Кіріспе

Хинду мифологиясындағы сегіз піл (Телугу: Аштадиггажас) – 1509 жылдан 1529 жылы қайтыс болғанға дейін Виджаянагара империясын басқарған император Кришнадевараяның сарайындағы сегіз ұлы телугу ғалымдары мен ақындарына берілген жиынтық атау. Оның билігі тұсында телугу әдебиеті мен мәдениеті гүлденді. Оның сарайындағы осы сегіз ақын әдеби жиналыстың сегіз тірегі саналды. Аштадиггажас дәуірі Прабандха дәуірі деп аталады (1540-1600 жж.). Әр Аштадиггажа кем дегенде бір Прабандха Кавьяму жазған, және Прабандхаға қазіргі түрін бергендер осы Аштадиггажалар болды. Аштадиггажалардың көпшілігі Раяласемадан шыққан.

Толығырақ

Жоғарыда аталған сегіз ақын Аштадиггаджалар деп кеңінен танылғанымен, кімдердің нақты құрамында болғаны және осы топтың құрамы уақыт өте өзгергені туралы әртүрлі пікірлер бар. Кейбір әдеби шығармаларда Рамараджабхушандудың орнына Бхатту Мурти есімі кездеседі, ал кейбір мәліметтерде Пингали Сурана мен Тенали Рамакришна да кейінгі императорлардың құрамында болғандығы айтылады. Сол заманғы тас жазуларға сүйенсек, қазіргі Куддапа ауданындағы Типпалур ауылы император тарапынан Аштадиггаджаларға сыйға берілген. Тенали Рамакришна (Пандит Рамакришна және Тенали Рама деп те аталады) – ақын, ғалым, ойшыл және Кришнадеварайя сарайындағы арнайы кеңесші. Ол қазіргі Андхра-Прадеш аймағынан шыққан телугу ақыны, көбінесе өткірлігімен және юморымен танымал. Ол Виджаянагар императоры Кришнадеварайяның сарайындағы Аштадиггаджалардың, яғни сегіз ақынның бірі болды. Бала кезінде әкесі қайтыс болды. Раманың қасіретін басу үшін анасы Лакшамма оны Виджаянагараға алып барды, онда ол кеңесші болды және телугу және санскрит тілдерінде білікті ғалым атанды. Ол Кришнадеварайяның сарайында кеңесші қызметін атқарды.

Шығармалары

Алласани Педдана император Кришна Дева Раяға арналған «Сваарочиша Ману Самбхавам» атты туындысын жазды. Нанди Тхиммана «Париджатаапахаран» туындысын жазып, оны да императорға арнады. Мадайягари Малана «Раджашехара Чаритраму» туындысын жазды. Дхуржати «Калахасти Махатьяму» жазды. Айяларажу Рамабхадруду «Рамаабхюдаяму» туындысын жазды. Пингали Сурана «Рагхавапандавееяму» атты, Рамаяна мен Махабхаратаны сипаттайтын қос туынды жазды. Рамараджабхушанду «Кавьяланкарасанграхаму», «Васучаритраму» және «Харишандраналопакхьянаму» атты туындыларын жазды. Тенали Рамакришна «Удбхатарадхья Чаритраму», «Пандуранга Махатмяму» және «Гатикачала Махатмяму» туындыларын жазды.

Әдеби стилі

Телугу әдебиеті осы кезеңде өркендемесіне жетті. Осы шақта, түпнұсқа әңгімелерден ойдан қосылған және кейбір толықтырулар жасалған жаңа стиль – прабандха пайда болды. Тиккана және Потана сияқты бұрынғы ғасырлардағы ақындар санскрит кітаптары мен дастандарын түпнұсқадан өзгертпей аударды. Аштадиггаджалар көбінесе Пураналардан шағын, кейде түсініксіз әңгімелер алып, оларды үлкен Кавиялар жазу үшін сюжет ретінде пайдаланды. Прабандха үш түрге бөлінеді: Прахьятам, Утпадьям, Мисрамам (танымал әңгіме, толығымен ойдан шығарылған әңгіме, аралас әңгіме). Аштадиггаджалар прабандха дәуірінде осы үш жанрдың барлығында да жазды. Бұл уақытта кем дегенде екі қос мағыналы туынды да бар. Пингали Сурананың «Рагхавапандавейям» шығармасы Рама мен Пандалардың оқиғаларын бірдей баяндайды. Бхаттумуртидің «Харишчандралопахианам» шығармасы Харишчандра және Нала императорларының оқиғаларын бірдей айтады.