Кіріспе
КВ31 – Мысырдың Луксор қаласына жақын жердегі Корольдер аңғарында орналасқан ежелгі египеттік қабір. 2010 жылы Базель университетінің Корольдер аңғары жобасы қазба жұмыстарын жүргізгенге дейін тек шахтаның үстіңгі бөлігі ғана белгілі болды, ал одан бұрынғы қазбалар туралы мәлімет жоқ. Дегенмен, 1817 жылы Джованни Баттиста Белцони қазған тас саркофаг осы қабірден шыққан болуы мүмкін деген болжам бар. Қабірдің ішінде керамика сынықтары мен зығыр матасының фрагменттері, сондай-ақ XVIII династия кезеңіне жататын бес жоғары мәртебелі адамның мумияланған қалдықтары табылған.
KV31 is an ancient Egyptian tomb located in the Valley of the Kings, near Luxor, Egypt. Only the top of the shaft was known prior to excavation by the University of Basel Kings' Valley Project in 2010, and no earlier excavations are known, although it is suggested that the stone sarcophagus excavated by Giovanni Battista Belzoni in 1817 may have originated from this tomb. The tomb was found to be filled with mixed debris of pottery sherds and linen fragments, as well as the remains of five mummified elite individuals dating to the Eighteenth Dynasty.
Сәулет
Қабір тік шахтадан тұрады, ол бір камераға жетеді, ал одан тағы екі бөлме бөлінеді. Қабірдің көп бөлігі сапалы әктас тау жынысынан қазылған; алғашқы камераның бір бөлігі тау жынысынан, екінші бөлігі конгломераттан қазылған.
Барлау және қазба жұмыстары
Қабір 1817 жылы Джованни Баттиста Белцони екінші граф Белмордың тапсырысымен қазған екі қабірдің (екіншісі KV30) бірі болуы мүмкін. Егер осы болжам дұрыс болса, онда бұл қабір Бельмордың Британ мұражайына сыйлаған тас саркофагтың бастапқы орны болуы мүмкін. Оны 1898 жылы Виктор Лоре нөмірлеген, бірақ одан кейін қазба жұмыстары жүргізілмеген. 2010 жылдың қаңтар айында Базель университетінің Корольдер аңғары жобасы қабірді қазу жұмыстарын бастады, оның тек шахтасының жоғарғы бөлігі ғана белгілі болды. Шахта жақсы кесілген және жиналған конгломерат пен тас негіз арқылы төменге қарай баяу төседі; шахта ішінде әктас сынықтары, құм және тас қалдықтарының үстінде заманауи қоқыс табылды. Қабірдің түбінен есіктің жабылуы үшін Нил сазымен толтырылған үш құмыра табылған. Шахта негізгі камераға және оған іргелес екі бөлмеге ашылады, олар кем дегенде бірнеше метр тереңдікте қалдықтармен толы болды. Қабірдің бұрын тоналанғаны бірден байқалды, өйткені сынған жерлеу заттарының бөліктері шашырап жатты. Бүйірлік бөлмелерде бірнеше мумияның қалдықтары мен олардың орамалары табылды. Қабірді қорғау және су мен қалдықтардың қайта кіруіне жол бермеу үшін қазба жұмыстары аяқталғаннан кейін шахтаның үстіне металл есік орнатылды. Қабір 2010 және 2011 жылдары картаға түсірілді.
It was immediately apparent that the tomb was thoroughly robbed in the past, as pieces of broken funerary items were scattered around. The remains of several mummies and their wrappings were found within the side chambers. A metal door was installed over the shaft at the conclusion of the excavation to protect the tomb and prevent water and debris from re entering. The tomb was mapped in the 2010 and 2011 seasons.
Мазмұны
Барлық бөлмелердің ішіндегі толтырылымда сынық керамиканың бірдей қоспасы, ақ түспен жуылған және өрнектелген құмыралар, табындардан ағаш сынықтары, зығыр бинттердің және натрон қаптардың, сондай-ақ басқа да маталардың көп мөлшері, және жабылмаған мумиялардың қалдықтары табылған. Сонымен қатар, екі канопалық құмыраның сынықтары – біреуі кальциттен, екіншісі әк тастан жасалған; соңғысы жазулы болған, бірақ иесінің атын жазуға арналған орын бос қалған. Сенефер есімімен жазылған жасанды құмыраның бөлігі де кездесті. Ағаш және мата сияқты органикалық материалдар өте жақсы сақталған. Қабірдің XVIII династияның ортасында, Тютмос III және Аменхотеп II билік еткен кезеңге жататындығы болжануда. Қабірдегі кейінірек табылған заттарға остракалар, Рамзес III-нің картошы кестесімен тігілген зығыр матасының бөлігі және XX династияға жататын ушабти кіреді.
Мумиялар
Екі жақтағы бөлмелерде бес мумия табылды: екі әйел және үш ер адам, барлығы 18 мен 30 жас аралығында. Мумиялардың есімдері болмағандықтан, олардың әрқайсысына табылған бөлмесіне (C бөлмесі немесе D бөлмесі) сәйкес белгі берілді. Денелердің орауынан шығарылып, шашыратылуының себебі ежелгі және қазіргі заманғы қабір тонаушылары болуы мүмкін. Мумиялар үшінші аралық кезеңде орауынан ашылған болуы ықтимал, ал бас және қолдардың алынып тасталуы ертедегі туристерге сату үшін бөлшектер іздеген жаңа заманғы қарақшыларға байланысты. Есепте қабірден көптеген қыш ыдыстар табылғандықтан, бұл мумиялар бастапқыда бірге жерленген деген болжам жасалады. Мумиялау стилі XVIII династияның ортасындағы элиталардың мумиялау әдісіне сәйкес келеді.
