Кіріспе
Понте Сант'Анджело, бастапқыда Элиан көпірі немесе Понс Элий, Италияның Рим қаласындағы римдік көпір. Ол 134 жылы Рим императоры Адриан (Публий Элий Адриан) салдырып бітірген, қала орталығынан Тибр өзені арқылы оның жаңадан салынған кесенесіне, қазіргі биік Castel Sant'Angelo-ға жол ашатын болды. Көпірдің сыртын травертин мәрмәрмен қаптаған, ол Тибр өзенін бес арқамен кесіп өтеді, олардың үшеуі римдік дәуірден жеткен. Бұрын өзеннен пандус арқылы көпірге жақындаған. Қазір көпір тек жаяу жүргіншілерге арналған және Сант-Анджело ордасының әдемі көрінісін ұсынады. Ол Понте ауданын (көпірдің атымен аталған) және Борго ауданын байланыстырады, көпір әкімшілік тұрғысынан Боргоға қарасты.
Ponte Sant'Angelo, originally the Aelian Bridge or Pons Aelius, is a Roman bridge in Rome, Italy, completed in 134 AD by Roman Emperor Hadrian (Publius Aelius Hadrianus), to span the Tiber from the city centre to his newly constructed mausoleum, now the towering Castel Sant'Angelo. The bridge is faced with travertine marble and spans the Tiber with five arches, three of which are Roman; it was approached by means of a ramp from the river. The bridge is now solely pedestrian and provides a scenic view of Castel Sant'Angelo. It links the rioni of Ponte (which was named after the bridge itself), and Borgo, to which the bridge administratively belongs.
Тарих
Ерте орта ғасырдан бастап бастапқы атауы ұмытылды: Нерон көпірінің қирауынан кейін қажылар осы көпірден Санкт-Петер базиликасына жетуге мәжбүр болды, сондықтан ол «Қасиетті Петр көпірі» (pons Sancti Petri) деген атпен де белгілі болды. VI ғасырда папа Григорий I кезінде қамал мен көпірдің екеуі де Сант-Анжело деген атауға ие болды, бұл туралы аңыз бойынша, обаның аяқталуын хабарлау үшін қамалдың шатырына періште пайда болды. Данте өзінің «Илаһи комедиясында» 1300 жылғы юбилей кезінде Санкт-Петерден келіп-кеткен қажылардың көптігіне байланысты көпірде екі бөлек жолақ жасалғанын жазады. 1450 жылғы юбилей кезінде көпірдің қоршаулары қажылардың көптігінен құлап, көптеген адамдар өзенге батып кетті. Осыған жауап ретінде көпір басындағы бірнеше үйлер мен римдік жеңіс аркасы бұзылды, қажыларға арналған жол кеңейтілді. 1535 жылы папа Климент VII көпірден алынатын жол ақысын Лоренцеттоның жасаған қасиетті Петрдің (қолында кітап, тұғырында Rione XIV деген жазу бар) және Паоло Романоның жасаған қасиетті Павелдің (қолында сынған қылыш пен кітап, тұғырында Borgo деген жазу бар) мүсіндерін орнатуға бөлді. Кейін оларға төрт евангелист пен Адам, Ной, Ибраһим және Мұсаны бейнелейтін басқа мүсіндер қосылды. 16 ғасырдан кейінгі бірнеше ғасыр бойы көпір жақын жердегі Пьяцца ди Понтеде атқарылғандардың денелерін көрсету үшін пайдаланылды. 1669 жылы папа Климент IX ескірген штукатурлық періштелерді Рафаэлло да Монтелупоға, оларды Павел III тапсырған, ауыстыруды тапсырды. Бернинидің соңғы үлкен жобаларының бірі – құмарлық аспаптарын ұстаған он періштеге арналған бағдарлама: ол жеке өзі «I. N. R. I.» деген жазуы бар періште мен «Қиямет тәжі» бар періштенің екі түпнұсқасын ғана аяқтады, бірақ оларды Климент IX өзінің ләззаты үшін сақтап алды. Қазір олар Римдегі Сант-Андреа-делле-Фратте шіркеуінде сақталуда. XIX ғасырдың соңында Лунготевере құрылысының салдарынан көпірдің екі жағалауын байланыстырған екі римдік пандус бұзылып, олардың орнына римдіктерге ұқсас екі арка салынды. 2000 жылғы Ұлы юбилейге орай көпір мен қамал арасындағы оң жағалаудағы Лунготевере жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа айналды. 2019 жылдың 21 қазанында австриялық белсенді Александр Цуггуэль Амазонка Синодының бір бөлігі ретінде Санта-Мария-ин-Траспонтинадағы көрмеден ұрлаған бес Пачамама мүсінін көпірден Тибрге лақтырып жіберді.
Періштелер тізімі
СуретТілгі: мүсінші
Тілгі: Антонио Рагги
Тронус meus in columna
Ангел с колонной
Ангел с камшитами Лазаро Морелли
In flagella paratus sum
Ангел с коронной коронной Джоан Лоренцо Бернини мен оның ұлы Паоло (оригинал Сант-Андреа дель Фратте, көшірмесі Паоло Нальдини)
In aerumna mea dum configitur spina
Ангел с Сударием (Верониканың жамылғысы) Косимо Фанчелли
Respice faciem Christi tui
Ангел с одеянием және ойыншықтар Паоло Нальдини
Super vestimentum meum miserunt sortem
Ангел с тырнақтар Жироламо Лусенти
Aspicient ad me quem confixerunt
Ангел с крестом Ercole Ferrata
Cuius principatus super humerum eius
Ангел с жазуы Джоан Лоренцо Бернини мен оның ұлы Паоло (оригинал Сант-Андреа дель Фратте, көшірмесі Джулио Картари)
Regnavit a ligno deus.
Ангел с губкасы Антонио Джорджетти
Potaverunt me aceto.
Ангел с найзасы Доменико Гуиди
Vulnerasti cor meum.