Кіріспе

Морис де Салли (11 қыркүйек 1196 жылы қайтыс болды) 1160 жылдан 1196 жылы зейнетке шыққанға дейін Париж епископы қызметін атқарды. Ол Нотр-Дам соборының құрылысына жауапты болды.

Өмірбаян

Ол XII ғасырдың басында Орлеан қаласына жақын Сули-сюр-Луарда (Солиакм) кедей отбасында дүниеге келді. 1140 жылдары Парижге келіп, діни қызметкерлік мансапқа дайындыққа кірісті. Көп ұзамай ол теология ғылымының білікті профессоры және шешен уағызшы ретінде танылды. Оның Бурж каноны болғаны жиі айтылады, бірақ оны растайтын жеткілікті дәлел жоқ. 1159 жылы ол Париж архидиаконы қызметін атқарды, ал 1160 жылдың 12 қазанында, негізінен Людовик VII-нің ықпалымен, Питер Ломбардтың орнын басып, осы қаланың епископтық тағына сайланды. Қазіргі Нотр-Дам соборы – оның епископтық басшылығының ескерткіші. Оның құрылысы оның кезінде басталды және дерлік толығымен аяқталды. 1163 жылы Папа Александр III осы сәулеттік шедеврдің іргетасын салды, ал 1185 жылы Иерусалим патриархы Гераклий толыққанды киелі орында діни рәсімдер өткізді. Сондай-ақ, ол 1182 жылы Франция королі Филипп II Париждегі еврейлерден тартып алған, қазіргі Эglise de la Madeleine шіркеуі орналасқан жердегі синагогты жаңартып, оны Мария Магдалинаға арналған шіркеу ретінде қасиеттеп берді. Морис де Салли епископ сарайын да қайта жаңартып, 1179 жылы Филипп II Августтың әкесі Людовик VII-мен бірге билеуші ретінде таққа отыруына қатысқан ақсүйектер мен дін қызметкерлерінің бас қосу орнына айналдырды. Ол екі билеушінің де сенімін қуып, 1162 жылы Людовикпен Сен-Жан-де-Лоснеде Фредерик Барбароссамен кездесуіне қатысты, сондай-ақ Үшінші крест жорығы (1190) кезінде патшалық қазынаның сақтаушыларының бірі болды. Томас Бекет пен Англия королі Генрих II арасындағы дауды шешуде ол бірінші жақты ынталы түрде қорғады және әлі сақталған үш хатында Александр III-ке оның мүддесін білдірді. Ол өз епархиясында Мүссіз Тұңғыш Күннің тойлануын тыйым салғанымен, кейбір күмәнданушы ақсүйектерге қарсы Киелі кітапқа (Әйүп, XIX, 25-27) сілтеме жасап, дененің қайта тірілуі туралы ілімді қатты қолдады. Епархиясын басқаруын жалғастырғанмен, өмірінің соңында Париждегі Сен-Виктор аббаттығына зейнетке шығып, сол жерде қайтыс болды.

Шығармалары

Морис де Салли – Бурж қаласында қолжазба түрінде сақталған Миссаның қағидалары туралы трактаттың авторы. Оған көптеген уағыздар жатқызылады, олардың кейбіреуі латын тілінде, ал қалғандары халық тілінде. Латын тілінде жазылғандары тікелей халыққа арналмаған, олар дін қызметкерлерінің пайдалануы мен зерттеуі үшін жазылған. Француз тіліндегі уағыздар қазіргі күйінде Морис де Саллидің түпнұсқа еңбегі деп есептелмейді; олар көбінесе шіркеу қызметкерлері оның латын жинағынан жасаған көшірмелер саналады. Осы уағыздардың ғылыми басылымы әлі жарық көрген жоқ; оның Александр III-ге жазған үш хаты P. L., CC, 1419–22, ал кейбір ресми құжаттары (CCV, 897–914) жарияланған.