Кіріспе

Жатыр мойнының әлсіздігі, сондай-ақ жатыр мойнының қабілетсіздігі немесе жеткіліксіздігі деп аталатын бұл жағдай, жүктілік кезінде жатыр мойны жүктілік мерзімі толмастан бұрын кеңейе бастауымен (ашылуымен) және жұмсаруымен (жіңішке болуымен) сипатталатын медициналық проблема. Жатыр мойнының әлсіздігін анықтау әртүрлі болуы мүмкін, бірақ екінші триместрде клиникалық жиырылулардың немесе босанудың белгілері мен көріністері болмаған кезде жатыр мойнының жүктілікті сақтап тұру қабілетінің болмауы жиі қолданылатын анықтама болып табылады. Жатыр мойнының әлсіздігі екінші және үшінші триместрде түсікке немесе ерте босануға әкелуі мүмкін. Статистикалық мәліметтер бойынша, жатыр мойнының жеткіліксіздігі жүктіліктердің шамамен 1%-ын қиындатады және екінші триместрде қайталап түсік түсірген әйелдердің 8%-ының себебі болып табылады. Жатыр мойнының әлсіздігінің бір белгісі – жатырдың ішкі тесігінде жатыр мойны каналының кеңеюі, яғни «құбыр» пішініне енуі. Жатыр мойнының әлсіздігі болған жағдайда, жатыр мойнының кеңеюі мен жұмсаруы ауырсызданусыз немесе жатырдың жиырылуысыз жүруі мүмкін. Ал қалыпты жүктілік кезінде кеңею мен жұмсару жатырдың жиырылуына жауап ретінде пайда болады. Жатыр мойнының әлсіздігі жүктілік дамыған сайын жатырдағы қысымның артуынан туындайтын проблемаға айналады. Егер осы процестер тоқтатылмаса, жансырғыш қаптың жарылуына және ерте босануға алып келуі мүмкін. Бұрын қолданылған терминология әйелді түсік үшін кінәлауға ұқсас, оның қабілетсіз немесе жеткіліксіз екенін білдіреді. Осы себепті, «жатыр мойнының әлсіздігі» термині қолдануға ұсынылады.

Емдеу

Жалпы алғанда, жатыр мойнының әлсіздігі жүктілікке қауіп төндірген жағдайларды қоспағанда, емделмейді. Жатыр мойнының әлсіздігін жатыр мойнының серкелажы арқылы емдеуге болады, бұл жатыр мойнының бұлшық еттерін нығайтатын хирургиялық әдіс. Мұнда жатыр мойнының ашылуынан жоғары тігістер қойылып, жатыр мойнының каналы тарытылады. Серклаж процедурасы көбінесе вагина арқылы спекулум көмегімен жатыр мойнын жабуды қамтиды. Тағы бір тәсіл – құрсаққа тілік салу арқылы серклаж жасау. Жатыр мойнының трансабдоминалды тігісі тігісті қажетті деңгейге дәл қоюға мүмкіндік береді. Бұл операция жатыр мойны өте қысқа, жұмсақ немесе толығымен деформацияланған кезде жасалуы мүмкін. Серклаж әдетте жүктіліктің 12-14 аптасында жасалады. Серклаж ерте босанудың алдын толық алмай, жатырдың жирылуын тудыруы мүмкін болғандықтан, бұрын конъюциация жасаған әйелдерде оны сақтықпен қолдану ұсынылады. Жатыр мойнына салынатын пессарий жатыр мойнының серкелажына балама ретінде зерттелуде, себебі оның салдары аз. Силикон сақина жүктіліктің басында жатыр мойнының ашылуына орналастырылады және күтілетін босану уақытына дейін жүктіліктің соңында алынып тасталады. Пессарийдің тиімділігі мен қасиеттерін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.