Қосқа тайға қосылған шалбар: Шотландия тарихындағы киімнің бір түрі
Trews
Шотландияның дәстүрлі киімі – тревс шалбары туралы біліңіз. Тар, етікше кигізілетін, тартан өрнекті, жылқы терімен безендірілген. Тарихы рим дәуіріне дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Салт-дәстүрлі кельттік тығыз пішетін аяқты шалбарлар
Traditional Celtic tightly fit footed trousers
Трю (немесе truis, triubhas) – ерлердің аяқтары мен төменгі құрсағына киілетін киімі, шотланд таулы аймағының дәстүрлі тартан шалбары. Трюлер былғарымен, әсіресе, бұғы терісімен жиектелген болуы мүмкін, әдетте, жылқыға міну кезінде аяқтың тозуын болдырмау үшін ішкі жағына тігілген. Тартан трюлер 1746 жылғы Киім туралы заңның тыйым салуымен бірге, таулы киімнің басқа да түрлерінің тағдырын бөлісті, бұл заң ерлер мен ұлдарға әскери қызметтен басқа жерде трю ("шалбар") киюге тыйым салды. Киім туралы заң 1782 жылға дейін күшінде болды және король Георг III билігінде жойылды.
Trews (or truis, triubhas) are men's clothing for the legs and lower abdomen, a traditional form of tartan trousers from Scottish Highland dress. Trews could be trimmed with leather, usually buckskin, especially on the inner leg to prevent wear from riding on a horse. Tartan trews shared the fate of other items of Highland dress under the proscription of the Dress Act of 1746, which banned men and boys from wearing the truis ("trowse") outside of military service. The Dress Act lasted until 1782 when it was repealed under the reign of King George III.
Шығу тегі
Рим Британиясы дәуіріне дейін де қайың болған болуы мүмкін. 217 жылы аяқталған Волубилистің жеңіс аркасында Рим императоры Каракалланың қола мүсіні орналасқан; мүсіннің сақталған жалғыз бөлігі – тартан шалбар киген каледониялық пикт тұтқынының бейнесі. Ол әртүрлі түстерде көрінуі үшін бұрандамен және күміс қорытпаларымен қапталған. Тартан шалбар туралы жазбалар 1538 жылға дейін барып жетеді, олар тартан матасынан тоқылған шалбардың стилі ретінде сипатталған, бұл киім биік таулық қыста суық ауа райында кильттің қолдануға ыңғайсыз болған кезде жиі таңдалатын. Шотланд гаэлі тілінде бұл сөз triubhas; truis немесе trews – ағылшын тіліндегі жазылу нұсқалары.
Trews appear to date to at least as early as Roman Britain. The triumphal arch of Volubilis completed in 217 AD once featured a bronze statue of Roman Emperor Caracalla; the only surviving fragment of the statue depicts a Caledonian Pictish prisoner wearing tartan trews. It was carved then inlaid with bronze and silver alloys to give a variegated appearance. Written records of tartan trews date back to 1538, as a style of woven tartan cloth trousers, a garment preferably used during the Highland winter when the kilt would be impractical in such cold weather. The word is triubhas in Scottish Gaelic; truis or trews are anglicised spellings.
Дәстүрлі шұжықтар
Дәстүрлі шұлықтар, қайта өрлеу дәуіріндегі аяққа кигізілетін шлангтарға ұқсас, олардан шыққан нәрсе болуы мүмкін. (Дегенмен, Тацит б.з.д. 69 жылы римдік генерал Кецинаның, тога киген римдіктермен кездескенде, шетелдік шұлық кигені үшін, мақтаншылдық танытқандығын айтқан.) Оларды тізеге дейін немесе толық ұзындығында тігіп жасауға болатын. Бұл шұлықтарды диагональ бойынша кесіп тіккен, бұл матаның денеге жақсы жабысуына мүмкіндік берген, ал тартан үлгісін диагональға орналастырған. Шын мәнінде, дәстүрлі шұлықтар – шалбар емес, ұзын шұлықтар. Бұл шұлықтар белге дейін жететін және зығыр матадан тігілген. Оларды тізеден төмен жартероммен (Гайленд киімінің алғашқы үлгісі) бекітетін, бұны Дэвид Мориердің Куллоден шайқасын бейнелеген суретінен көруге болады. Шотландия халықтық әңгімелерінде айтылғандай, бұл триубалар 16-18 ғасырларда Таулы аймақтағы адамдардың кең таралған киімі болған. Саяхат кезінде, өзендерді кесіп өту кезінде суға батпау үшін, таулықтар тізеге дейін жететін қысқа шұлықтар киіп, "жатын киімдерін" беліне орап, Ұлы Килттің бір түрін жасаған. 