Кіріспе

Христиандық теологиядағы тақырып Протестанттық христиандықта Заң мен Ізгі хабардың арасындағы қарым-қатынас - Құдайдың заңы мен Иса Мәсіхтің Ізгі хабары - лютерандық және реформацияланған теологиядағы басты тақырып. Бұл діни дәстүрлерде Құдайдың этикалық еркіне мойынсұнуды талап ететін Заңның ілімдері мен Иса Мәсіхтің тұлғасы мен қызметіне байланысты күнәларды кешіруге уәде беретін Ізгі хабардың арасындағы айырмашылық өте маңызды. Министрлер оны библиялық түсіндірудің герменевтикалық қағидасы ретінде және хомилетикада (хикая құрастыруда) және пасторлық қызметте басшылық ету қағидасы ретінде қолданады. Бұл Жаңа Келісім мен христиандық теологияның Ескі Келісімді (соның ішінде дәстүрлі яһуди заңын немесе халаханы) алмастыруын қамтиды. Басқа христиандық топтардың да бұл мәселеге қатысты көзқарастары бар, немесе жалпы алғанда, Ескі Келісім туралы көзқарастар, бірақ бұл мәселе әдетте лютерандық және реформацияланған дәстүрлердегідей қызу талқыланбаған немесе қатаң анықталмаған. Кейде бұл мәселе "Заң және рақым", "Күнә және рақым", "Рух және әріп", "Өлім / сотталу қызметі (διακονíα, ) " және "Рух қызметі / әділдік" деген тақырыптармен талқыланады.

Мартин Лютер мен лютерандық теологтар

Заң мен Евангелие арасындағы айырмашылықты алғаш рет Мартин Лютер (1483-1546) христиан шіркеуінің назарына жеткізді және Аугсбург конфессиясының апологиясының 4-бабында (1531) евангелистік-лютерандық библиялық экзегезия мен түсіндірменің негізі ретінде белгіленді: "Барлық Киелі жазба осы екі негізгі тақырыпқа, Заң мен уәделерге бөлінуі керек. Кейбір жерлерінде ол Таурат заңының, ал басқа жерлерінде Мәсіхке қатысты уәделердің мазмұнын көрсетеді, яғни [Ескі Келісімде] Мәсіхтің келуі және күнәлардың кешірілуі, ақталу және мәңгілік өмірді ұсынуы туралы уәде бергенде, немесе [Жаңа Келісімде] Мәсіхтің өзі, ол пайда болғандықтан, күнәлардың кешірілуі, ақталу және мәңгілік өмірді уәде еткен кезде". Конкорд формуласы осы айырмашылықты V бабында растады, онда былай делінген: "Біз Заң мен Евангелие арасындағы айырмашылықты шіркеуде үлкен құлшыныспен сақтауға болатынына сенеміз, үйретейміз және мойындаймыз" Мартин Лютер былай деп жазды: "Осылайша, Заң мен Евангелие арасындағы айырмашылықты жақсы білетін адамды басына қойып, оны Киелі жазбалардың докторы деп атаңыз". Орыстың лютерандық дәуірі (1580-1713) бойы бұл герменевтикалық пәнді лютерандық теологтар негізге және маңызды деп санайды. Бұл айырмашылық Патрик Гамильтонның "Патрикс орындары" (1528) атты алғашқы мақаласында болды. Лютеран шіркеуінің бірінші (және үшінші) президенті Карл Фердинанд Вильгельм Вальтер (1811-1887) Сент-Луистегі Конкордия семинариясындағы кешкі лекцияларында осы теологиялық дағдыға қызығушылық пен назар аударуды жаңартты.

