Кіріспе

Қауіпсіздік кеңесі (Raad van Beroerten, немесе lang es, немесе) - 1567 жылы 9 қыркүйекте Габсбургтер Нидерландының генерал-губернаторы, Альбаның 3-герцогы Фернандо Альварес де Толедо Испанияның Филипп II-нің бұйрығымен Нидерландыдағы соңғы саяси және діни қиындықтардың жетекшілерін жазалау үшін құрған арнайы сот. Көптеген өлім жазаларын шығарғандықтан, ол қан кеңесі (голланд тілінде Bloedraad және француз тілінде Conseil de Sang) деп те аталды. Трибуналды Альбаның мұрагері Луис де Зуньига и Рекусенс 1574 жылы 7 маусымда Нидерландтың генерал-штаттарынан субсидия алу үшін жойды, бірақ іс жүзінде ол 1576 жылдың жазында Брюсселдегі халықтық революцияға дейін отырыста болды.

Өмірбаян

Пармалық Маргареттің Габсбургтер Нидерландысындағы регенттіктің соңғы екі жылында саяси (мемлекеттік кеңестердегі рөлінің азаюына байланысты жоғары дворяндардың наразылығы), діни (иретіктерді қудалау мен Нидерландыдағы католик шіркеуінің ұйымын реформалау, әсіресе жаңа епархиялар құру) және экономикалық (1565 жылы ашаршылық) жағдайлар режимді негізінен сілкіндірген бірқатар саяси және әлеуметтік оқиғаларды жасауға ықпал етті. Асылдар лигасы (негізінен төменгі абыройының мүшелері) еретиктердің қуғын-сүргінінің ауырлығына наразылық білдіріп, регентке өтініш жасады, ол уақытша талаптарды мойындады. Бұл 1566 жылы Францияда да католиктер шіркеулеріне жасалып жатқан иконаларды қорлау әрекеттеріне елдегі кальвинистерді де итермелеген болар. Бұл иконаға қарсы ашуды билік тез арада басып тастады, ал кальвинистерге берілген жеңілдіктер кері қайтарылды. Ол сол жерге жеткенде, оның алғашқы шаралары регентке қатты ренжіді, сондықтан ол 1567 жылдың қыркүйек айының басында наразылық білдіріп, отставкаға кетті.

Кеңесті құру туралы патент

Осы шаралардың бірі жоғарыда сипатталған оқиғаларды тергеп, жазалау үшін кеңес құру (9 қыркүйек 1567 ж.) болды. Бұл кеңес кейіннен "Кереңдіктер кеңесі" деп аталды, өйткені ол үш қосымша Габсбург кеңестерімен (Мемлекет кеңесі, Құпия кеңес және Қаржы кеңесі) және Мехелендегі Жоғарғы сотпен қатар кеңесші кеңес ретінде ұсынылды. Алайда, ол осы мақсатта бұрыннан бар кеңестерді алмастырды және жаңа трибунал (осылай болып шықты) ежелгі Брабант герцогтігінің Жойеуз ентреесі сияқты конституциялық құжаттарда қамтылған сот артықшылықтарын елемеді (Филип 1556 жылы герцог тағына отырғанда бекіткен), регенттің және голландиялық саясаткерлердің конституциялық ар-ожданын шоктады. және Филипп де Нойкармес (вице-президенттер ретінде). Оның мүшелері провинциялардың кеңестерінен алынған бірқатар танымал заңгерлер болды, мысалы Адриан Николай (Гельдерс канцлері), Якоб Мертенс (Артуа кеңесі президенті), Питер Асет, Якоб Гесселс (Гент кеңесі) және оның әріптесі Йохан де ла Порте (Фландрияның салық адвокаты). Жоғарғы соттың бас прокуроры Жан дю Буа бас прокурор болды. Ең ықпалды мүшелері деп екі испандықтар айтылады, олар Испаниядан Альбамен бірге келді: Хуан де Варгас және Луис дель Рио. Жаку де ла Торре (Сері кеңесінің хатшысы) жаңа кеңестің басты хатшысы болды. Тек осы испандық мүшелердің ғана үкімдер бойынша дауыс беру құқығы болған көрінеді.