2006 жылы Корольдік Шотландия полкі құрылғанға дейін әскери шұлықтарды шотландтың жазық аймағындағы полктердің мүшелері әдетте бірінші, мерекелік және толық киім формасының бөлігі ретінде киетін. Таулы Шотландия полктерінің мүшелеріне осы киімдермен бірге килт киюге рұқсат етілген. Алайда, соңғы уақытта барлық таулы полктер казармадағы және жаттығу киімдерінің формалды емес түрімен шұлық киеді. Олар 1994 жылы құрылған "The Highlanders" (Seaforth, Gordons and Camerons) атты қосымша полк формасының да бөлігі болды. Жаңа Корольдік Шотландия полкі бұрынғы шотландтық жаяу әскер полктерінің барлығынан құралған және киімнің белгілі бір шектеулі түрлерінде шұлық киюді жалғастырады. Тарихи тұрғыдан алғанда, шұлықтар Таулы аймақтың мәдени дәстүрінің бөлігі болған, ал жазық аймақтың емес. Сондықтан, 1660 жылдардың ортасынан 1680 жылдардың соңына дейін құрылған шотланд полктерінің алғашқылары болған кезде, жазық аймақтың солдаттары стандартты британдық әскери киім киіп, тартан бұйымдарын киіп, сыбызғымен шеруге құштарлық танытпады, оны шетелдік және жабайы мәдениеттің бөлігі деп есептеді. Осы ерте бастаудан 1881 жылға дейін әйгілі жазық аймақтың полктері (1-ші, 21-ші, 25-ші, 26-шы, 70-ші, 90-шы, 94-ші және 99-шы) стандартты британдық киім киді. Осы арада, 1739 жылдан бастап, жаңадан құрылған таулы полктер өздерінің туған киімдерінің және үлкен таулы сыбызғының танымалдығын сақтап, британдық әскери бейнеге сәйкес түрлендірді, оны өздерінің мәдени ерекшеліктерінің бір бөлігі ретінде қарастырды. Олар күрделі белбеулі плащ киіп, кейіннен мұндай киіммен таныс емес жаңа сарбаздарды ынталандыру үшін қарапайым кішкентай килтті қабылдады. Алайда, 18 ғасырдың соңынан бастап шұлықтар көбінесе бос уақытта киілетін киім ретінде, тіпті науқан кезінде де қолданылды. Ыстық немесе денсаулыққа зиянды жерлерде орналасқан таулы полктер көбінесе қарапайым ақ мақтадан тігілген шалбар немесе тартан шұлық киетін. Мысалы, 91-ші таулы пехоталық полкі 1809 жылғы Уолчерен науқаны кезінде, ал одан да танымал 93-ші таулы пехоталық полкі 1812 жылғы соғыста (1812 жылдан 1815 жылға дейін) АҚШ-қа қарсы, 1815 жылдың қаңтарында Нью-Орлеанды басып алуға қатысқанда және Чалметте жазығындағы апатты шайқаста (соғыстың литографиялары оларды кілт киіп жүргендей көрсеткені дұрыс емес) шұлық және қауырсынсыз таулы капот киген. 1822 жылы король Георг IV Шотландияға сәтті алғашқы сапарынан кейін бір декильтированный полк үшін Highland киімдері мен дәстүрлерін қайта жаңартуды бұйырды. Таңдалған полк – ең жоғары дәрежелі полк, 72-ші. Олар Highland қауырсын шапкесін, Highland қызыл шапанының нұсқасын қабылдады, бірақ килттердің орнына барлық міндеттер үшін шұлық киюге бұйрық берілді. Таңдалған тартан қызыл немесе патшалық Стюарттың жаңа түрі болды, ол "Принц Чарльз Эдвард Стюарт" деп аталды, бұл барлық якобиттық нәрселерге жаңа романтикалық сән енгізді. Жазық аймақтың полктері шұлықтарды әскери мақсатта қолданғандықтан, шұлықтарды жазық аймақтың киімі деп қабылдау азаматтық киімге де көшті, сондықтан көп жылдар бойы шұлықтар Таулы аймақтың кілті емес, жазық аймақтың киімі ретінде қарастырыла бастады. Алайда, соңғы жылдары Таулы аймақтың тарихы мен дәстүрлерін жаңарту шұлықтарды Таулы аймақтың гардеробына қайта енгізді, ал осы дәстүрлерге қызығушылық танытқан жазық аймақтың тұрғындары оларды кең шотландтық үлгіге енгізді.