Жаңартылған көзқарас

Заң мен Ізгі хабар арасындағы айырмашылық Реформацияланған теологияда стандартты тұжырымдама болып табылады, бірақ соңғы жылдары кейбіреулер оны ерекше лютерандық деп сипаттады. Захария Урсин Гейдельберг катехизисіне берген түсініктемесінде заң мен Ізгі хабарды " қасиетті жазбалардың басты және жалпы бөлімдері" деп айқын ажыратып көрсетті. Луи Беркхоф заң мен Ізгі хабарды "Құдай Сөзіне тән екі бөлім ретінде, рақымның құралы ретінде" деп атады, өйткені заң мен Ізгі хабар екі өсиетте де кездеседі. 1536 жылы шыққан "Христиан дінінің институттары" атты кітабында реформатор Джон Кальвин Заңның үш қолданысын бөліп көрсетті. Кальвин былай деп жазды: "Барлығын айқын түсіну үшін, "адамгершілік заңы" деп аталатын нәрсенің қызметі мен қолданылуын қысқаша қарастырайық. Менің түсінгенімше, бұл үш бөлімнен тұрады". "Ол Құдайдың әділдігін көрсетеді, әркімді өзінің әділетсіздігі туралы ескертеді, хабардар етеді, айыптайды және ақыр соңында айыптайды" (2.7.6). Ол "заңдағы қатерлі қауіп-қатерлерді естіген кезде мәжбүрленбесе, әділдік пен әділдікке деген қамқорлықпен қозғалмаған кейбір адамдарды жазалаудан қорқып, ұстап тұру" (2.7.10). "Ол иман келтіргендерге жақсылық жасауға үйретеді және оларды жақсылық жасауға шақырады" (2.7.1213). Бұл схема Конкорд формуласымен бірдей, бірақ бірінші және екінші пайдалану ауыстырылды. Кейінгі реформацияланған схоластикада бұл реті лютерандықтар үшін бірдей. Үш қолдану деп аталады: usus politicus sive civilis, саяси немесе азаматтық пайдалану, күнәға шектеу болып табылады және құтқарылу ісімен байланысты емес. Бұл - Алланың жалпы аян бөлігі немесе жалпы рақымы, имансыздар үшін де, иман келтіргендер үшін де. Usus elenchticus sive paedagogicus, күнәға қарсы тұратын және бізді Мәсіхке бағыттайтын эленктикалық немесе педагогикалық қолдану. Usus didacticus sive normativus, әділдік жолын үйретуші тек қана сенушілерге арналған дидактикалық қолдану. Гейдельберг катехизисі Заңның үшінші қолданылуын түсіндіре отырып, он өсиетте қамтылған моральдық заңның мәсіхшілер үшін міндетті екенін және ол мәсіхшілерге адамзатқа құтқару арқылы көрсетілген рақымы үшін ризашылық білдіріп, Құдайға қызмет етуде қалай өмір сүру керектігін үйретеді.

