Кіріспе

Көз меланозы (КМ) – конъюнктиваның көк-сұр және/немесе қоңыр түсті зақымдануы, оны қатерсіз конъюнктивалық эпителийлік меланозға (ҚКЭМ) және бастапқы пайда болған меланозға (БПМ) бөлуге болады. Соңғысы – увеальді меланоманың қауіп факторы саналады. Аурудың себебі – радужка, тамырлық қабық және оларды қоршаған тіндердегі меланоциттердің көбеюі. Бұл жасушалардың пигментті артық өндіруі көзден сұйықтық ағып шығатын трабекулярлық торды бітеп тастауы мүмкін. Көз ішіндегі сұйықтықтың көбеюі қысымның жоғарылауына алып келеді, бұл глаукомаға ұшыратуы мүмкін. Адамдарда бұл кейде пигментті тарату синдромы деп аталады.

Жағымды конъюнктивалық эпителиялық меланоз

BCEM, сонымен қатар конъюнктивалық гипермеланоз, тері түсімен байланысты меланоз немесе нәсілдік меланоз деп те аталады, конъюнктиваның қатерлі емес зақымдануы болып табылады және көбінесе қараңғы терілі адамдарда кездеседі (зақымданулардың 90% астамы қара нәсілді адамдарда, ал шамамен 5% ақ нәсілді адамдарда табылады).

Алғашқы игерілген меланоз

ПАМ – конъюнктиваның қатерлі өсімге ұшырау мүмкіндігі бар зақымдануы, әсіресе ақ нәсілді адамдарда қатерлі меланомаға айналу қаупі жоғары. Конъюнктивадан пайда болатын барлық меланомалардың шамамен 75% ПАМ негізінде дамиды. Ол BCEM-нен меланоциттердің көбеюімен, яғни олардың санының артуымен ерекшеленеді, бұл жаңа қатерлі өсімдердің пайда болу қаупін арттырады. Дегенмен, ПАМ атипиясыз, қатерлі өзгеріске ұшырау қаупі жоқ немесе атипиямен бірге кездесуі мүмкін. Зақымдану алғаш рет қандай жаста байқалғанын анықтау өте маңызды, себебі ол қанша ертерек анықталса, соғұрлым жақсы невус, яғни шеше немесе тойын болуы мүмкін. ПАМ BCEM-ге ұқсас болуы мүмкін, себебі зақымдану тегіс, қоңыр немесе көкшіл сұр түсті болып, конъюнктива бойынша таралуы мүмкін, бірақ ол көбінесе бір ғана көзге шалдығады.

Емдеу

ПАМ-ды басқару және емдеудің бірнеше стратегиясы бар. Егер зақымданулар кішкентай болса, оларды жыл сайын мұқият бақылауға болады. Жылдар бойынша суреттерді салыстырып қарау маңызды. Бірақ орташа және үлкен зақымданулар үшін хирургиялық араласу (экцизиондық немесе инцизиондық биопсия), химиотерапия немесе криотерапия қарастырылуы мүмкін.