Ұйымдастыру және рәсім

Алғашында кеңес герцогтың кеңесші кеңесінде болды, ол барлық үкімдерді өзі қабылдады. Алғашқы сот процестерінен кейінгі жылдары оқиғалар саны мыңдағанға көбейгендіктен, бұл іс жүзінде мүмкін болмады. Сондықтан Альба 1569 жылы Кеңес үшін екі қылмыстық және екі азаматтық палата құрды және кеңесшілердің санын айтарлықтай ұлғайтты, сонымен бірге бірнеше кеңесшілерді (Бургундиялық Клод Белин сияқты) ауыстырды, олар тәуелсіздіктің жағымсыз дәрежесін көрсетті. Жаңа мүшелердің ең маңыздысы жаңа хатшы Джеронимо де Рода болды, ол Варгас пен Дель Рио сияқты өкілеттіктерді алды. Қылмыстық істер екі қылмыстық палатаға аймақтық негізде бөлінді. Азаматтық палаталар әдетте өлім жазасына немесе мәңгілік қуғынға кескендердің бөлігі болған материалдық игіліктерді тәркілеуге қарсы көптеген шағымдарды қабылдады. Бұл тәркіленген мүліктерді басқару да азаматтық палаталардың маңызды міндеті болды. Дегенмен, істердің жүктемесі өте көп болды, сондықтан кеңес ресми түрде жойылған кезде 14000 - ға жуық іс әлі шешілмеген еді. Сот функцияларынан басқа, кеңес сонымен қатар 1570-ші жылдардың басында Альба үкіметі жасаған қылмыстық заңды кодтауға қатысты маңызды кеңес беру рөліне ие болды. Алайда, көтерілістің дамуына байланысты бұл әрекеттер сәтсіз аяқталды. Алайда үкімет төменгі сатыдағы сот процесін кездейсоқ қалдырмады. Бастапқыда, провинцияларға еретиктер мен саяси жағымсыз адамдарды іздестіру үшін комиссарлар жіберілді. Бұл комиссиялар істің маңызды көзі болды, сондай-ақ олар Брюсселдегі орталық кеңестің провинциялық қосымшалары ретінде жұмыс істеді. Сот процестері толықтай жазбаша түрде жүргізілді. Жазбаша айыптау құжаттары ұсынылды, оларға айыпталушылар жазбаша түрде жауап беруі керек болды. Үкімдер де жазбаша түрде берілді. Бұл үкімдердің заңға негізделгені аз болған. Қылмыс жасады деп айыптау әдетте crimen laesae majestatis немесе бас көтеріліс. Бұл, әрине, Рим заңына негізделген қылмыс болды (ол кезде Нидерландыда әлі де қолданылып жүрген). Мазмұны тұманды. Кеңесшілер (және Альбаның өзі) жағдайдың қажеттілігіне қарай оны жасады. Сондықтан да замандастарының көпшілігі бұл іс-әрекетті тек қана еріксіз деп қарастырғаны таңғалдырмайды. Іс жүргізудің тек Альбаның ауызша нұсқауларына сүйене бастағаны бұл әсерді жеңілдетуге аз көмектесті.

