастан, онда 100-ден астам зат сақталған. Майхерпри садақ-жебемен бірге, соның ішінде Таяу Шығыс өрнектерімен безендірілген екі былғары жебе қапшығы, 50-ден астам жебе және екі былғары білек сақшысымен жерленген; садақтар жоқ, бәлкім ежелгі тонаушылар ұрлаған. Орсениго Майхерпридің әскери лауазымдары болмағандықтан, бұл жабдықты соғыс емес, спорттық аң аулау үшін қолданған деген болжам айтады. Сондай-ақ, екі әсемдікпен жасалған былғары ит жағасы да табылды. Біреуінде лотостармен бөлінген аттардың суреті және жиектің жасыл түсті шеті бар. Екіншісінде арыстан немесе иттер аң аулаған газельдердің суреті салынған, және ол бір кезде алтынмен жалатылған. Онда осы жағаның иесін анықтайтын екі жолды жазу бар: «үйінің тесемі, Тебалық әйел» (ṯsm n pr=f tꜣ n. t niw. t). Атауы Та энт ниувт немесе Тантануит деп транскрипцияланған. Осы жағаларға сүйенсек, Майхерпри патшаның аң аулау иттерін бағып-қадағалаушы болған болуы мүмкін.
KV36 was the first reasonably intact tomb discovered in the Valley of the Kings. Despite robbery in antiquity, it still contained over 100 items. Maiherpri was buried with archery equipment including two leather quivers with Near Eastern decoration, over 50 arrows, and two leather wrist guards; bows were absent, possibly looted by ancient robbers. Orsenigo suggests that these were used for sport hunting rather than warfare based on Maiherpri's lack of military titles. Also included were two ornate leather dog collars. One has a design of horses separated by lotuses and has a scalloped green border. The other has a design of gazelles being hunted by lions or dogs and was once gilded. It bears a two line inscription identifying the dog it belonged to: "tesem of his house, She of Thebes" (ṯsm n pr=f tꜣ n. t niw. t). The name is transcribed as Ta ent niuwt or Tantanuit. Based on these collars, Maiherpri may have been the caretaker of the king's hunting dogs.
Жерлеу
Майерпридің денесі үш табытқа салынып жерленген. Сыртқы (CG 24001) – алтынмен қапталған жазулармен және әшекейлермен безендірілген, қара боялған ағаштан жасалған ұзын, тікбұрышты саркофаг. Ішінде екі адам бейнесіндегі (антропоидты) табыт (CG 24002 және 24004) орналасқан. Сыртқы табыт та қара түсті, ал ішкісі толығымен алтынмен жалатылған; екеуінде де бұйраланған жалған сақал бар. Үшінші антропоидты табыт (CG 24003) – алтынмен жазылған, өңделмеген ағаштан жасалған, саркофагтың жанында, қақпағы табыттың жанында аударылып жатыр. Бұл египтологияда қыңырсу мен пікірталас тудырды. Осы "қосымша" табыт ең ішкі табыт ретінде көзделіпті, бірақ ол жиынға сыймайтындықтан, пайдаланбастан жанында қалдырылған. Бұл Тутанхамонның жерлеу рәсіміне ұқсас, онда оның сыртқы табытының аяқ бөлігі саркофагқа сәл үлкен болып келген. Сол жерде табыт қабір камерасында қысқартылған, ал Майерпридің мумиясы оның жиынтығының екінші табытына салынған. Майерпридің мумиясы қара және алтын түсті картонаж маскамен (Каир GC 24097) әшекейленген. Маска оның басын және иығын толығымен жабады, стилі Хатепсут патшалығында жерленген Сененмуттың анасы Хатофердің маскасына ұқсас. Майерпридің мумиясын ежелгі тонаушылар бұзған, құндылықтарды іздеп бинттерін кесіп тастаған. Оның денесін Жорж Даресси 1901 жылдың 22 наурызында ресми түрде ашты. Ол орау әдісінің толығымен көлденең жолақтардан тұратынын және жастықшалардың аздау болғанын атап өтті; оның есебінше, денесі 60 қабат матамен оралған. Тонаушылар жіберген әшекейлердің ішінде білезіктер, моншақты омыраудың бөліктері, скарабей және карнелиан мен алтыннан жасалған жеке моншақтар бар. Сондай-ақ, тонаушылар бальзамдау кесігін жабатын алтын пластинаны да жіберіп алған. Майерпридің мумиясы бойында. Ол арқасына жатып, аяқтарын созып жатыр. Оның қолы жамбасының алдында орналасқан; оң қолы жазық, ал сол қолы жұмырылған. Басы қырқылған және тығыз бұйраланған перік киген, ол бас терісіне жабыстырылған. Даресси оның қара тері түсінің бальзамдаудан өзгермегенін, оның Жоғарғы Египеттік немесе Нубиялық екенін анықтады. Ол сондай-ақ, оның Тютмос IV-ке ұқсас екенін атап өтті, өйткені екеуінде де "Тютмосид" тіс жағдайлары бар. Даресси Майерпридің 20 жасында қайтыс болғанын болжады.
Maiherpri's body was interred in a set of three coffins. The outermost (CG 24001) is a long rectangular sarcophagus made of black painted wood with gilded inscriptions and decoration. Inside were two nested human shaped (anthropoid) coffins (CG 24002 and 24004). The outer was also black with gilded decoration, while the inner was entirely gilded; both have curled false beards. There is a third anthropoid coffin (CG 24003) made of untreated wood with gilded inscriptions, which was found overturned next to the sarcophagus with its lid placed next to the box. This caused some confusion and discussion in Egyptology. It seems that this 'extra' coffin was intended as the innermost one, but was actually too big to fit into the set and was therefore left unused next to it. Parallels have been drawn to the burial of Tutankhamun, where the foot of his outermost coffin was slightly too large for the sarcophagus. There the coffin was shortened directly in the tomb chamber, while in the burial of Maiherpri his mummy was placed into the second coffin of his set. The mummy of Maiherpri was adorned with a black and gold cartonnage mummy mask (Cairo GC 24097). The mask completely covers his head and shoulders and is similar in style to that of Hatnofer, the mother of Senenmut, buried in the reign of Hatshepsut. Maiherpri's mummy was disturbed by robbers in antiquity, who sliced through the bandages in search of valuables. The body was formally unwrapped by Georges Daressy on 22 March 1901. He noted that the method of bandaging was entirely horizontal strips with minimal padding; he estimated the body was wrapped in 60 layers of fabric. Pieces of jewellery missed by the robbers included bracelets, pieces of a beaded collar, a scarab, and isolated beads of carnelian and gold. Thieves also missed the gold plate covering the embalming incision. Maiherpri's mummy measures tall. He lies on his back with his legs extended. His hands are positioned over the front of his thighs; the right hand is flat while the left is clenched. His head was shaved and wore a tightly curled wig which was glued to his scalp. Daressy considered his dark skin tone to be unchanged by embalming, identifying him as Upper Egyptian or Nubian. He also noted a resemblance to Thutmose IV, as both have the "Thutmosid" overbite. Daressy estimated Maiherpri died in his 20s.