Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Всхова (Фшова, Фрауштадт) – Польшаның батысындағы Любуш воеводиясындағы қала. 2019 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 13 875 адамды құрайды. Всхова округінің орталығы және көптеген маңызды тарихи ескерткіштері бар маңызды туристік орын. Бұл Ұлы Польшаның тарихи аймағының бір бөлігі. Бұрын Польшаның маңызды патшалық қаласы болғандықтан, 18 ғасылғы тарихына байланысты оны кейде "Польшаның ресми емес астанасы" деп атайды.
Wschowa (pronounced Fshova , Fraustadt) is a town in the Lubusz Voivodeship in western Poland with 13,875 inhabitants (2019). It is the capital of Wschowa County and a significant tourist site containing many important historical monuments. It is part of the historic region of Greater Poland. Once an important royal city of Poland, due to its 18th century history, it is sometimes called the "unofficial capital of Poland".
Тарих
Аумақ 10 ғасырда өзінің алғашқы тарихи билеушісі I Миешко басшылығымен жаңадан құрылған Польша мемлекетінің құрамына енді. Польшаның фрагментациясынан кейін Вшова бастапқыда Үлкен Польша герцогтығының бір бөлігі болды және 1136 жылғы Гнезно грамотасында еске алынды. Кейіннен Вшова Силезия және Үлкен Польшаның поляк герцогтары арасында даулы аймақтағы шекаралық бекініс болды. Неміс колонистері жақын жерде қоныс салғаннан кейін, 1250 жыл шамасында қалаға Магдебург құқықтары берілді. Ескі полякша атауы Veschow алғаш рет 1248 жылы, ал Орта жоғары немісше атауы Frowenstat Civitas алғаш рет 1290 жылы тіркелді. 1290 жылдардан бастап Вшова Глогов герцогтығының құрамына кірді, ал 1343 жылы оны Казимир III Ұлы басып алып, Үлкен Польшаға қайта қосты. Содан бері Вшова Польшаның патшалық қаласы және Үлкен Польша провинциясындағы Познань воеводствосының округтік орталығы болды. 1365 жылы Вшовада Казимир III патша мен Гедвига Жаганьскаяның тойы өтті. Қаланың гербінде Ягеллон әулетінің қос кресі бейнеленген. 1404 жылы қалалық мектеп ашылды. 1456 жылы Бернардиндер монастыры құрылды. 16 ғасырдың ортасынан бастап Вшова Польшадағы протестанттық реформацияның маңызды орталықтарының біріне айналды. 17 ғасырдың басында жаңа латын мектебі ашылды. Вшова Оттыз жылдық соғыс кезінде көршілес Төменгі Силезиядан келген діни қашқынға пана берді. 1630 жылдары староста Вшованың солтүстігінде қашқын үшін Жаңа қала салды. 17 ғасырда итальяндық Никколо Бакаралли Вшовада Польшадағы алғашқы бояу өндірісін құрды. 1793 жылы Польшаның екінші бөлінісінде қала Пруссия Корольдігіне қосылып, Оңтүстік Пруссия провинциясының құрамына енді. 1806 жылғы Үлкен Польша көтерілісінен кейін поляктар қаланы қайта басып алды және Тильзит шарты бойынша Варшава герцогтығының құрамына қосылды. Наполеон әскерінің сарбазы Якоб Вальтер 1806 жылы қаладан өтіп кеткенін айтты. Ол қала гарнизон ретінде пайдаланылғанын және онда 99 желді тегірмен болғанын мәлімдеді. Пруссияға қайта қосылып, 1815 жылдан бастап жартылай тәуелсіз Позен (Познань) Ұлы Герцогтығының құрамына кірді, ал 1848 жылы Пруссияның Позен провинциясына қайтадан қосылды. 1890 жылы қалада 6873 адам тұрды, оның 500-і (7,3%) поляктар. 1919 жылғы Версаль келісіміне сәйкес Фрауштадт Германияның бір бөлігі болып қалды, өйткені онда неміс азаматтары басымдық құрды және 1938 жылдың 1 қазанына дейін Батыс Пруссияның Позен шекаралық провинциясының оңтүстік бөлігін құрады, содан кейін провинция таратылды. 1941 жылға дейін Силезия провинциясының, ал 1941 жылдан 1945 жылға дейін Төменгі Силезия провинциясының аудандық орталығы болды. Фрауштадт 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Польшаға неміс басқындығы кезінде Польша әскері шабуылдаған Германияның сирек аудандарының бірі болды. 1945 жылдың ақпанында қала Қызыл Армия басып алды. Германия капитуляциялағаннан кейін, қалған тұрғындары Потсдам келісіміне сәйкес қуылды. Қала қайтадан Польшаның құрамына енді, бірақ советтік коммунистік режим орнатылды, ол 1980 жылдарға дейін билікте болды. Бастапқыда қала 1945-1946 жылдар аралығында Okręg III (қазіргі Батыс Померания және Любуш провинцияларын қамтиды) құрамына кірді. Жаңа билік Германияның ескерткіштерін, соның ішінде протестанттық зиратты қаладан алып тастады. Сондай-ақ, 1968 жылы бұрынғы неміс еврей зиратының қалдықтары жойылды.
