Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Махакави Нанди Тиммана (телугу: నంది తిమ్మన; шамамен 15-16 ғасырлар) – телугу ақыны және Виджаянагара императоры Кришнадеварайя сарайындағы Аштадиггаджалардың бірі. Ол әйелдің мұрнына арналған танымал өлеңінен кейін Мукку Тиммана деп жиі аталады.
Mahakavi Nandi Thimmana (Telugu: నంది తిమ్మన; c. 15th and 16th centuries CE) was a Telugu poet and an Ashtadiggaja in the imperial court of Emperor Krishnadevaraya of Vijayanagara. He is often called Mukku Thimmana after his celebrated poem on a woman's nose.
Өмірбаян
Тиммана Анантапурдан шыққан деп есептеледі және Синганна мен Тхиммаамбаның ұлы болып дүниеге келген. Ол Виджаянагара империясының бір кіші патшалығында өмір сүрген, ондағы ханшайым Тирумала Деви болған. Кейінгі дәстүрлер Нанди Тиммананы Виджаянагара дәуірінің шарықталу кезінде Кришнадеварая сарайын безенген, «аста диг гаджас» деп аталатын сегіз бағыттық пілдің бірі ретінде бейнелейді. Бұл сегіздік жиынтығының XVII ғасырда ойлап табылуы мүмкін болғанымен, Тиммананың Кришнадеварая сарайында болғаны тарихи деректермен расталған. Ақын өзінің «Париятапахаранаму» атты туындысын осы патшаға арнады. Дәстүрге сәйкес, ақын Кришнадевараяның аға әйелі Тирумаладеви отбасының сыйы ретінде сарайға келген. Ол шаива дінінің жақтасы және Гуру Агора Сиваның шәкірті болған, бірақ императорлық қолдаудың арқасында оның кейбір шығармалары вайшнавизм негізінде жазылған. Оның інілері Нанди Маллая мен Ганта Сингана (Малая Марута деп белгілі) Кришнадевараяның жартылай бауыры Виранарасимха Рая сарайындағы танымал ақындар жұбы болған. Ол әдемі мұрынға арналған өлеңінің арқасында «Мұқку Тхиммана» деген атпен танымал болды. «Мұқку» сөзі телугу тілінде «мұрын» дегенді білдіреді. Тиммана каннада ақыны Кумаравясаның аяқталмаған «Махабхарата» еңбегін аяқтады және оны патшаға «Карнатака Кришнадеварая Бхарата Катаманджари» деп табыс етті.
Thimmana is believed to be from Anantapur and was born to Singanna and Thimmamaamba. He lived in a subkingdom of the Vijayanagara Empire, whose princess was Tirumala Devi. Later tradition imagines Nandi Timmana as one of the so called asta dig gajas, the eight elephants of the cardinal directions, who supposedly graced the court of Krsnadevarāya at the apogee of the Vijayanagara period. Although this set of eight is probably a later (seventeenth century) invention, Timmana's presence at Krsnadevarāya's court is historically verified. The poet dedicated his work, Pārijātâpaharanamu, to this king. The tradition asserts that the poet arrived in the court as a gift from the family of Tirumaladevi, Krsnadevarāya's senior wife. He was a Saiva and was a disciple of Guru Aghora Siva, yet some of his works are based on Vaishanavism because of imperial patronage. His uncles Nandi Mallaya and Ganta Singana (known as Malaya Maruta) were a famous poetic pair in the court of Viranarasimha Raya, half brother of Krishnadevaraya. He was more popular as Mukku Thimmana because of his poem on a beautiful nose. Mukku means nose in Telugu. Timmana completed Kannada poet Kumaravyasa's incomplete work Mahabharatha, and presented that as “Karnataka Krishnadevaraya Bharatha Kathamanjari” to the king.
Стиль
Ол замандасы Алласани Педана сияқты ұзақ және күрделі сөздерді қолданбады, тек телугу тіліндегі жұмсақ және қарапайым сөздерді ғана қолданды. Оның туындыларын білімді емес адамдар да түсіне алады, ал телугу тілінде оның поэзиясын «Мукка Тиммана Мудду Палуку» (Мукку Тиммананың тәтті сөздері) деп лақаптайды. «Парижатапахаранам» телугу тілінде әлі күнге дейін танымал, көптеген нәзік романтикалық өлеңдерімен мәшһүр. Ол өнер туындыларында көптеген поэзиялық тәжірибелер жасады. Мұндай тәжірибелердің бірі – «Читра Кавита» (сиқырлы өлеңдер) деп аталады. Кейбір өлеңдердің төрт жолын кез келген бағытта оқуға болады, ал жолдардың барлығы бос орындарды ескермей палиндром болып табылады. Ол бір өлеңді басынан да, соңынан да оқып, төрт жолды біріктіре палиндром құрады. Ол тек екі әріптен – «на» мен «ма» – тұратын өлең де жазды. Сонымен қатар, ол бірнеше өлеңде «Гарбха Кавита» (жасырын өлеңдер) ұсынды, онда бүкіл өлеңнің екі түрлі мағынасы бар.
Unlike his contemporaries like Allasani Peddana, he did not use long and complex words and used only soft and simple Telugu words. His works are also understandable to non scholars and his poetry is fondly called as Mukka Timmana Muddu Paluku (sweet words of Mukku Thimmana) in Telugu. Parijatapaharanam is famous for many soft romantic poems still popular in Telugu. He did many poetic experiments in his works. One such experiment is called Chitra Kavita (means magical poems). All four lines of a few poems can be read from either direction and all lines are palindromes ignoring spaces. He composed a poem that can be read from end or start, where all four lines together form a palindrome. He also composed a poem with only two letters ('na' and 'ma'). He also presented Garbha Kavita (means hidden poems) in a few poems, where an entire poem will have two different meanings.