Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Қорық сәулетшілері" – "The Outer Limits" телешоуының түпнұсқалық эпизоды. Ол алғаш рет 1963 жылдың 30 қыркүйегінде, бірінші маусымда көрсетілді.
"The Architects of Fear" is an episode of the original The Outer Limits television show. It first aired on September 30, 1963, during the first season.
Кіріспе
Суық соғыс адамзаттың қырылуына әкелетініне көз жеткізген ғалымдардың құпия тобы әлемді құтқару үшін әрекет етуге бел буады. Сюжет басталмас бұрын, ядролық зымыран шабуылы мен адамдардың паналауға тырысып жүгіріп бара жатқандағы көріністері көрсетіледі.
Certain that the Cold War will lead to mankind's destruction, a cabal of scientists decide that they must act to save the world. A film of a nuclear missile attack with people running for shelter is shown before the plot.
Сюжет
Әлем суық соғыс сияқты жағдайға енді, онда ядролық апаттың болуы мүмкін көрінеді. Ұлттар арасындағы апаттық әскери қақтығыстың алдын алу үмітімен, United Labs-те жұмыс істейтін идеалистік ғалымдар тобы жалпы жау деп есептелетін бүкіл адамзатты біріктіру мақсатында Жерге жалған шетелдік шабуыл ұйымдастыруды жоспарлайды. Ғалымдар Тета планетасының планеталық жағдайларын зерттеді. Олар құрбандық шалып, физик доктор Аллен Лейтонды Тета планетасының тұрғынына айналдыратын күрделі хирургиялық процедуралардан өтуге таңдайды. Лейтонның өлімі сахналанып, оның денесіне трансплантациялар мен өзгерістердің ерекше сериясы жүргізіледі. Лейтонның әйелі Иветта оның өлгеніне сенбейді, тіпті операция кезінде оның азабын сезінеді. Лейтонның трансформациясының әсері оның сыртқы түрімен ғана шектелмей, ақыл-ойына да әсер ете бастағанда қиындықтар туындайды, бұл жағдай ғалымның жүкті әйелімен байланысына да әсер етеді. Ғалымдардың жоспары бойынша доктор Лейтон, энергиялық қарумен және ғарыш кемесімен жабдықталған Теталық жаратылыс ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымына қондырылып, бастапқы үрей тудыруы керек. Бұл үрей, теория бойынша, әлем басқыншыға қарсы біріккенде таратылады. Лейтон, қазір Тета планетасының тұрғынының толыққанды имитациясы, ауа райы спутнигі ретінде орбитаға шығарылады, бірақ миссия қатеге ұшырайды, ғарыш кемесі жолдан шығып, United Labs ғимаратының жанындағы орманды аймаққа қонды. Лазерлік тапаншасымен олардың вагонын жойғаннан кейін, Аллен үш қарулы аңшыдан ауыр жарақат алады. Басқа барар жері болмағандықтан, Аллен зертханаға қайта оралады. Иветта қиындық сезініп, күйеуін іздеп зертханаға асығады. Ол Алленнің, қазір қорқынышты түрде өзгерген, кіргенін және еденге құлағанын көреді. Өлімге алып баратын жарақаттан көз жұмар алдында Аллен қолымен әуеде белгі жасайды – бұл белгі оның әйеліне таныс, сонда ғана ол шетелдіктің шын мәнінде оның күйеуі екенін түсінеді.