Айқын оқиғалар

Ең көп тараған жағдай Голландияның саяси элитасына қатысты болды. Алба 1567 жылдың соңында бұрынғы Мемлекеттік кеңестің көпшілігін айыптады. Айыпталушылардың көпшілігі (Ғилем Үндемеуші сияқты) денсаулығы үшін шетелге кеткен, бірақ екі көрнекті мүше Ламморал, Эгмонт графы және Филип де Монтморенси, Хорн графы 1567 жылдың қыркүйегінде тұтқындалды. Олар Алтын Жүн орденінің мүшелері болғанына қарамастан, өздерінің теңдерімен сотталу мәртебесін талап етті, Филип бұл талапты жоққа шығарды, ал оларды Мәселені шешу кеңесі соттап, айыпты деп тапты. Бірінші мақсатқа қатысты: Эгмонт пен Хорн графтарын өлтіруден төрт күн бұрын Брюсселде он сегіз төменгі дворяндарды (олардың ішінде үш ағайынды Бронкхорст ван Батенбург) өлтірді. Көптеген басқа ақсүйектер, әсіресе Голландиядан, сол жерде ерліктердің көп бөлігі Асылдар лигасына қатысқан, шетелге қашып кетті (әлі де өз жерлерін жоғалтып алды). Олардың арасында Виллем Блойс ван Треслонг (1572 жылы Ден Бриелді басып алған), Гийсбрехт ван Дювенворде (1573 жылы Харлем қоршауында көрнекті қорғаушы болады), Якоб ван Дювенворде (1574 жылы Лейденнің көрнекті қорғаушысы) және Виллем ван Зуйлен ван Нежевельт (Утрехт иконоборсы) болды. Бірақ қалалық патрициат мүшелері де қуғынға ұшырады. Голландия мемлекеттерінің адвокаты Якоб ван ден Эйнде тұтқындалды, бірақ сот аяқталмас бұрын тұтқында қайтыс болды. Харлемде Дирк Волкерцзон Корнхерт тұтқындалды, бірақ ол қашып құтылды, Амстердамнан Ленаерт Янс де Грэфф Брюгге қашып кетті, кейіннен Бриеллді басып алу кезінде Теңіз қайыршыларының капитаны болды. Басқалар, соның ішінде Ян ван Касемброт (Брюггеден) және Антверпеннің мэрі Антоний ван Стрален, Мерксемнің лоры, аз бақытты болды. Көптеген танымал емес адамдар кең көлемде соттың үкімдеріне ұшырады. Біріншісі - 14 қаңтарда Валенсиеннен 84 адам (ол кезде әлі де Нидерландының бөлігі), 20 ақпанда Фландрияның бірнеше жерінен 95 адам; 21 ақпанда: Тиелттен 25 адам және Мехеленнен 46 адам және т.б. Кальвинизмге байланысты мыңдаған адам қонақжайлы жерлерге қашып кетті, соның ішінде Амстердамның Де Графф, Бикер, Лоуренс Риал, Хуйдекопер ван Марсевен, Хофт және Миддельбург (Борель, Ван дер Перре және Ван Восберген) сияқты отбасылары кейіннен сол қалалардың танымал регент отбасылары болды. Бұл қоныс аудару екі негізгі толқынмен жүрді: 1567 жылдың көктемінде (Альбаның келуін күтпегендер), және тағы да 1567/68 жылдың қысында тұтқындаулар кезеңінен кейін. Жалпы, қатысы бар адамдардың саны 60 мыңға жуық деп бағаланады. Альба сотталғандарды алып кетулер патшалық табыстың маңызды көзі болады деп үміттенді. Алайда, Филипп оған бұрынғы жылдары патшаға жақсы қызмет еткен адамдарға жаңа зейнетақы төлеуді тапсырды. Сонымен қатар, соттың азаматтық палаталары тәркілеудің заңдылығына қатысты талаптарға толы болды. Алайда, 1572 жылы Филипке Францияда Испания елшісінің хатында көрсетілгендей, бұл ақша жылына жарты миллион дукатқа жеткен.

Жою

Альбаның генерал-губернатор ретінде Рекесенске ауысуынан кейін Кеңес жұмысын жалғастырды, бірақ оның іс-қимылдары көтеріліспен күресте кері нәтижеге әкелгені айқын болды. Сондықтан Филипп Рекесенске 1574 жылы, егер Штаттар Генералдар жеткілікті саяси жеңілдіктерге дайын болса, Кеңесті жоюға рұқсат берді. Штаттар генералдары үлкен субсидия беруге уәде бергеннен кейін, кеңес 7 маусымда 1574 жылы Рекесендер тарапынан субсидияны төлеуге байланысты ресми түрде жойылды.

Салдары

Субсидия төленбегендіктен, Кеңес Рекесенс өкілеттігінің қалған кезеңінде болды. Бұдан былай өлім жазасы тағайындалмады. 1576 жылы наурыз айында Рекесенс қайтыс болғаннан кейін билік вакуумы пайда болды. Мемлекеттік кеңес соттың нұсқаулары мен жазбаларын көруді талап етті. Де Рода хатшысының жауабы: "Жоқ, ешқандай жазбаша нұсқаулық жоқ". Кеңес қалайша соншама көп адамды соттап, соттады деген сұраққа ол кеңес ешкімді соттамағанын айтты: барлық үкімдерді генерал-губернаторлар өздері шығарды; кеңес тек жобаларды дайындады. 1576 жылы 4 қыркүйекте Жаку де Глимес бастаған революциялық топтар Брабант бекінісімен Мемлекеттік кеңес мүшелерін (Брюссель үкіметінің өкілі) тұтқындады. Бұл бір уақытта Қауіпсіздік кеңесін (Мемлекеттік кеңес таратуға батылы бармаған) аяқтады. Кеңестің мұрағаттарының көп бөлігі осы әрекеттен кейін көп ұзамай жоғалып кетті, бірақ көптеген көшірмелері әлі де испан мұрағаттарында сақталған. Кеңес мүшелерінің көрнекті мүшелерін көтерілісшілер тұтқындады: Дель Рио Оранж князі штабына жіберілді, онда ол соңғы кеңестің іс-әрекетіне қатысты қатаң тексеруге ұшырады, бірақ кейіннен басқа тұтқынға айырбастау үшін босатылды. Халық арасында көп сынақтарды ұйықтап, Ad patibulum ("Атақ бағанаға!") деп айқайлаған атақты Гесселдер. Ол оянған сайын Гент революциялық үкіметінің қолынан асылып өлтірілді. Варгас пен Де Рода қашып құтылуға қол жеткізді.