Кіріспе

Ресейлік марксист Зинаида Львовна Волкова (туған аты Бронштейн; Зинаи́да Льво́вна Во́лкова; 27 наурыз 1901 жыл - 5 қаңтар 1933 жыл) - Ресейлік марксист. Ол Лев Троцкийдің Николаевтан (Украина) шыққан марксист Александра Соколовскаядан туған тұңғыш қызы. Ата-анасы ажырасып кеткеннен кейін оны Троцкийдің әпкесі Елизавета өсірді. Оның кіші әпкесі Нина анасымен бірге қалды. Ол екі рет үйленген, бірінші күйеуінен бір қызы, екінші күйеуінен бір ұлы бар. Екі күйеуі де Ұлы тазалау кезінде қаза тапты. 1931 жылдың қаңтарында Волковаға Ресейден Түркияға жер аударылған әкесіне баруға рұқсат етілді. Ол қызын қыздың әкесі, оның бірінші күйеуінің қамқорлығына қалдырды. Туберкулезден және депрессиядан зардап шеккен, Кеңес Одағына қайтуға кедергі келтірген Волкова 1933 жылы қаңтарда Берлинде өзін-өзі өлтірді.

Өмірбаян

Бронштейн ата-анасы Сибирьде туылған. Келесі жылы оның әпкесі Нина дүниеге келді. Бала кезінде ол мен оның кіші әпкесі Нинаны негізінен әкесінің ата-бабасы Дэвид және Анна Бронштейндер өсірді. Қыздардың ата-аналары 1902 жылы жолдарын бөлісті және революционерлер ретінде жиі саяхаттап немесе жасырын өмір сүрді. 1917 жылғы Революциядан кейін Бронштейн Захар Борисович Моглинге (1897-1937) үйленді. Олардың Александра Моглина (1923-1989) атты қызы болды. 1920 жылдардың ортасында олар ажырасады. Моглин Ұлы тазалау кезінде қайтыс болды, ал Александра 1949-1956 жылдары Қазақстанға жер аударылды. Ажырасудан кейін көп ұзамай ол екінші күйеуі Платон Иванович Волковқа (1898-1936) тұрмысқа шықты. 1926 жылы олардың Всеволод (қысқаша Сева, кейін Эстебан) есімді ұлы туды. 1928 жылы Волков Сібірге айдалып, 1931 жылы қаңтарда оралды. Сол кезде Волкова Ресейден Түркияға ұлымен бірге әкесіне барып қалуға дайындалып жатқан еді. Ол 1935 жылы Ұлы тазалау кезінде қайтадан тұтқындалып, 1936 жылы ГУЛАГ-та жоғалып кетті. 1928 жылы Волкова үш ай бойы өзінің кіші әпкесі Нинаны күтіп, ол туберкулезден (ТБ) өліп жатқан кезде, ол кезде емделмеген. Нина Невельсон деген есімді еркекпен тұрмысқа шыққан. 1931 жылдың қаңтар айында Иосиф Сталин Волковаға Кеңес Одағынан шығып, әкесінің қасына, Леон Троцкийге, елден кетуге рұқсат берді. Ол отбасының бір мүшесін алып, ұлы Всеволоданы алып, қызы Александраны Ресейге қыздың әкесіне қалдырды. 1932 жылы 20 ақпанда Сталин Волкова мен Всеволодтың кеңес азаматтығын алып тастап, олардың Кеңес Одағына оралуына кедергі келтірді. Троцкийдің, Наталья Седованың және Лев Седовтың кеңес азаматтығы да сол күні жойылған. Туберкулезден және депрессиядан зардап шеккен Волкова 1933 жылы 5 қаңтарда Берлинде өзін-өзі өлтірді. Ол Берлиндегі белгілі психотерапевт Артур Кронфельдтің қарамағында болды. Ол сондай-ақ Александра Рам Пфемфертті де көрді. Ол экспрессионизм журналы Die Aktion-тің негізін қалаушы және Троцкийдің кітаптарын аударған Франц Пфемфертке үйленген.