The world has entered a Cold War like setting in which nuclear holocaust appears imminent. In the hope of staving off an apocalyptic military confrontation between nations, an idealistic group of scientists working at United Labs plans to stage a fake alien invasion of Earth in an effort to unite all humanity against a perceived common enemy. The scientists have managed to study the planetary conditions on the planet Theta. They draw lots, and physicist Dr. Allen Leighton is chosen to undergo radical surgical procedures that will transform him into an inhabitant from the planet Theta. Leighton's death is faked, and the bizarre series of transplants and modifications to his body proceed. His wife, Yvette, persists in not believing he is dead; she even feels sympathetic pain as Allen suffers on the operating table. Complications arise when the effects of Leighton's transformation extend beyond his physical appearance and begin to affect his mind, a situation compounded by the scientist's strong emotional connection with his now pregnant wife. The scientists' plan is for Dr. Leighton, as the Thetan creature equipped with an energy weapon and spaceship, to land at the United Nations in an effort to create initial panic. This panic, in theory, will be resolved as the world unites to fight the invader. Leighton, now a perfect simulation of an inhabitant of the planet Theta, is launched into orbit as a weather satellite, but the mission goes awry when the spaceship comes down off course and lands in a wooded area near the United Labs facility. After disintegrating their station wagon with his laser pistol, Allen is severely wounded by three armed hunters as he emerges from the underbrush. With nowhere else to go, Allen stumbles back to the lab. Yvette, sensing trouble, hurries to the lab looking for her husband. She arrives as Allen, now hideously transformed, enters and collapses to the floor. Before dying of mortal wounds, Allen makes a sign in the air with his hand—a sign familiar to his wife—and she then realizes the horrifying truth that the alien is, in fact, her husband.
Цензура
Бұл эпизодтағы "айың", яғни қатты өзгерген Аллен Лейтон, ABC телеарнасының кейбір жергілікті серіктес станциялары үшін соншалықты қорқынышты болды, олар Тетанның пайда болу кезінде қара экранды көрсетті, нәтижесінде шоудың соңғы бөлігінің көп бөлігі цензураланды. АҚШ-тың басқа аймақтарында Тетанның кадрлары кешкі сағат 11-ден кейінгі жаңалықтардан соң көрсетілді. Ал кейбір жерлерде олар мүлдем көрсетілген жоқ. Бүгінгі күннен айырмашылығы, фильмдерді бейнетаспаға көшіру арқылы хабарлау кең таралған болса, тіпті 1980 жылдардың ортасына дейін фильмдер тікелей эфирде телекино арқылы көрсетілді. Тетанның қаз аулаушылармен болған кездесуі Metro Goldwyn Mayer Backlot #3 алаңында түсірілді.
The "bear" in this episode, the monstrously altered Allen Leighton, was judged by some of ABC's local affiliate stations to be so frightening that they broadcast a black screen during the Thetan's appearances, effectively censoring most of the show's last act. In other parts of the United States, the Thetan footage was tape delayed until after the 11pm/10c news. In others, it was not shown at all. Unlike today, when film series are transferred to videotape for transmission, even until the mid 1980s, film series were broadcast live from the film print via telecine. The sequence involving the Thetan's encounter with the duck hunters was shot at the Metro Goldwyn Mayer Backlot #3.
Алдын ала өнімдер
Теодор Стердженнің 1948 жылғы "Бірлесіп, жеңіңдер" атты қысқа әңгімесі, Astounding Science Fiction журналында жарияланды, адамдардың жалған шетелдік қауіпке қарсы бірігуіне негізделген ұқсас идеяны қолданады. Стерджен бұл идеяны If журналында жарияланған "Оккамның скальпелі" (1971) атты туындысында да пайдаланды. 1951 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы Weird Science журналының #5 санында Харви Курцманның "Жердегі соңғы соғыс" комиксі жарияланды, онда ғалым басқа планетадан жалған қауіп тудырады – осы жағдайда "Марстық" бомба американдық қала маңындағы елді мекенге тасталады, нәтижесінде Жер Марсқа қарсы бірігеді. Оқиға Weird Science әңгімелеріне тән күтпеген соңымен аяқталады. Курт Воннегуттың 1959 жылғы "Титан сиреналары" романында Жерді біріктіру үшін жалған шабуыл жасалады, бұл әлемдік бейбітшілікке алып келеді. Сюжет Генри Слесардың "Венерадан келген өкіл" атты қысқа әңгімесімен де ұқсас.
Theodore Sturgeon's short story "Unite and Conquer" (1948), published in Astounding Science Fiction, turns on a similar device, humans uniting against a fake alien threat. Sturgeon used the idea again in "Occam's Scalpel" (1971), published in If (magazine). The Jan/Feb 1951 issue of Weird Science (#5), features the comic story, "The Last War on Earth" by Harvey Kurtzman, wherein a scientist creates a fake threat from another world — in this instance a "Martian" bomb is dropped on an American suburb — eventually uniting Earth against Mars. The story has a twist ending typical of many Weird Science stories. In Kurt Vonnegut's novel The Sirens of Titan (1959), a fake invasion is carried out to unite Earth and eventually leads to world peace. The plot also bears resemblance to the short story “The Delegate from Venus” by Henry Slesar.