Traditional trews were form fitting garments, similar to the footed hose of the Renaissance, from which they probably evolved. (However, Tacitus says that in 69 BC the Roman general Caecina was considered, by his wearing of the foreign trews when meeting with toga clad Romans, to show indication of a haughty spirit.) They could be cut as knee breeches or full length. These trews were cut on the bias, which allowed the fabric to stretch sufficiently to mould to the body, and placed the tartan "sett" on the diagonal. Traditional trews are actually long hose rather than trousers. These hose came all the way up to the waist and were attached to a linen cloth. They were fastened at the lower leg, below the knee, by a garter (the precursor to the flashes of the Highland Dress) as can be seen in the painting by David Morier of the Battle of Culloden. It is said in Scottish traditional folklore that these triubhas were actually the common garment of the 16th to 18th centuries in the Highlands. When travelling, in order to avoid getting the trews wet when crossing streams, the Highlander would wear shorter hose, ones that would only reach up to the knee, and wrap his "bed garments" around his waist, a form of the Great Kilt. Until the establishment of the Royal Regiment of Scotland in 2006, military trews were usually worn by members of the lowland Scottish regiments as part of their No 1, mess and full dress uniforms. Members of Highland Scottish regiments were usually authorized to wear kilts with these orders of dress. However, all Highland regiments, in more recent times, wore trews with less formal orders of barracks and training dress. They were also part of the uniform of the composite regiment known as The Highlanders (Seaforth, Gordons and Camerons) formed in 1994. The new Royal Regiment of Scotland comprises all the former Scottish infantry line infantry regiments and continues to wear trews in certain limited orders of dress. Historically trews were part of the Highland cultural tradition, not Lowland. As such, when Lowland regiments became the first of the Scottish regiments to be formed in the mid 1660s to late 1680s, the Lowland soldiers wore standard British military uniform and had no desire to wear tartan items and march to the bagpipes, which they considered to be part of a foreign and savage culture. From these early beginnings up to 1881, the famous Lowland regiments (1st, 21st, 25th, 26th, 70th, 90th, 94th and 99th) wore standard British uniform. Meanwhile, from 1739 onward, the Highland regiments which were raised insisted on the familiarity of their native dress and great Highland bagpipes, albeit in a modified form to suit a British military identity, as part of their cultural identity. They wore the complex belted plaid and latterly, to encourage recruits unfamiliar with such garb, they adopted the simpler small kilt. However, trews were increasingly worn as off duty dress and even campaign dress from the late 18th century. Highland regiments stationed in hot or unhealthy surroundings often took to wearing simple white cotton trousers or tartan trews. For example, the 91st Highland Regt of Foot wore trews during the Walcheren campaign of 1809 and more famously, the 93rd Highland Regiment of Foot wore trews and round unfeathered Highland bonnets during the War of 1812 (from 1812 to 1815) against the US, when taking part in the British campaign to capture New Orleans in January 1815 and during the disastrous Battle of Chalmette Plain itself (lithographs of the battle wrongly depict them wearing kilts). In 1822, following King George IV's successful first visit to Scotland, he ordered the resumption of Highland dress and traditions for one de kilted regiment. The regiment chosen was the most senior of the de kilted regiments, the 72nd. They adopted the Highland feather bonnet, the Highland version of the red coatee, but in lieu of kilts, they were ordered to wear trews for all duties. The tartan chosen was a new form of red or royal Stewart called "Prince Charles Edward Stuart", reflecting the new romantic fashion for all things Jacobite. Due to the military use of trews by the Lowland regiments, the perception of trews as Lowland dress spilled over into civilian wear, so that for many years, trews began to be viewed as Lowland dress, rather than the Highland kilt. However, in recent years, a resurgence in Highland history and traditions has seen trews re enter the Highland wardrobe, whilst interested Lowlanders have now encompassed these traditions within a wider Scottish template.
Би биі
Бүгінде шотланд жота бишілерінің сеанн триубас биін орындағанда жасаған бүйірлеп тебу қадамының, киізді ұнату үшін шұлық немесе шалбарды тебуді бейнелейді делінеді. Алайда, Д.Г. МакЛеннан «Традициялық жота және шотланд билері» еңбегінде: «Бұл алғашқы қадамның шалбарды тебу идеясымен ешқандай қатысы жоқ, ол биге жаңа қосылған және мен өзім құрастырғанмын» деп жазады. Шұлық немесе шалбарды осы биді орындағанда, жылдың суық айларында немесе қалау бойынша әлі де киюге болады.
Today, the sideways kicking step of Scottish highland dancers performing the seann triubhas dance is said to symbolise the kicking off of the trews or trousers in favour of the kilt. However, D. G. MacLennan writes in Traditional Highland and Scottish Dances that 'this first step has nothing to do with the idea of kicking off the trews, but is new to the dance and was composed by myself'. Trews were and can still be worn today for the performance of this dance during the colder months of the year or if preferred.
Плюс-төрт және гольф киімдері
Тартан плюс төртеу – гольф спортында дәстүрлі киім, ол дәстүрлі шұңқыр шалбарының негізінде жасалған. Бұл шалбарлар тізеден төмен 4 дюймге дейін созылады және көбінесе ромб өрнекті тізеге дейін жететін шұлықтармен тағайындалады. Плюс төртеуді 1924 жылы Уэльс принці Америка Құрама Штаттарына сапар жасаған кезде танымал етті. Көптеген гольфшылардың арасында кең таралған толық ұзындықтағы тартан шалбарлары да шұңқыр шалбарының негізінде жасалған, бірақ олар еркін қозғалу және жылы ауа райы үшін кеңірек тілінген.
Tartan plus fours are traditional golfing attire that are based on the traditional trews. These trousers extend 4 inches below the knee and are often worn with argyle knee socks. Plus fours were popularized in the United States by the Prince of Wales during a 1924 visit. The full length tartan trousers popular with many golfers are also based on trews, but are cut fuller for more freedom of movement and warmer climates.