Кіріспе

Гималайдан құрғатылған ет өнімі

Сукути (непал тілінде: सुकुटी) – непалдық құрғатылған ет өнімі, сондай-ақ Үндістан мен Тибеттің Гималай аймақтарында қолданылады. Ол әдетте бұқа, қозы немесе ешкі етінен жасалады. Бұл лимбу халқының негізгі тағамы. Бұрын қыс айларында таулы жерлерде ақуыз көзі ретінде және тамаққа әртүрлілік қосу үшін пайдаланылған. Бүгінде бұл тағам таулы аймақтардың тұрғындарына қолжетімді, сондықтан жыл бойы жеуге және сатуға болады. Сукути – Непалдың көптеген ет өнімдерінің бірі, оны түрлі тәсілдермен пайдалануға болады.

Тарих

Хинду ғибадатханаларында мал құрбандыққа шалу рәсімі кезінде, діни қызметкер туыстарының куәлігінде, құдайлардың ғибадатханасының алдында бұқаны құрбан етеді. Құрбандыққа шалынған бұқаның денесі қызыл ұнтақпен (абир) жағылады. Құрбандық қандары құдайларға арналып, басы киелі орынға көтеріледі. Содан кейін ауыл тұрғындары бұқаны өңдейді, ал алыс аймақтарда ет – үлкен байлық болғандықтан, жануардың ешбір бөлігі қажетсіз болмайды. Бір бөлігі сол күні кешкі асқа дайындалады, ал қалғаны кептіріліп, кейіннен кептірілген етке айналдырылады. Непалда бұрын адамдар ет жеуге онша құмар емес еді, қалалық өмір мен мейрамханалардың, дүкендердің пайда болуына дейін. Ауыр қыста, азық-түлік жетіспеген кезде, осы кептірілген ет азықпен қамтамасыз етуге көмектесетін.

Әдіс

Сукути жасау үшін кез келген жануар немесе құстың еті жұқа жолақтарға кесіліп, майы мұқият алынады. Ет жолақтары Chulho (ағаш отының түтіні) үстінде ілініп, ылғалды кетіріп, ерекше түтінді дәмімен сіңдіреді. Кептіру процесі жағымсыз иіс тудыруы мүмкін болғандықтан, жолақтар көбінесе тұз, зире, қара бұрыш, қызыл бұрыш ұнтағы және сарыжаумен қапталады, кейде имбирь және сарымсақ пастасы да қолданылады. Содан кейін олар таза матаға жайылып күнде кептіріледі. Бұл етке күшті дәм беруге және жәндіктерден сақтауға көмектеседі. Барлық ылғал кетірілгеннен кейін және ет жеткілікті түрде кептірілгеннен кейін, ол дайын өнім деп есептеледі. Оны соусқа пісірген кезде қайтадан ылғалдандыруға болады, бірақ көбінесе құрғақ күйінде немесе майда қуырылып жейді.

Жасалу және қызмет көрсету

Непалдықтар етті кептіре бергенше сукути асханаларда пісіріледі. Сукутиді дайындаудың әртүрлі тәсілдері бар, олар дәм талғабына байланысты. Непал халқы арасында сукутиді дайындаудың ең көп таралған әдістері – терең қуыру немесе грильде пісіру. Сукути дайындау үшін тұз, қара бұрыш, зира, сарыжау және бұрыш ұнтағы қосылып, қуырылып, содан соң ұнтақталған аралас күйінде қолданылады. Сосын сукути осы дәмдеуіштермен араластырылып, майда қуырылады. Сукути – көптеген мүмкіндіктері бар тағам, көбінесе оны ұсақ туралған пияз және томатпен, үстіне жасыл пияз немесе кинза жапырақтары қосылып береді. Осы дайындалған тағам гарнир ретінде, апетиттік ретінде немесе спирттік сусындармен бірге ішіледі.