Британдық саяхатшының күрделі тағдыры

Кіріспе

Британдық саясаткер Раймонд "Рэй" Смолвудс (шамамен 1949 ж. тізімде қаза тапқандардың арасында Ирландия Тәуелсіздік партиясының мүшесі Джон Тернли, Ирландия Ұлттық Азаттық Армиясының (INLA) тұтқындар өкілі Мириам Дэйли және INLA мен Ирландия Республикалық Социалистік Партиясының (IRSP) белсенділері Ронни Бантинг пен Ноэль Литл болды. Смолвудс пен Макмайкл жеке және кәсіби тұрғыдан жақын болды, екеуі де отбасыларымен Ман аралында демалысқа шықты. 1981 жылдың 16 қаңтарында Смолвудс Майкл МакАлиски мен оның әйелі Бернадетттің үйіне шабуыл жасауға қатысты, оның салдарынан екеуі де бірнеше рет атылып, ауыр жарақат алды. Олардың үйін сол кезде 3-ші батальонның, Парашют полкінің бір бөлімі бақылап тұрғандықтан, шабуыл жасағандардың барлығы оқ атысқаннан кейін тұтқындалды. Кейіннен белгілі болғандай, Смолвудс оқ атпаған, бірақ қашқан көліктің жүргізушісі болған. Одақ (UDA) мүшелері Томас Грэм (38) және Эндрю Уотсон (25) оқ жасайтын топқа кірген. Ол осы іске қатысқандығы үшін он бес жылға бас бостандығынан айырылды.

Ішкі кеңес

Түрмеде болған кезінде, басқа тұтқындар Смолвудсты ұзақ уақыт бойы отбасынан бөлек болумен күрескен, терең ойланатын интроверт ретінде сипаттады. Ол көп уақытын UDA-ның әлсіз жақтарын талдауға, сондай-ақ саяси стратегияларды қоса алғанда, басқа да стратегияларды қарастыруға жұмсады. 1990 жылы түрмеден босатылғаннан кейін Смолвудс UDA-ның күрт өзгергенін байқады: оның одақтасы Макмайкл қайтыс болған еді, ал Энди Тайри көшбасшылық лауазымынан алынып, оның орнына Ішкі Кеңес құрылған. Смолвудс дереу осы органға кеңесші ретінде қосылып, келесі бірнеше жылда UDA стратегиясын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Ол сол кезде UDA-ның қарулы күресін жалғастыруды жақтады, олардың міндеті – британ үкіметінің біріккен Ирландияға келісуіне жол бермеу екенін айтты және UDA-ның үздіксіз бомбалау науқанына қолдау көрсету үшін Ішкі Кеңесте кеңес берді. Ол сондай-ақ IRA құрылымының Шинн Фейнге бағынышты болып өзгергенін мәлімдеді және осы себепті Шинн Фейн мүшелерін нысанаға алу стратегиясын ұсынды, олардың өлтірілуі оңайырақ болатын. Смолвудстың стратегиясына Джон Макмайклдың «тізім» идеясы ықпал етті. Бұл стратегияның нәтижесінде Шинн Фейн белсенділері Томми Кейси, кеңесші Эдди Фуллертон және Томас Донаги, сондай-ақ SF қызметкерінің әкесі, бірақ өзі мүше емес Роберт Шоу қаза тапты. 1992 жылдың басында Смолвудс және оған жақын адамдар Ішкі Кеңесте пресвитериандық пасторлар Джек Вейр және Годфри Браунмен бірқатар кездесулер өткізді. Бұл кездесулерде, бұрынғы Ulster Vanguard мүшесі және Англо-Ирландия келісіміне қарсы науқан жүргізуші, бітімгершілікке ұмтылған пастор Рой Магидің көмегімен, пасторлар Смолвудсты Ішкі Кеңесті атысты тоқтатуға итермеледі. Бұл ұсынысты Ішкі Кеңес қабылдамады, ал Смолвудс наурыз айында Вейр мен Браунның Шинн Фейнмен келіссөздер жүргізгенін білгеннен кейін талқылауды тоқтатты, себебі ол бұл ақпараттың IRA-ға берілгені туралы күдік тудыруы мүмкін деп қорқыды. Дегенмен, Маги Смолвудспен үнемі байланыста болды, оны Ішкі Кеңестегі негізгі умерен (орталықтандырушы) тұлғалардың бірі деп есептеді. Әке Рид бұрыннан-ақ Шенкилл қасапшыларының бірі Роберт "Башер" Бейтспен қарым-қатынас орнатқан еді, оның дінге қайта оралуы екеуінің экуменикалық бастамалар бойынша бірлесіп жұмыс істеуіне әкелді, бірақ Смолвудс католик дін қызметкерлерімен тұрақты диалог жүргізген алғашқы белсенді, жоғары лауазымды лоялист болды. 1993 жылдың қазан айындағы Грейстел қырғыны бастаманың тоқырауына әкелді, өйткені ашуланған Маги UDA-мен байланысты мүлдем үзуге шешім қабылдады, бірақ Смолвудс оны ынталандырып, Ішкі Кеңесте бейбітшілікке ұмтылыс күшейіп келе жатқанына сендірді. Маги кейінірек, Шинн Фейн мүшелерін нысанаға алу саясатын қолдағанына қарамастан, Смолвудстың Ішкі Кеңесте умерендеушілікке үн қосушы және лоялисттік атысты тоқтатудың негізгі ұйымдастырушысы болғанын мәлімдеді.

