Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс армиясының офицерлерге арналған әскери тұтқын лагері (Offizierslager) – Oflag XIII B, бастапқыда Нюрнберг қаласының Лангвассер ауданында орналасқан. 1943 жылы Германияның Бавария жеріндегі Төменгі Франкониядағы Хаммельбург қаласының оңтүстігіне көшірілді. Лагер Хаммельбург ("Хаммельбург лагері") – 1873 жылы ашылған неміс армиясының ірі оқу лагері. Бұл лагерьдің бір бөлігі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас әскерлерінің әскери тұтқындары үшін қолданылған. 1935 жылдан кейін ол жаңадан құрылған армияның оқу және әскери жаттығу алаңына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыста армия Лагер Хаммельбургтің бөліктерін Oflag XIII B үшін пайдаланды. Ол тас ғимараттардан құралған. Сақшылар мен қатардағы әскерлер үшін Stalag XIII C осы маңда орналасқан.

Лагерь тарихы

1941 жылдың мамыр айында Офлаг XIII А Лангвассердің Нюрнбергтегі бөлігі бөлініп, Офлаг XIII Б деп аталатын жаңа лагерь құрылды. Бұл лагерь, негізінен Балқан кампаниясында тұтқынға алынған югославиялық офицерлер, әсіресе сербтер үшін арналған еді. 1943 жылдың сәуір айында кем дегенде 3000 серб офицері Лангвассерден Хаммельбургке көшірілді. Олардың көпшілігі Югославия Бас штабының мүшелері болды, олардың кейбіреулері Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда тұтқын болған. 1945 жылдың 11 қаңтарында Арденн шайқасында тұтқынға алынған американдық офицерлер келіп, бөлек аумаққа орналастырылды. Олардың ішінде Лейтенант Лайл Бук, 394-ші жаяу әскер полкінің Ақпарат және барлау взводы, 99-шы жаяу әскер дивизиясы, және Лейтенант Дональд Прелл, 422-ші жаяу әскердің танкіге қарсы взводы, 106-шы дивизия болды. 25 қаңтарда американдықтардың жалпы саны 453 офицер, 12 сержант және 18 қатардағы сарбазды құрады. 1945 жылдың 10 наурызында 1943 жылы Солтүстік Африка кампаниясында немесе Нормандия шайқасында тұтқынға алынған американдық офицерлер, Польшаның Шюбин қаласындағы Офлаг 64-тен сегіз апталық 400 мильдік (644 км) мәжбүрлі марштан кейін келді. 25 наурызда лагерьде барлығы 1291 американдық офицер және 127 қатардағы сарбаз болды. 1945 жылдың 25 наурызында Халықаралық Қызыл Крест инспекциясының мәліметтеріне сәйкес, американдық әскери тұтқындардың жағдайы өте нашар болды. Әр казармада 200-ге жуық адам тығырықталды. Суық қыс айларында жылытуға арналған көмірдің мөлшері қатаң шектелді, ал казармадағы орташа температура төмен болды. Жуынуға ыстық су болған жоқ, ал дәретханалар жеткіліксіз болды. Күнделікті тамақ рационы шамамен 1070 калорияны құрады, бірақ асханадан тамыр жемістер сияқты қосымша тағамдар қолжетімді болғанда сатып алуға болады. Қызыл Кресттен жәрдем келмеді, сондықтан сербтер өздерінің жәрдемдерін бөлісуге талап етті. Барлық 57 танк, танк жойғыш, жүк көліктері мен жартылай тізбекті машиналар жоғалды. Американдық аумақ 28 наурызда 500 тұтқынды Нюрнбергтегі лагерьге пойызбен жеткізген кезде эвакуацияланды. Қалған еңбекке қабілетті адамдар 145 шақырым қашықтықтағы Мосбургтегі Сталаг VII А-ға дейін жаяу жүріп өтті. Аурудың салдарынан жолға шыға алмағандар медициналық қызметкерлермен бірге қалдырылды. Лагерьді 1945 жылдың 6 сәуірінде АҚШ-тың 14-ші бронетанкті дивизиясының «B» ұрыс тобы басып алды.