«Фицпатрик соғысы» – 2004 ж. жарық көрген пост-апокалиптикалық ғылыми фантастика. Романда Юкон Конфедерациясының әскери басшысы Лорд Фицпатрик өмірі мен тарихы баяндалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фицпатрик соғысы – американдық ғылыми-фантастика жазушысы Теодор Джадсонның 2004 жылы жарық көрген, апокалипсистен кейінгі әңгімелер жинағы. Оны алғаш рет Daw Books баспасы 2004 жылы жариялаған.
2004 novel by Theodore Judson
Fitzpatrick's War is a work of post apocalyptic fiction by American science fiction writer Theodore Judson. It was first published by Daw Books in 2004.
Сюжетке кіріспе
Роман жиырма бесінші ғасырдағы солдат, Юкон Конфедерациясының бригадир генерал сэр Роберт Мейфэр Брюстің автобиографиясы түрінде, жиырма алтыншы ғасырдың қатал мінезді, көзқарасы шектеулі академигі, профессор Роланд Модести Ван Бюрен редакциялаған. Брюстің баяны, Ұлы Александрдың өміріне өте ұқсас, ойдан шығарылған Юкон Конфедерациясының консулы Лорд Исаак Пророк Фитцпатриктің мансабын жазады (және сынға алады). Осы ерекше стиль оқырманға Фитцпатриктің "ресми тарихын" және Брюстің жұмысының қайта қарастырылған нұсқасын бірдей білуге мүмкіндік береді.
The novel takes the form of an autobiography by a twenty fifth century soldier, Brigadier General Sir Robert Mayfair Bruce, of the Yukon Confederacy, as edited by a prudish, bigoted academic of the twenty sixth century, Professor Roland Modesty Van Buren. Bruce's story chronicles (and criticizes) the career of Lord Isaac Prophet Fitzpatrick, a consul of the fictional Yukon Confederacy whose life closely parallels that of Alexander the Great. This unique style allows the reader to simultaneously learn the "official history" of Fitzpatrick as well as the revisionist version of Bruce's purported work.
Тарих
Джадсон әлемінің тарихы Юкон соғыс колледжінің курсанттарына берілетін ауызша тарих емтиханы түрінде, сондай-ақ мәтіндегі әртүрлі түсіндірмелер мен сілтемелер арқылы ашылады. ХХІ ғасырдың ортасында АҚШ және Солтүстік Америка мен Еуропаның басқа аймақтарында көптеген қарсыласатын топтар мен бандалардың пайда болуына байланысты тәртіп бұзыла бастады. Осындай топтардың бірі – «Жаңа егісшілер» – нарық жағдайлары фермерлікке инвестиция салуды тиімсіз еткендіктен, ауылшаруашылық өнімдерінің негізгі көзіне айналды. Қалалық элита оларды «кейкі» деп қысым көрсетті, ал алыс орналасқан Канада аумағының есімімен «Юкон» деп атады, бұл атауды кейін өздері қабылдады. Дегенмен, Юкон биология және генетика ғылымдарында жоғары деңгейдегі біліктілікке қол жеткізді. Сонымен қатар, олардың құпия технологиялық элитасы – Таймермендер – жауларының электрондық технологиясын қолданудан айыру үшін портативті электромагниттік импульс тудыру технологиясын әзірлеуді бастады. 2070 және 2080 жылдары Бартолемей Из атты заңгердің басқаруымен «Сары жейдешектілер» деген банда АҚШ-ты басып алып, мақсаты нақты белгісіз, бірақ дүние жүзінде жүздеген миллион адамның өміне қатер келтірген биологиялық соғыс науқанын бастады. 2081 жылы «Сары жейдешектілер» мен Юкон арасында соғыс басталды. Таймермендер өздерінің электронды тежегіш «Дауыл машиналарын» іске қосты және одан кейін болған хаоста («Дауыл заманы» деп аталды) Солтүстік Американың көп бөлігін бақылауға алды. Келесі бірнеше онжылдықтарда әлемдік өркениет көбінесе құлдырап, обаға, ашаршылыққа және тағы да жүздеген миллион адамның өміне қиындық тудырған көптеген жергілікті соғыстарға әкелді. Өнеркәсіптік дамыған елдердің халқы бұрынғы деңгейінен айтарлықтай азайды. Мұсылман басқыншылары Еуропаның континенттік бөлігін, Солтүстік Африка мен Орталық Азияны басып алды, ал Қытай бір уақытта Шығыс Азияның көп бөлігін басып алды. Юкон Исландия, Гренландия, Австралия және Британ аралдарына қоныс аударды (мұсылман күштерінен қайтарып алынғаннан кейін). Келесі бірнеше ғасырдың барысы белгісіз болып қалды, бірақ шетелдік державалар мен мемлекеттермен болған көптеген соғыстар Юконды жоғары милитаризацияланған қоғамға айналдырды.