Ұрпақтар

Волкованың қызы Александра (1923 жылы туған) КСРО-да қалды және бір жыл әкесі Захар Моглинмен бірге тұрды. 1932 жылы Моглин жер аударылғаннан кейін оны анасының әжесі Александра Соколовская күтіп алды. Соңғысы 1935 жылы Ұлы тазалау кезінде жер аударылып, еңбек лагерлерінде қайтыс болды. Ақырында, үлкеніне келген Александра да Қазақстанға жер аударылды. Ол аман қалып, Сталин қайтыс болғаннан кейін Мәскеуге оралды. Ол 1989 жылы қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Ол қайтыс болғанға дейін көп ұзамай, оның ағасы Эстебан (Всеволод) Мексикадан Кеңес Одағына барғаннан кейін, ақыры, әпкесімен қайта кездесті, бірақ Александра қатерлі ісікпен қайтыс болып, ағасымен сөйлесе алмады, өйткені Эстебан орыс тілін ұмытып кеткен еді, ал Александра испан, ағылшын немесе француз тілдерін білмеді. 1931 жылдың қаңтар-қараша аралығында Волкова мен оның ұлы Всеволод Волков (1926-2023) Леон Троцкий мен Троцкийдің екінші әйелі Наталья Седовамен Түркияда тұрды. 1931 жылы қарашада Волкова өзінің жартылай ағасы Лев Седовпен (Троцкийдің екінші әйеліне туған ұлы) бірге туберкулезге қарсы ем алу үшін Германияға баруға рұқсат алды. Волкованың ұлы Түркияда қалды. 1932 жылы 20 ақпанда Волкова мен Всеволодтың кеңес азаматтығынан айырылғаннан кейін, Всеволодтың Германияға көшу қиындықтары өте көп болды, ол тек 1932 жылдың желтоқсан айының соңында Германиядағы анасына қосыла алды. 1933 жылдың қаңтар айының алғашқы күндері Сталиннің агенттері мен Курт фон Шлайхердің полициясы Волкованы Берлиннен шығаруға шешім қабылдады. Волкова туберкулезге емделуді қажет еткендіктен, бұл оның стрессін 1933 жылы 5 қаңтарда өзін-өзі өлтіруіне әкелді. 1933 жылы қаңтарда Волкова қайтыс болғаннан кейін оның өлімі туралы хабар оның 67 жастағы ұлынан бір жылға жуық уақыт бойы жасырынып қалды. Волкованың өлімінен кейін бір ай ішінде Адольф Гитлер мен нацистік партия Германияда билікке келді, Лев пен Всеволод Австрияға қашып кетті, олар 1934 жылдың ақпан айында Австрияда азаматтық соғысқа дейін өмір сүрді. Австриядан шыққан соң, олар 1934 жылы Францияға көшіп барды, ал 1935 жылы Парижге көшіп барды. 1938 жылы Седов қайтыс болғаннан кейін, Седовтың қызы Жанна Мартин 12 жасар Всеволоды өзіне қалдыруды қалады. Троцкий қамауға алу туралы талап қойып, жеңіске жетті, бірақ Мартин Всеволодпен бірге жасырынды. Ақырында Троцкийдің достары Мартин мен Всеволоды тауып алады, ал Всеволоды Мексиканың Койоакан қаласына Троцкий мен Наталья Седовамен бірге тұруға жібереді. Всеволод 1939 жылы 8 тамызда Мексикаға келді, Троцкий 1937 жылдың қаңтарынан бері елден қуылған. 1940 жылы 24 мамырда Давид Альфаро Сикейрос бастаған сталиндік агенттер Троцкийді өлтіруге тырысып, Весвелоды аяғына атқан. 1940 жылы 20 тамызда Троцкийді Сталиннің агенті Рамон Меркадер өлтірді. Троцкий келесі күні, 1940 жылы 21 тамызда ауруханада қайтыс болды. Троцкийдің өлімінен кейін 14 жасар Всеволод Мексикада қалды, бастапқыда оның атасының жесірі Наталья Седовамен бірге тұрды. Всеволод Естебан есімін алып, жергілікті мектептерге, содан кейін колледжге оқуға түсіп, инженер болды. Эстебан Волков үйленген, төрт қызы бар. 2023 жылы 16 маусымда Тепостлан қаласында 97 жасында қайтыс болды. Ол қазіргі кезде Мексикадағы Троцкий мұражайының қамқоршысы болды. Эстебан испан, француз және ағылшын тілдерінде сөйлей алды, жасөспірім кезінде ол өмірінің алғашқы 8 жылында үйренген орыс, түрік және неміс тілдерінің көпшілігін ұмытып қалды және Мексикаға келген кезде әжесімен француз тілінде сөйлесуге мәжбүр болды. Эстебан Волковтың бір қызы Нора Волков Мексикадағы медицина мектебінде оқыды. Ол АҚШ-та тұратын дәрігер, Вашингтонға жақын Бетездадағы (Мэриленд штаты) Ұлттық денсаулық сақтау институтының есірткіге қарсы ұлттық институтының директоры.