Кіріспе

Иван Ефремовтің 1963 жылғы "Жылы қыры" романы – совет жазушысы және палеонтологы Иван Ефремовтің 1963 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Ол төрт бөлімнен тұрады және көптеген ғылыми фактілер мен динамизмімен ерекшеленеді. Ефремов "eidetica" сөзін адамның саналы түрде түс көру қабілеті ретінде қолданды, яғни адам тек достарынан естіген, кітаптан оқыған немесе суреттерден көрген нәрселерді толыққанды түсінеді. Осы романның кейіпкерлерінің бірі Ұлы Отан соғысы кезінде контузия алғаннан кейін осындай панорамалық түрлі бейнелерді көру қабілетіне ие болады. Кейін ол Мәскеуге, КСРО-ға барып, дәрігерлерден бұл құбылыстың себебін сұрайды. Емделген кезде ол одан да егжей-тегжейлі түс көреді, бірақ соңынан өзінің ерекше қабілетін жоғалтады.

Сюжет

Сюжетте бір-бірімен тоғысқан бірнеше сюжеттік желілер бар. Осы сюжеттік желілерді оқиғалар өтетін орындарға қарай атауға болады. Біріншісі – «Советтік сюжет» деп аталады, ол адам миының жасырын мүмкіндіктерін зерттейтін және адамның сұлулығына қызығатын дәрігер және психофизиолог Иван Гирин туралы. Екінші сюжет – Африкаға алмаз іздеуге кеткен, бірақ оның орнына құпия кристалдары бар Ұлы Александрдың тажын тапқан итальяндықтар тобының оқиғасы. Үшінші сюжет – Үндістаннан келген мүсінші Даярам Рамамурти мен биші Амрита Тиллоттаманың өміріне арналған. Романның соңында осы кейіпкерлердің жолдары қиылысады.

Иван Жирин

Ол советтік сюжеттің, содан кейін бүкіл кітаптың басты кейіпкері. Ол медициналық дәрігер, бұрын хирург болып жұмыс істеген, бірақ кейін психофизиологияны зерттеуге берілді. Совет ғалымы Алексей Быстров оның кейіпкерінің прототипі, ал итальяндық актер Амедео Назари оның сыртқы келбетінің прототипі болып табылады.

Серафима Юрьевна (Сима) Металина

Ол 28 жастағы спортшы (қазіргі заманғы ырғақты гимнастикамен айналысады). Ол Жиринді Аннаның мүсіні қойылған көрмеде кездестіреді. Сима спортшы әйел туралы қалыпты түсініктерді жоққа шығарады: ол білімсіз емес, керісінше, жақсы білімді, әдебиет пен өнерді ұнатады және ағылшын тілінде сөйлейді. Польша актрисасы Барбара Квиатковская Ласс оның келбетінің үлгісі болып табылады.

Даярам Рамамурти

Даярам Рамамурти – үнді әңгімесінің басты кейіпкері. Ол мүсінші және мінсіз әдемілік туралы өзінің түсінігін мүсінге түсірудің жолын іздеп жүр.

Тіллоттама

Тиллоттама – үнді сюжетінің екінші басты кейіпкері. Оқырман оны Даяраммен бірге Хаджурахо ғибадатханасында кездестіреді. Ол Даярамды әдемілігімен қызықтырады, бірақ онымен танысқаннан кейін, оның жаны мұңлы әрі зиялы екенін көрсетеді. Даярам оның өміріне қызығады, ал ол оған өмір тарихын айтады. Оның нағыз аты – Амрита Видиадеви.

Сандра Цити

Сандра Цитти – итальяндық "Storyline" туындысынан. Ол Иво Флаяноның сүйіктісі, жас, әдемі және әсем қыз. Ол Сезаре, Леа және Ивопен бірге шымыр-шытыр кеме саяхатына қатысады. Сапар барысында ол тек әдемі жас актриса ғана емес, сонымен қатар көне тарих саласындағы маман екенін ашады.

Құрамы

Роман прологтан, төрт негізгі бөлімнен және эпилогтан құралған.