The history of Judson's world is revealed in the form of an oral history exam given to cadets at the Yukon War College, in addition to various footnotes and references in the text. In the mid twenty first century, civil order began to break down in the United States and elsewhere in North America and Europe through the rise of many rival factions and gangs. One such group, the "New Agrarians", became the primary source of agricultural products as market conditions rendered investment in farming unprofitable. Derided by urban elites as hicks, they were called "Yukons" because of the remoteness of that Canadian territory, a name which they eventually adopted for themselves. Nonetheless, the Yukons developed a high degree of competence in biological and genetic sciences. At the same time the Timermen, their hidden technological elite, began developing means of rendering their enemies' electronic technology unusable through development of portable electromagnetic pulse generation technology. In the 2070s and 2080s, a gang known as the Yellowjackets, under the control of a lawyer named Bartholemew Iz, seized control of the United States and launched a campaign of biological warfare the goals of which are left unclear but which killed hundreds of millions of people worldwide. In 2081 war broke out between the Yellowjackets and the Yukons. The Timerman activated their electronic inhibiting "Storm Machines" and in the ensuing chaos (known as the "Storm Times") took control of much of North America. Over the next several decades global civilization largely collapsed, leading to plagues, famine, and many local wars which killed additional hundreds of millions. The industrialized world had its population reduced to a fraction of what it once was. Muslim invaders seized Continental Europe, Northern Africa and Central Asia, while simultaneously China took over much of East Asia. The Yukons resettled Iceland, Greenland, Australia and the British Isles (after they were retaken from Muslim forces). The course of the next several centuries is left somewhat ambiguous, though numerous wars with foreign powers and nations have left the Yukons a hyper militarized society.
Фицпатрик соғысының басындағы Джадсонның әлемі
Кітап 2415 жылы басталатын кезде Юкон Конфедерациясы Солтүстік Американы, Австралияны, Ұлыбританияны, Исландияны және Гренландияны бақылайды. Түрік империясы мұсылман әлемін, оның ішінде Еуропаны, Орталық Азияны, Ауғанстанды және Пәкістанды билейді; ол Ташкентте орналасқандықтан, бұл жерде «түрік» сөзі жалпылама мағынада қолданылуы мүмкін. Тоталитарлық (және көрінетін коммунистік) Қытай дерлік барлық Шығыс Азияны, соның ішінде Сібірді, Кореяны және Жапонияны басқарады. Үндістан, Эфиопия, Филиппин және қысқарған Ресей («Панславия» немесе «славян қалдығы» деп аталады) тәуелсіз және Юконмен одақтас болып қалады, ал Африка Юкон, түрік және қытай тарапынан қолдау көрсетілетін көптеген қақтығыс мемлекеттерге бөлінген. Соңында, Латын Америкасы банан республикаларының жиынтығымен үстемдік етеді; басқалардың ішінде Джадсон қарақшылармен қиналған Мексиканы, Бразилияны (Еуропаны мұсылмандар басып алғаннан бері Папаның орны), Ұлы Колумбияны және Аргентина империясын тізімдейді. Джадсонның кітабындағы Юкон Конфедерациясы – неофеодалдық, рулық қоғам. Оның әлеуметтік нормалары Виктория дәуіріндегі Англияны еске түсіреді (ұлттық туы – Ұлыбритания туы), сонымен қатар Жаңа Англияның пуритан қоныстанушыларының күшті ықпалы байқалады. Юкон Конфедерациясының экономикасы негізінен феодалдық шаруашылыққа негіделген, бірақ әскери өндіріске бағытталған жеңіл өнеркәсіп те бар. Технология буға негізделген, бірақ өнеркәсіптік дәуірдің технологиясынан (шамамен 1950 жылдардағы технология деңгейімен салыстырылады) әлдеқайда жоғары, химия және биологиялық инженериядағы қазіргі ғылымнан басымдықтар бар. Конфедерацияны провинциялық лордтар басқарады, олар теориялық тұрғыдан астанасы Камберлендтегі Сенатқа сайлануға тиіс, бірақ практикалық тұрғыда олардың лауазымы жиі балаларына өтеді. Ең жоғары лауазымды Консул атқарады. Басым және ресми дін – Біріккен Юкон шіркеуі, протестанттық тармақ; католик, еврей және әртүрлі евангелист тармақтары төмен қаралатын азшылықтар ретінде сақталады. Мұрагерлікке қатысты бірқатар заңдардың арқасында Юкон халқы бірнеше ғасыр бойы шамамен 30 миллион адамды құрап тұрақты болып келеді. Бұған қоса, Юкон халқының толығымен ақ нәсілді екендігі және Юкондықтардың Конфедерацияда тұрған басқа этникалық топтардың барлығын жойған немесе жер аударғандығы айтылады. Мұның дәлелдерін доктор Мюррейдің Брюспен әңгімелесуінен (төменде қараңыз), Джадсонның кейіпкерлерінің нәсілшілдігінен және испан немесе үндістердің аттары бар көптеген американ қалаларына Юкондықтардың жаңа англосаксон немесе латын аттарын қойғандығынан табуға болады. Мысалы, Сан-Франциско «Гранд-Харбор» деп қайта аталды, ал Канзас-Сити «Централия» болып қайта құрылды. Ақ емес кейіпкерлер тек қоғамның шетінде, саудагер теңізшілер немесе Оңтүстік-Батыстағы қарақшылар ретінде, «латын әскерлері» деп аталады. Юкондықтардың көпшілігі шетелдіктерді, тіпті Юконның славяндық, африкалық және үндістандық одақтастарын да жабайылардан артық көрмейді.