Лютерандық және реформацияланған айырмашылықтар

Лотереялық және реформациялық теологияның теологтары негізінен заңның үшінші қолданылуының сенушілер үшін қалай жұмыс істейтініне байланысты айырмашылықтар болды. Реформацияланғандар үшінші қолданысты (tertius usus legis) атап өтті, өйткені құтқарылғандар жақсы істерді атқаруы керек. Кейбір лютерандықтар мұнда іс-әрекеттің әділдігінің қауіптілігін көріп, үшінші пайдалану әрқашанда шынайыларды екінші пайдалануға және қайтадан Мәсіхке қайтару керек деп дәлелдеді. Бұл басқаларды Заңның "үшінші қолданылуының" жарамдылығына күмән келтіруге мәжбүр етті. Мысалы, Пауль Алтхаус өзінің "Заң және Ізгі хабар" деген еңбегінде былай деп жазды: "Киелі Рухтың осы [этикалық] басшылығы Құдайдың нақты өсиеттерін жазба құжатынан, мұра етілген заң схемасынан оқып шығу мүмкін емес екенін білдіреді. Құдай менден не күтетінін күнделікті қайтадан біліп отыруым керек. Себебі Құдайдың әрбір адамға берген өсиеті ерекше: ол әрдайым қазіргі уақытта, әрдайым жаңа. Құдай маған (және әр адамға) басқаларға берген бұйрығынан өзгеше түрде бұйрық береді. Құдайдың қазіргі уақытта адамдардан не талап ететінін білудің тірі және рухани сипаты ереже мен ережелерге бұзылуы тиіс емес ". Мұндай теологтар үшінші қолдану заңдылықтың бір түріне әкеледі немесе оны көтермелейді және бұл sola fide-ді жасырын түрде жоққа шығаруы мүмкін деп санайды. Керісінше, Реформацияланған мәсіхшілер кейде кейбір қазіргі лютерандардың екі пайдалану схемасын антиномиандықтың бір түріне әкелетін деп санайды. Кейбіреулер "Лютер үшін Заңның педагогикалық қолданылуы басты орынға ие болды, ал Кальвин үшін бұл үшінші немесе дидактикалық қолданылуы басты орынға ие болды; алайда [тарихи] лютерандық және реформацияланған дәстүрлер үш тұжырымдаманы ұстайды". Әрине, екеуін де кезекпен уағыздау керек, екеуі де бірден немесе екеуі де бірден. Барлық шартты уәделер осыған қатысты. Олар заң мен Ізгі хабардың араласқан түрі. Осы үлгіге сай, мен әрбір уағыздаушыға үнемі Таурат заңы туралы уағыз айтуды кеңес беремін - ол Таурат заңының Ізгі хабардың рухымен бірге тұтастырылып, оның әсерімен және оның рухымен жандандырылуы керек. Мен оған Құдайдың әрбір бұйрығын жариялап, түсіндіріп, орындауға кеңес беремін. Бірақ бұл арада әр уағызда (және неғұрлым айқын болса, соғұрлым жақсы) мәсіхшіге арналған тас тас және үлкен бұйрық: "Иса Мәсіхке сен" деп жариялау: Мәсіхтің бәрі бар, біздің даналығымыз, әділдігіміз, киелілігіміз және құтқарылуымыз; барлық өмір, махаббат, күш-қуат тек Одан ғана, және бәрімізге сенім арқылы тегін беріледі. Осылай уағыздалған заңның жанды жарылқап, нығайтатынын, оны азықтайтынын және үйрететінін, ол иман келтірген жанның жетекшісі, азығы, дәріні және тұрағы екенін әрқашан табады. Лүтеран шіркеулерінің іліміне қарама-қайшы, методист шіркеулері Заң мен Евангелиені терең мағынада біріктіреді: "заң - бұл рақым және ол арқылы біз өмірдің қалай болуы керектігінің ізгі хабарын табамыз". және Жаңа жазбаларда императив пен индикативті предикаттардың реттілігін қамтитын теологиялар Заң мен Евангелие арасындағы қарым-қатынастың негізгі бөлігі ретінде қарастырылады. Дэниел Дефо Робинзон Крузоның екінші және соңғы жалғасы "Жоғарғы ойлар" (1720) -де осы предикаттардың үш жұбын талқылайды: "өте және өмір сүр", "жұмыс жаса және өмір сүр", "сену және өмір сүру". Дефое бойынша, біріншісі Адаммен бірге жұмақта, екіншісі Исраил балаларымен Заң ретінде, ал үшіншісі Иса Мәсіхтің Ізгі хабары ретінде құрылды. Ол "Иеркіндіктің құлдығында" деп жазды: "Бұл бұйрықтар біздің моральдық қабілетімізді емес, қабілетсіздігімізді көрсету үшін бар. Бұл Құдайдың барлық жердегі адамдарға өкіну және Ізгі хабарға сену туралы өсиеттерін қамтиды. Бұл - Киелі Рухтың бізге Мәсіхпен тығыз байланыста болуға көмектесетін табиғаттан тыс құдіреті болмаса, мүмкін емес.