1905 жылғы Бенгал президентінің бөлінісі және британдық үстемдік
Partition of Bengal (1905)
1905 жылғы Бенгал бөлінісі: Ұлыбританияның Бенгал президентін діни белгі бойынша бөлу әрекеті. Хиндулар мен мұсылмандар арасындағы қарым-қатынас тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1905 жылы Бенгал президенттігінің Британдық Радж тарапынан аумақтық қайта ұйымдастырылуы
1905 territorial reorganization of the Bengal Presidency by the British Raj
Бенгалдың бірінші бөлінісі (1905) – Британдық Радж билігі жүзеге асырған Бенгал президенттігінің аумақтық қайта ұйымдастырылуы. Бұл қайта ұйымдастыру негізінен мұсылман тұратын шығыс аймақтарды негізінен индуист тұратын батыс аймақтардан бөлді. 1905 жылғы 16 шілдеде Үндістанның вице-королі лорд Керзон жариялаған бұл шара индустар үшін Батыс Бенгалияны, мұсылмандар үшін Шығыс Бенгалияны құруды көздеді және бар болғаны алты жылдан кейін күшін жойды. Ұлтшылдар бұл бөліністі үнді ұлтшылдығына қарсы қадам және Бенгал президенттігін діни белгі бойынша – шығысында мұсылман көпшілігімен, батысында индуист көпшілігімен бөлудің қасақана әрекеті деп қарады. Батыс Бенгалияның индуистері Бихар және Орисса провинцияларын қосатын жаңа провинцияда азшылыққа айналамыз деп наразылық білдірді. Индуистер "бөліп биле" саясаты деп есептеген бұл шараға ашуланды. Алайда, бенгалдықтар тәуелсіз Бихар идеясын қабылдамады, бұл бихарлықтарды бөлінуді талап етуге одан әрі ынталандырды.
The first Partition of Bengal (1905) was a territorial reorganization of the Bengal Presidency implemented by the authorities of the British Raj. The reorganization separated the largely Muslim eastern areas from the largely Hindu western areas. Announced on 16 July 1905 by Lord Curzon, then Viceroy of India, and implemented West Bengal for Hindus and East Bengal for Muslims, it was undone a mere six years later. The nationalists saw the partition as a challenge to Indian nationalism and as a deliberate attempt to divide the Bengal Presidency on religious grounds, with a Muslim majority in the east and a Hindu majority in the west. The Hindus of West Bengal complained that the division would make them a minority in a province that would incorporate the province of Bihar and Orissa. Hindus were outraged at what they saw as a "divide and rule" policy, However, the Bengalee rejected the idea of an independent Bihar. This only further encouraged the Biharis to demand separation.
Саяси дағдарыс
Бөлініс радикалды ұлтшылдықты тудырды және бүкіл Үндістандағы ұлтшылдар бенгалдықтарды қолдады, сондай-ақ британдықтардың қоғамдық пікірді елемеуіне және олардың "бөліп тасыр" саясатын жүзеге асырып жатқандарына наразылық білдірді. Наразылықтар Бомбей, Пуна және Пенджабқа тарады. Лорд Керзон Конгрестің енді тиімді күш емес деп есептегенімен, оған жұртшылықты біріктіріп, жаңа күш алуға мүмкіндік берді. 1904 жылы Керзон Шығыс Бенгалияның мұсылман көпшілігі шоғырланған аудандарына ресми сапар жасап, ұсынысқа қолдау табуға тырысты. Ол Даканы Шығыс Бенгалияның жаңа астанасы етіп қарастырып, жоспар "Шығыс Бенгалиядағы мохаммедандарға ежелгі мұсылман вице-патшалар мен ханшаһилардың дәуірінен бері болмаған бірлік сыйлап, күш беретінін" мәлімдеді. Білімді мұсылмандар жеке провинцияның тәуелсіздігін қамтамасыз ететінін білгеннен кейін, көпшілігі бөліністі қолдауға көшті. 1905 жылы Мохаммедан әдеби қоғамы жеті белгілі мұсылман тұлғалары қол қойған манифест жариялады, онда Шығыс және Батыстағы мұсылмандар бөлініс шарасын қолдауға шақырылды. Жаңа провинция құрылатын болжамы, ұзақ уақыт назардан тыс қалған мұсылман бенгалдықтарына өз даусын көтеруге және қоғам мен аймақтарына қатысты мәселелерді талқылауға мүмкіндік берді. 1905 жылдың 16 қазанында барлық мұсылмандық ұйымдар мен топтарды біріктіру мақсатында Мохаммедан провинциялық одағы құрылды. Наваб Бахадур сэр Хуажа Салимулла бірауыздан осы одақтың қамқоршысы болып жарияланды. Мұсылмандардың көпшілігі бөліністі қолдағанмен, бірқатар белгілі мұсылман өкілдері оған қарсылық танытты. Отбасылық шиеленіс салдарынан Хуажа Атикулла, Наваб Бахадур сэр Хуажа Салимулланың әкесі, 1906 жылғы Конгрестің Калькуттадағы сессиясында Бенгалияның бөлінісін айыптайтын резолюция ұсынды. Басқаларының арасында: Абдур Расул, Хан Бахадур Мұхаммед Юсуф (Орталық Ұлттық Мохаммедан қауымдастығының басқару комитетінің мүшесі және адвокат), Мужибур Рахман, Абдул Халим Газнави, Исмаил Хосейн Ширажи, Мұхаммед Голам Хосейн (жазушы және индус-мұсылман бірлігін жақтаушы), Маульви Лиакат Хусейн (британдықтардың "бөліп тасыр" саясатына қарсы либералды мұсылман), Боградан Сайид Хафизур Рахман Чоудхури және Бурдвандан Абул Касем. Мименсингтің Дин Мұхаммед және Читтагонгтың Абдул Гаффар сияқты бірнеше мұсылман уағыздаушылары Свадеши идеяларын таратумен айналысты. Хинду-мұсылман ынтымағын нығайтуға ұмтылғандар да болды, мысалы, А.