At the time the book begins in 2415, the Yukon Confederacy controls North America, Australasia, Britain, Iceland and Greenland. A Turkish empire controls the Muslim world, including Europe, Central Asia, Afghanistan and Pakistan; since it is based at Tashkent, "Turkish" here may be used in the generic sense. A totalitarian (and apparently still Communist) China rules virtually all of East Asia, including Siberia, Korea, and Japan. India, Ethiopia, the Philippines and a much truncated Russia (called "Pan Slavia" or the "Slavic Remnant") remain independent and allied with the Yukons, while Africa is divided among numerous feuding states variously supported by the Yukons, the Turks and the Chinese. Finally, Latin America is dominated by a collection of banana republics; among others, Judson lists a bandit plagued Mexico, Brazil (since the Muslim conquest of Europe, the home of the Pope), Greater Colombia, and the Argentine Empire. The Yukon Confederacy of Judson's book is a neo feudal, clan based society. Its social mores are reminiscent of Victorian Age England (with the national flag being the Union Jack), with strong echoes of the Puritan settlers of New England. The economy of the Yukon Confederacy is almost entirely based on feudal agriculture, though there is some light industry devoted entirely to military production. The technology is steam based, though far in advance of the technology of the Industrial Age (approximately equivalent to technology from the 1950s), with great advances in chemicals and biological engineering over modern day science. The Confederacy is governed by provincial Lords, who are theoretically elected to serve in the Senate in Cumberland, their capital city, but in practice often pass their position to their children. The highest post is held by the Consul. The dominant and official religion is the Unified Yukon Church, a Protestant denomination; Catholic, Jewish and various Evangelical denominations exist as barely tolerated minorities. Thanks to a series of laws regarding inheritance, the Yukon population has remained stable at about 30 million people for several centuries. Additionally, it is implied that the Yukon population is entirely white, and that the Yukons exterminated or deported all other ethnic groups that lived in the Confederacy. The evidence for this can be found in Doctor Murrey's discussions with Bruce (which see below), the racism of Judson's characters, and the fact that many American cities that had Spanish or Native American names are given new Anglo Saxon or Latin names by the Yukons. For example, San Francisco was renamed "Grand Harbor", and Kansas City was rebuilt as "Centralia". Non white characters exist only at the fringes of society, as merchant mariners or as bandits in the Southwest referred to as "Latin hordes". Most of the Yukon characters see foreigners, even the Yukons' Slavic, African and Indian allies, as little better than savages.