During his time in prison, Smallwoods, who was described by other inmates as a deep thinking introvert who struggled with being apart from his family for so long, spent a long time contemplating the UDA's weaknesses and considering other strategies, including political ones. Following his release from prison in 1990, Smallwoods found the UDA to be greatly changed, with his ally McMichael dead and Andy Tyrie removed as leader and replaced by an Inner Council. Smallwoods was promptly attached to this body as an adviser and played a leading role in shaping UDA strategy over the next few years as a result. At the time, Smallwoods was still advocating continued armed struggle by the UDA, arguing that their role was to ensure that the British government did not agree to a united Ireland, and was advising in the Inner Council in favour of the UDA's ongoing bombing campaign. He also argued that the IRA's structure had changed to become subordinate to Sinn Féin and, as such, advocated a strategy of targeting Sinn Féin members, who were more vulnerable to assassination. Smallwoods' strategy was influenced by the "shopping list" idea of John McMichael. Amongst those to be killed as a result of this strategy were Sinn Féin activists Tommy Casey, Councillor Eddie Fullerton and Thomas Donaghy, as well as Robert Shaw, the father of an SF worker but not himself a member. During early 1992, Smallwoods, and others close to him in the Inner Council, held a series of meetings with Presbyterian ministers Jack Weir and Godfrey Browne. At these meetings, facilitated by Reverend Roy Magee, a former member of the Ulster Vanguard and campaigner against the Anglo Irish Agreement who had become a peace advocate, the ministers pressed Smallwoods to lead the Inner Council towards a ceasefire. The proposal was rejected by the Inner Council and Smallwoods ended the discussions in March after learning that Weir and Browne had also been negotiating with Sinn Féin, a fact that Smallwoods feared might lead to suggestions that he had been passing information to the IRA. Nonetheless, Magee remained in regular contact with Smallwoods, whom he believed to be one of the main moderates on the Inner Council. Father Reid had already built a relationship with Robert "Basher" Bates, one of the Shankill Butchers whose conversion to born again Christianity had seen the two co operate on ecumenical initiatives, but Smallwoods was the first active, high ranking loyalist to hold regular dialogue with Catholic clergy. The Greysteel massacre of October 1993 almost led to the initiative breaking down as a disgusted Magee decided to break off contact with the UDA altogether but he was dissuaded by Smallwoods, who convinced him that there was a growing willingness to embrace peace on the Inner Council. Magee would later state that, despite his endorsement of a policy of targeting Sinn Féin members, Smallwoods proved to be an important voice for moderation on the Inner Council and a prime architect of the eventual loyalist ceasefire.