Мумия С1
Бұл дене әйелге тиесілі, эпифиздік қосылу дәрежесі мен тістерінің тозбағандығына сүйене отырып, өлімде 18-25 жас аралығында болған. Денесі бойшаң, ал өмірдегі бойы шамалы болған деп есептеледі. Басында қысқа, жібектей қара шаш қалған. Құлақтары матамен бітелген. Мүшелері кесік арқылы алынып, денесі тығыз заттармен толтырылған; миы алынбаған сияқты. Денесі көне қарақшылардың қолынан зардап шегіп, беті қиратылған, басы, оң қолы мен сол аяғы бөлініп алынған; аяқ-қолдары сынған, бірнеше саусақтары мен балтаң етегі жоқ. Қарақшылар өткір пышақпен таңбаларды кесіп, бандаждарды қиып тастаған, осының нәтижесінде бас және иықтың артқы бөлігінде кесу іздері көрінеді. Дене қуысының алдыңғы қабырғасы да алынып тасталған, ал дене ішіндегі толтыруда кесу белгілері байқалады.
Мумия С2
Бұл адам 20-25 жастағы жас еркек болуы мүмкін, себебі эпифиздердің бірігуі және тістердің сәл тозуы осыны көрсетеді. Дененің өлшемдері көрсетілген, ал ұзын сүйектердің өлшемдеріне сүйене отырып, тірі кездегі бойы анықталды. Басының алдыңғы жартысы зығыр матадан жасалған бинттермен жабылған, бірақ басының артқы жағында бинттер жоқ, соның салдарынан өрілген шашы көрініп тұр. Құлақтары бітелген болуы мүмкін, ал миы алынбаған. Ішкі органдары алынып тасталған, ал денесі шайырға малынған зығыр матасымен толтырылған. Денесінің көп бөлігі бинттермен оралған, ал қол-аяқтарында кем дегенде он екі қабат мата сақталған. Дене бірнеше бөлікке бөлінген: бас және жамбас, аяқтары денеден және қолдардан бөлінген. Жүз бен сандарының бинт қабаттарында қарақшылардың қалдырған кесу іздері көрінеді; дене алдыңғы қабырғасының бір бөлігі алынып тасталған. Денеде өлімнен кейінгі бірнеше сынықтар бар, екі қолдың және сол аяқтың бір бөлігі жоғалған.
Мумия С3
Бұл мумия еркек болуы мүмкін. Оның бассыз денесі екі қолын кеудесіне қабыстап, сол қолының саусақтарын патшадай қысып ұстаған күйде табылған. Бұл адамның жасы 18–25 аралығында деп есептеледі, тірі кезінде бойының биіктігі белгілі емес. Денесінің іші тығыз заттармен толтырылған. Оң аяқтың жамбасының ортасынан тізеге дейін қалың орама сақталған. Екі аяғы да, оң қолы да жоқ; аяқ-қолдарында көптеген сынықтар мен шығулар бар.
Мумия С4
"C4" денесі – жыныс мүшелері көрінбесе де, еркек болуы мүмкін адамның көбінесе сақталған денесі. Денесінің ұзындығы шамамен ... (мәлімет жоқ) және оның тірі кезіндегі бойы шамамен сондай болған. Шашы қысқа, бірақ оң жағындағы ұзын талдар жас кезінде тасталатын шаш түйінін көрсетеді. Тістері біршама тозығын білдіреді, бірақ ақыл тістері шықпаған; төменгі жақ сүйегі толығымен жоқ. Сол қолы сынған, бірақ сақталған, ал оң қолы толығымен жоқ. Аяқтары тізе және табан буындарынан шығып кеткен. Бальзамдау кесігі тік болған болуы мүмкін, бұл мумияның III Тутмос патшалыққа дейін жасалғанын көрсетеді. Жамбастың артқы жағында қарақшылардың қалдырған кесік белгілері байқалады.
Мумия D1
Бұл 20-30 жастағы ересек адамның өте бөлшектенген денесі. Адамның әйел екені мүмкін, бірақ бұл анық емес. Қалғандары – бас сүйегі, омыртқаның бөліктері, иық қабырғалары, кеуде сүйегі, оң қолдың жоғарғы бөлігі, бір аяқ және жамбас сүйегінің бір бөлігі ғана. Бұл бөліктер аяқ пен жамбас сүйектерінің сәйкес келуіне және қосымша басқа тап болуына байланысты топтастырылған. Аяқ-қол өлшемдеріне сүйенгенде, бұл адамның тірі кезіндегі бойы ер адамға тән болған. Миы алынбаған. Басындағы шашы қысқа және қызғылт түсті, бұл бальзамдау кезінде ағарту салдарынан болуы мүмкін. Сол жағында жыныс мүшесінің бір бөлігі (мүмкін еркек) сақталған болуы мүмкін, бірақ көне зақымдану оны анықтауды қиындатады. Аяқ, тірі кезінде денесі ауыр болған адамға тиесілі, себебі терісі кейбір жерлерде бүктеліп қалған.