К. Фазлул Хук пен Нибаран Чандра Дас апталық "Балака" (1901, Барисал) және ай сайынғы "Бхарат Сухрд" (1901, Барисал) басылымдары арқылы осы ұстанымды жақтады. 1906 жылы Наваб Бахадур сэр Хуажа Салимулланың бастамасымен Дака қаласында Бүкіл Үндістан мұсылман лигасы құрылды. Дәстүрлі және реформаторлық мұсылман топтары – Фараизи, Вахаби және Тайюни – Бөліністі қолдады. Шығыс Бенгалиядағы мұсылман көпшілігі білім беру, әкімшілік және кәсіби мүмкіндіктердің бәрі Калькуттада шоғырланғандықтан артта қалды. Шығыс Бенгалияда мұсылман көпшілігінің болуы және аймақтағы өз астанасының болуы бұрыннан бері мүмкіндіктерге ұмтылуды қиындатып келді. Свадеши қозғалысы бөлінуге қарсы күреспен байланысты болғандықтан және аймақтың индуистік тарихын дәріптегендіктен, көптеген мұсылмандар алаңдаушылық білдірді. Мир Мошарраф Хосейн сияқты көрнекті авторлар осы жағдайды өткір сынға алды.
The partition triggered radical nationalism and nationalists all over India supported the Bengali cause, and were shocked at the British disregard for public opinion and what they perceived as a "divide and rule" policy. The protests spread to Bombay, Pune, and Punjab. Lord Curzon had believed that the Congress was no longer an effective force but provided it with a cause to rally the public around and gain fresh strength from. In 1904, Curzon took an official tour to visit the Muslim majority districts of East Bengal to gain buy in for the proposal. He hinted that he was considering Dacca as the new capital of East Bengal and asserted that the plan "would invest the Mohamedans in Eastern Bengal with a unity which they have not enjoyed since the old days of old Musalman viceroys and kings." Once the educated Muslims learned about the independence that a separate province would allow, most started supporting the partition. In 1905, The Mohammedan Literary Society published a manifesto endorsed by seven Muslim leading personalities with the urge for Muslims in East and West to support the partition measure. The impending notion of a new province provided the oft neglected Muslim Bengalis a chance to raise their own voices and issues specific to their community and region. On October 16, 1905, the Mohammedan Provincial Union was founded to bring together all existing Muslim entities and groups. Nawab Bahadur Sir Khwaja Salimullah was unanimously declared as the patron of this union. Although the majority of Muslims supported the partition, a few prominent Muslim spokespersons continued to be against it. Due to family dispute, Khwaja Atiqullah, a step brother of Nawab Bahadur Sir Khwaja Salimullah brought a resolution at the Calcutta session of the Congress (1906) denouncing the partition of Bengal. Some others included: Abdur Rasul, Khan Bahadur Muhammad Yusuf (a pleader and a member of the Management Committee of the Central National Muhamedan Association), Mujibur Rahman, Abdul Halim Ghaznavi, Ismail Hossain Shiraji, Muhammad Gholam Hossain (a writer and a promoter of Hindu Muslim unity), Maulvi Liaqat Hussain (a liberal Muslim who vehemently opposed the 'Divide and Rule' policy of the British), Syed Hafizur Rahman Chowdhury of Bogra and Abul Kasem of Burdwan. A few Muslim preachers like Din Muhammad of Mymensingh and Abdul Gaffar of Chittagong preached Swadeshi ideas. There were few who strived to promote Hindu Muslim solidarity; such was the position of AK Fazlul Huq and Nibaran Chandra Das through their weekly Balaka (1901, Barisal) and monthly Bharat Suhrd (1901, Barisal). In 1906, the All India Muslim League was founded at Dacca through the initiative of Nawab Bahadur Sir Khwaja Salimullah. The traditional and reformist Muslim groups the Faraizi, Wahabi and Taiyuni supported the Partition. The Muslim majority East Bengal had remained backward, since all educational, administrative, and professional opportunities were centered around Calcutta. The promise of a Muslim majority East Bengal and its own capital in the region had made the aspiration for opportunities difficult in the past. As the Swadeshi movement was tied to anti partition agenda and glorified the Hindu history of the region, many Muslims felt concerned. Eminent authors like Mir Mosharraf Hossain were sharp critics.
Біріккен Бенгал (1911)
Билік наразылықтарды тоқтатуға шама келтірмей, бөліністі кері қайтаруға келісім берді, яғни Шығыс Бенгалия Бенгалия басқармасына біріктіріледі.
The authorities, not able to end the protests, assented to reversing the partition. that eastern Bengal would be assimilated into the Bengal Presidency.