Өлең
Юкон соғыс колледжінің студенті, 2412 жылғы Мексика соғысының қаһарман жауынгері сэр Роберт Мейфэр Брюс, Исаак Пророк Фицпатрик (Кіші Фицпатрик) тарапынан өзінің ішкі кеңесіне қабылданады. Фицпатрик, консул Коронет Фицпатриктің ұлы, өзінің маңына ерекше дағдылары немесе байланыстары бар адамдардан топ жинаған, олар оның әкесінің орнына келгенде оған көмектеседі. Бұл адамдар өздерін базилейлер, яғни "адамдардың патшалары" деп атайды. Оқу кезінде Брюс доктор Джонатан Нехемия Мюрреймен, тарих профессорымен, және Шарлотта Рафт есімді ирланд саяхатшысымен танысады. Мюррейдің жоғары дәрежелі Таймермен басшысы екені белгілі болады. Брюс бітіргеннен кейін Үндістанға жіберіледі, онда ол Фитцпатрик кішінің басшылығымен заңсыз әуежайлар салумен айналысатын инженерлер тобымен жұмыс істейді. Аға Фицпатрик құпия жағдайда қаза тапқаннан және ұлы жаңа консул болып тағайындалғаннан кейін, Исаак Фицпатрик Брюстің еңбегі мен басқа базилейлердің қабілеттерін пайдаланып әлемді жаулап алу және жаһандық қоғам құруды жоспарлап отырғаны анық болады. Брюс Солтүстік Америкаға Фитцпатриктің анасының мектеп бітіруші мектебінен қалыңдық іздеуге шақырылады. Оның таңғалуына орай, ол Шарлоттамен жұптасады, оны доктор Мюррей өз мақсаты үшін пайдаланған. Олардың тағдырлы кездесуіне қарамастан, өмір бойына бір-бірін жақсы көреді. Шарлоттамен бірге Үндістанға оралған Брюс соғысқа дайындалуға кіріседі. Осы уақытта Фицпатрик Батыс жарты шар мен Африканың көп бөлігін бағындырып, оларды "Төрт тармақты келісімге" қол қоюға мәжбүр етеді. Соңында Фицпатрик түріктер мен қытайлықтардан бағынуды талап етеді, бұрын-соңды болмаған ауқымдағы соғыс жарияланады. Үндістандағы Юкон әскеріне жасалған шабуылда қытай сарбаздарының миллиондаған адамдары қаза табады, ал Брюсті қорқытып, Қытайдың ауылшаруашылық аймақтарына гендік инженериялық шегірткелердің үйірлері тасталғаннан кейін ашаршылыққа ұшырап, тағы да жүздеген миллион адам қаза табады. Бірнеше айдан кейін Юкон әлемнің көп бөлігін бақылайды. Жеңілген жаулар мен Юконның үнді және славян одақтастары Төрт тармақты келісімге қол қоюға мәжбүр болады. Фицпатрик сарайдағы интригалардың құрсауында паранояға ұшырайды. Оның генералдарының бірі, фельдмаршал Худ, Қытайдағы ауылға, келтірген зиянын жоюға тырысқанда, Фицпатрик оны өлтіреді. Біраз уақыттан кейін Фицпатриктің ең сенімді достарының (және анасының) жасаған төңкерісі тоқтатылады, бірақ консулдың өзі де ақыл-есінен айырылып, Брюстің күш-жігерімен ғана денсаулығына оралады. Брюс енді өзінің билеушісінің әрекеттеріне көңілі толып, оны Мюррей мен оның Таймермен серіктері алдап, Фицпатрикті өлтіруге итермелейді, олар оның отбасына өлім жазасын берумен қорқытады. Брюс Фицпатриктің сарайын жарылтып (Фицпатриктің күзетшісі Пуларскинің көмегімен) сәтті өлтіргеннен кейін, ол бірнеше құтқарылғандармен бірге Австралияға қашып кетеді, онда оны доктор Мюррей күтеді. Мюррей Брюске Таймермендердің құпиясын ашады. Ол барлық қоғамдар ерлік дәуірін, империялық билік дәуірін және құлдырау дәуірін бастан кешіретінін түсіндіреді. Таймермендердің әрекеттері, ғасырлар бұрынғы Шторман заманына дейін, Юконды мәңгілік ерлік дәуірінде ұстап тұру және 21-ші ғасырдың басында және ортасында болған өркениеттің құлдырауы деп санайтын нәрседен аулақ болу үшін жасалған. Осы мақсатқа жету үшін олар Юкон империясының өркендеуін үнемі қолдап, оны ішкі наразылық арқылы құлатып тастайды, әлемнің қалған бөлігі тас дәуірінің жағдайына дейін жеткенше. Осы кезде олар электр дәуіріне қайта оралуға мүмкіндік береді. Консулдың өлімінен кейін, оның Самарқандағы астанасы тоналды. Қалаға қоныстану және салу үшін әкелінген панславян жұмысшылары Ксенофонт сипаттаған Он мыңның шеруін еске түсіретін эпизодта үйлеріне қайтуға мәжбүр болады. Фицпатриктің туыстары, Шей отбасы билікті басып алып, қаржылық және моральдық жағынан сыбайлас жемқорлық режимді құлдыратып, соңында төңкеріспен құлатылады (бұған Брюс өзі қатысады). Брюс содан кейін Орегонның қазіргі күніндегі Астория ауылында орналасқан үйге кетеді. Юкон қоғамы енді Фицпатриктің көзқарасының жаһандық бірегейлігін қабылдамай, Мюррей мен Таймермендердің көзқарасын орындап, оқшауланушылықты жақтады. Кітаптың соңында тарихшы Ван Бюреннің Брюсті өтірікші деп айыптаған және Брюстің есебіне мүлдем қайшы келетін ресми тарихты жақтайтын қосымша жазбаларымен аяқталады.