Мұра
Бұл эпизод Алан Мур мен Дейв Гиббонстың "Күзетшілер" (1986–87) комикс мини-сериясының соңына ұқсас. Мурдың сөзіне сәйкес, 10-шы нөмірді жазғанда, ол осы эпизодты таныстыратын культты теледидар туралы нұсқаулыққа тап болды және оның бұрын жоспарланған соңымен қатты ұқсас екеніне таң қалды. Бірақ редактор Лен Вайн: «Бұл жай ғана "The Outer Limits" эпизодының соңын көшірген, және Алан оны толық мойындады!» деді. Вайн эпизодтың соңын қайта пайдалануды қабылдамай, Мур оны өзгертуден бас тартқанда сериалдан кетіп қалды. "Before Watchmen: Ozymandias" (2012) алдын ала сериясын жазғанда Вайн осы эпизодты идеяның әлемдік көзі деп атады. "Watchmen" (2009) фильмінің адаптациясында "ғарыш кальмары" болмаса да, "The Outer Limits" ашылу титрлері фильмнің соңында телеэкранда көрсетіледі. HBO-ның "Күзетшілер" сериалының бесінші эпизодында Адриан Вейдт адамзаттың құрылуын болдырмайтын жалғыз қару – қорқыныш екенін, ал ол оның авторы екенін мәлімдегенде тікелей сілтеме жасалады. Showtime сериалы "The Outer Limits" осы эпизодты "Afterlife" (1996) арқылы қайта қарастырды, бұл жолы Клэнси Браун сомдаған басты кейіпкерге өзгеше көзқарас қолданылды. Бұл оқиғаның соңында шетелдіктер жаңа "бауырларын" алуға келеді. Режиссер Кевин Смит 1996 жылы "Супермен өмірі" сценарийін жазуға мүмкіндік бермес бұрын, Warner Bros. оған екі жоба ұсынды: "Қорқыныш сәулетшілері" және "Битлжус Гавайиде" фильмдерін қайта түсіру. 2011 жылы Нобель сыйлығының лауреаты, экономист Пол Кругман осы эпизодты атап өтті, ойдан шығарылған шетелдік шабуылға қарсы қорғаныс құру 2000 жылдардың соңындағы дағдарыстан жаңаруды жеделдете алады деді; бірақ ол осы эпизодты "Таймз зонасына" қателікпен жатқызды.
This episode is similar to the ending of Alan Moore and Dave Gibbons' comic book mini series, Watchmen (1986–87). According to Moore, while he was writing issue 10, he came across a guide to cult television that featured this episode and was surprised by its similarity to his already planned ending. However, editor Len Wein said that "it simply stole the ending to an episode of The Outer Limits, which Alan fully admitted!" Wein found reusing the episode's ending to be unacceptable, and quit the series when Moore refused to change it. When writing the prequel series Before Watchmen: Ozymandias (2012), Wein specifically referred to this episode as the in universe source of the idea. While the film adaptation of Watchmen (2009) omits the "space squid", the opening titles of The Outer Limits are shown on a television screen towards the end of the film. In the fifth episode of HBO's Watchmen, a direct reference is made when Adrian Veidt claims that the only weapon that can stave off mankind's extinction is fear, and subsequently claims to be its architect. The Showtime series The Outer Limits revisited this episode with "Afterlife" (1996), using a more alien approach to the main character, played this time by Clancy Brown. The ending in this case has the aliens coming to retrieve their new "brother". Filmmaker Kevin Smith has stated that, before offering him the chance to write Superman Lives in 1996, Warner Bros. offered him two projects: A remake of "The Architects of Fear" and Beetlejuice Goes Hawaiian. In 2011, Nobel prize winning economist Paul Krugman mentioned the episode when he said that building a defense against a fictional alien invasion could speed recovery from the late 2000s recession; however, he misattributed the episode to The Twilight Zone.