The territory became part of the emerging Polish state under its first historic ruler Mieszko I in the 10th century. Following the fragmentation of Poland, Wschowa initially formed part of the Duchy of Greater Poland, and was mentioned in the Bull of Gniezno from 1136. Later on, Wschowa was a border fortress in a region disputed by the Polish dukes of Silesia and Greater Poland. After German colonists had established a settlement nearby, it received Magdeburg rights around 1250. The Old Polish name Veschow was first mentioned in 1248, while the Middle High German name Frowenstat Civitas first appeared in 1290. From the 1290s, Wschowa was part of the Duchy of Głogów, and in 1343 it was captured by King Casimir III the Great and reunited with Greater Poland. Since then Wschowa was a royal town of Poland and county seat within the Poznań Voivodeship in the Greater Poland Province. In 1365, the wedding of King Casimir III and Hedwig of Żagań was held in Wschowa. The coat of arms contains the double cross of the Jagiellonian dynasty. A municipal school was founded in 1404. In 1456, a Bernardines monastery was established. Since the mid 16th century, Wschowa was one of the centres of the Protestant Reformation in Poland. In the early 17th century, a new Latin school was founded. Wschowa was a retreat for religious refugees from adjacent Lower Silesia during the Thirty Years' War. In the 1630s, starost pl founded the New Town for the refugees to the north of Wschowa. In the 17th century, Italian Niccolo Bacaralli established in Wschowa the first paint manufacture in Poland. In the Second Partition of Poland in 1793, the town was annexed by the Kingdom of Prussia and incorporated into the province of South Prussia. After the successful Greater Poland uprising of 1806, it was regained by Poles and included within the Duchy of Warsaw, according to the Treaty of Tilsit. Jakob Walter, a Napoleonic soldier claimed to have passed through the town in 1806. He claims the town was used as a garrison and had 99 windmills. Re annexed by Prussia and made part of the initially semi autonomous Grand Duchy of Posen (Poznań) from 1815 on, the town was again incorporated into the Prussian Province of Posen in 1848. In 1890, the town had a population of 6,873, of which 500 (7.3%) were Poles. According to the 1919 Treaty of Versailles, Fraustadt remained a part of Germany as it had a majority of German citizens and formed the southernmost district of the Posen West Prussia border province till 1 October 1938, when the province was dissolved. It became a district center in the Province of Silesia till 1941, from 1941 to 1945 in the Province of Lower Silesia. Fraustadt was one of the few areas within pre war Germany attacked by the Polish military during the German invasion of Poland at the start of World War II in 1939. The town was occupied by the Red Army in February 1945. After the capitulation of Germany, remaining inhabitants were expelled in accordance with the Potsdam Agreement. The town became again part of Poland, although with a Soviet installed communist regime, which stayed in power until the 1980s. Initially the town was part of Okręg III (comprising present West Pomeranian and Lubusz provinces) between 1945 and 1946. German monuments were removed from the town by the new authorities, including the Protestant cemetery. Also, in 1968, the remains of the former German Jewish cemetery were destroyed.