While a student at the Yukon War College, Sir Robert Mayfair Bruce, decorated veteran of the Mexican War of 2412, is selected by Isaac Prophet Fitzpatrick (Fitzpatrick the Younger) to join his inner circle. Fitzpatrick, son of Consul Coronet Fitzpatrick, has assembled around him a group of men, each with unique talents or connections that will aid him when he (presumably) takes over his father's position. These men call themselves the basileis, or the "kings of men". During his time as a student, Bruce also makes the acquaintance of Doctor Jonathan Nehemiah Murrey, ostensibly a professor of history, and an Irish Traveller girl named Charlotte Raft. Murrey is revealed to be a high ranking Timerman chieftain. Upon graduation Bruce is dispatched to India, where he works with a group of engineers constructing illegal airfields at the direction of Fitzpatrick the Younger. When the elder Fitzpatrick is killed under mysterious circumstances and his son is acclaimed the new Consul, it becomes clear that Isaac Fitzpatrick intends to use Bruce's work and the talents of the other basileis to conquer the world and create a universal, global society. Bruce is recalled to North America to take a bride from Fitzpatrick's mother's finishing school. To his surprise he is paired with Charlotte, whom Dr. Murrey has maneuvered into the position for reasons of his own. Despite the circumstances of their pairing they remain deeply in love for the rest of their lives. Returning to India with Charlotte, Bruce begins preparing for war. Meanwhile, Fitzpatrick subdues the nations of the Western Hemisphere and much of Africa, forcing them to sign the "Four Points Agreement" surrendering much of their independence to the Yukon Confederacy. Finally Fitzpatrick demands the obeisance of the Turks and Chinese, and war on an unprecedented scale is declared and fought. Millions of Chinese soldiers are killed in an attack on Yukon forces in India while, to Bruce's horror, swarms of genetically engineered locusts are dropped on agricultural regions of China, causing a famine which kills hundreds of millions more. At the end of a few months the Yukons control most of the world. The defeated enemies and the Yukons' Indian and Slavic allies are all forced to sign the Four Points Agreement. Fitzpatrick, beset on all sides by palace intrigues, becomes increasingly paranoid. When one of his generals, Field Marshal Hood, retires to a village in China to try and remedy some of the harm he has caused, Fitzpatrick has him assassinated. Shortly thereafter an attempted coup by some of Fitzpatrick's most trusted friends (and his mother) is put down, but the Consul himself is left at the brink of madness and is nursed back to a semblance of health only by the efforts of Bruce, who by this time has become disillusioned with the actions of his liege lord. Finally, Bruce finds himself manipulated into assassinating Fitzpatrick by the devious Murrey and his Timermen comrades, who threaten his family with death. After Bruce succeeds (with help from Pularski, Fitzpatrick's bodyguard) in blowing up Fitzpatrick's court, Bruce flees with a few survivors for Australia, where he is met by Dr. Murrey. Murrey reveals the secret of the Timermen to Bruce. He explains that all societies experience a heroic age, an age of imperial might and an age of decline. The Timermen's actions, going back to the Storm Times centuries before, are all engineered to keep the Yukons in a perpetual heroic age and avoid what they view as the decline of civilization that occurred during the early and mid 21st century. To achieve this end, they will continually promote the rise of a Yukon empire and then bring it crashing down through internal discontent, until the time when the rest of the world had been reduced to Stone Age conditions. At which point they may allow a return to the electrical age. Following the Consul's death, his capital at Samarkand is sacked. Pan Slavic workers who had been brought in to settle and build the city are forced to fight their way home, in an episode reminiscent of the march of the Ten Thousand described by Xenophon. Fitzpatrick's in laws, the Shay family, seize power and usher in a financially and morally corrupt regime that is ultimately overthrown in a coup (in which Bruce himself participates). Bruce then retires to an estate in Astoria, a village in modern day Oregon. Yukon society has now largely rejected the universalism of Fitzpatrick's vision in favor of parochial isolationism, fulfilling Murray and the Timermen's vision. The book concludes with the historian Van Buren's endnotes condemning Bruce as a liar and promoting the official version of history that is so drastically at odds with Bruce's account.