Саяси қатысу

Ішкі кеңестегі рөлінен өзге, Смолвудс түрмеден босатылғаннан кейін Ольстер Демократиялық партиясының (UDP) ресми өкілі аталды. 1990 жылдардың басында партия төрағасы болып сайланды және сол кезде UDA-ның Біріккен Лоялист Әскери Командымен (Combined Loyalist Military Command) байланыс офицері қызметін атқарды. 1990 жылдардың басында Смолвудс Прогрессивті Юнионисттік партияның Гасти Спенсімен үнемі байланыста болды және Спенстің үйінде өткен, лоялист саясаткерлер мен әскерилердің бейбітшілік стратегияларын талқылаған, «ас үй кеңестеріне» қатысты. Смолвудс Солтүстік Ирландия саясатындағы мықты жұмысшы табының лоялисттік ұстанымымен ерекшеленді, бұл ірі партиялар қолдайтын орта таптың одақтығынан өзгеше болды. Иан С. Вуд пен Observer газетінің тілшісі Смолвудстың саясаткер және әскери жетекші ретіндегі қос рөлімен күрескенін, көбінесе сұхбаттарды UDA-ны «олар» деп атаудан бастап, кейін «біз» деп ауысқандарын атап көрсетті. Бірақ Смолвудс бұл оқиғаларды көре алмады, себебі 1994 жылдың 11 шілдесінде Лисбернде ИРА тарапынан өлтірілді. Оның әйелі Линда Лисберннің Донард Драйв көшесіндегі үйінің бағында болған оқиғаның куәсі болды. Смолвудстың қазасы 1994 жылдың ортасында ИРА жасаған шабуылдардың бірі болды, онда қозғалыс атысты тоқтатуға дейін Мартин Кейхилл сияқты жетекші лоялистер мен қарсыластар нысанаға алынды. Смолвудстың қазасы, сондай-ақ, жиырма күннен кейін Джо Братти мен Реймонд Эльдердің қазасы Лаугинисланд трагедиясына кек алу ретінде қарастырылды. Оның прогрессивті юнионист әріптесі Дэвид Эрвин бұл шабуылды Смолвудстың бейбітшілікке жасаған еңбегін ескере отырып, «толыққанды цинизм» деп бағалады. UDA үшін Смолвудс екі есе қайғылы жағдай болды, өйткені ол олардың зорлық науқанының маңызды жетекшісі болды, сонымен қатар UDA-ны зорлықтан алшақтатуға тырысқан, жаңғыртушы күш еді. Оның жаназасы 14 шілдеде өтті, онда Рейнольдс пен Рид аза күтушілердің қатарында болды. Лоялистер Смолвудстың өліміне жауап ретінде кек алудан бас тартты және оның өліміне дейін дайындалған мәлімдемені 15 шілдеде жариялады, онда БЛӘК (CLMC) ИРА да атысты тоқтатса, олар да атысты тоқтатуға дайын екенін мәлімдеді. Смолвудстың орнын Джон Макмайклдың ұлы Гэри Макмайкл UDP басшысы ретінде иеленді.

As well as his role with the Inner Council, Smallwoods was also made the public spokesman for the Ulster Democratic Party (UDP) following his release from prison. He became party chairman in the early 1990s and around this time also became liaison officer for the UDA to the Combined Loyalist Military Command. During the early 1990s, Smallwoods was in regular contact with the Progressive Unionist Party's Gusty Spence and took part in the so called "kitchen cabinets" held in Spence's home in which leading loyalist politicians and paramilitaries met to discuss possible strategies for peace. Smallwoods was noted for his strong working class loyalist approach to Northern Irish politics, which was distinct from the more middle class unionism favoured by larger parties. It was also noted by both Ian S. Wood and an Observer journalist that Smallwoods sometimes struggled with his dual role as politician and paramilitary director, often beginning interviews by calling the UDA "them" before eventually switching to "us". Smallwoods, however, was not to see these developments as he was killed by the IRA in Lisburn on 11 July 1994. The attack, which occurred in the garden of his house on Lisburn's Donard Drive, was witnessed by his wife Linda. Smallwoods' killing was one of a series of attacks by the IRA during the middle of 1994 in which top loyalists and other opponents, such as Martin Cahill, were targeted before the movement went on ceasefire. Smallwoods' killing, as well as the killings of Joe Bratty and Raymond Elder twenty days later, were claimed at the time to be in revenge for the Loughinisland massacre. The attack was condemned by his Progressive Unionist colleague David Ervine as a "totally cynical exercise" given Smallwoods' work towards peace. For the UDA, Smallwoods was a double loss as he was both an important director of their campaign of violence and also, increasingly, a moderating influence, who was seeking to move the UDA away from violence. His funeral was held on 14 July, where Reynolds and Reid were amongst the mourners

The loyalists decided not to retaliate for Smallwoods' murder and instead, on 15 July, released a statement that had been drafted by Smallwoods shortly before his murder in which the CLMC said it would go on ceasefire if the IRA did so. He was succeeded as leader of the UDP by Gary McMichael, the son of John McMichael.