Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның көлік жүйесіне шолу
Overview of the transport system in Scotland
Шотландияның көлік жүйесі көбінесе жақсы дамыған. Шотландия үкіметі мен Шотландия парламенті Шотландиядағы көлік саясатының көп бөлігін басқарады, ал көлік, нөлдік шығарындылар және әділ өту жөніндегі кабинет хатшысы Шотландия үкіметі ішінде осы саладағы жауапкершілікті жүзеге асырады. Transport Scotland – Шотландияның көлік желісіне жауапты атқарушы агенттік.
The transport system in Scotland is generally well developed. The Scottish Government and Scottish Parliament has control over most elements of transport policy within Scotland, with the Cabinet Secretary for Transport, Net Zero and Just Transition holding portfolio responsibility within the Scottish Government. Transport Scotland is the Executive Agency responsible for the Scottish transport network.
Темір жолдың жалпы көрінісі
Шотландияда кең теміржол желісі бар, ол елдің ішінде, Англиямен байланысқан, ірі қалаларға (көптегені British Rail кезінде электрлендірілген) қалалық және жүк тасымалына арналған. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, Шотландиядағы теміржол желісінің жалпы ұзындығы – теміржол желісінің бір бөлігі электрлендірілген, ал 359 станция бар. Теміржол желісі Network Rail компаниясына тиесілі, ол теміржол инфрақұрылымының көп бөлігіне жауапты. Теміржол қызметтері үкімет тағайындаған франшизалар бойынша ұсынылады. Шотландиялық франшизаның қазіргі иесі – ScotRail. Avanti West Coast, CrossCountry, Caledonian Sleeper, Лондон Солтүстік-Шығыс теміржолы және TransPennine Express компаниялары да қалааралық қызметтерді жүзеге асырады. Шығыс және Батыс жағалау магистральдары – Шотландия мен Англия желілерін байланыстыратын екі трансшекаралық теміржол. Лондон Солтүстік-Шығыс теміржолы (LNER) Инвернесс, Абердин және Эдинбургтен Йорк арқылы Лондон Кингс-Кроссқа қалааралық теміржол қатынастарын қамтамасыз етеді, ал Avanti West Coast Эдинбургтен немесе Глазго-Централдан Лондон Юстонға дейін қызмет көрсетеді, кейбір рейстері Бриммингем Нью-Стритте де тоқтайды. TransPennine Express, Lumo, CrossCountry, Caledonian Sleeper және ScotRail компаниялары да Англияға қызмет көрсетеді. Шотландия ішіндегі теміржол қызметтерін ScotRail компаниясы жүзеге асырады. Глазго метрополитені – Ұлыбританиядағы төрт жер асты қалалық теміржол желісінің бірі (қалғандары Лондон, Ньюкасл және Ливерпульде орналасқан). Эдинбургте әуежайға қатынайтын трамвай бар. 2006 жылдың 1 қаңтарында Transport Scotland құрылды, ол Шотландиядағы теміржолдарды реттеуді қадағалайды және ірі теміржол жобаларын басқарады. 2022 жылдың сәуірінен бастап Transport Scotland, ScotRail компаниясын соңғы резерв операторы Scottish Rail Holdings арқылы мемлекеттік меншікке қайтарды. 2023 жылдың маусым айында Caledonian Sleeper қызметімен де осылай болады.
Scotland has an extensive railway network, with links across the country, connections to England, local commuter links to the major cities (many of which were electrified under British Rail) and freight. As of 2018, the total route length of the rail network in Scotland is of the rail network is electrified, and there are 359 stations. The railway network is owned by Network Rail, which is responsible for the majority of the railway infrastructure. Rail services are provided under franchises awarded by the government. The current holder of the Scottish franchise is ScotRail. Intercity services are also operated by Avanti West Coast, CrossCountry, Caledonian Sleeper, London North Eastern Railway and TransPennine Express. The East and West Coast Main Lines are the two cross border railways that connect the networks of Scotland and England. London North Eastern Railway (LNER) provides inter city rail journeys on the former between Inverness, Aberdeen and Edinburgh to London King's Cross via York, while Avanti West Coast runs services on the latter from either Edinburgh or Glasgow Central to London Euston with some services serving Birmingham New Street. TransPennine Express, Lumo, CrossCountry, Caledonian Sleeper and ScotRail also operate services to England. Domestic rail services within Scotland are operated by ScotRail. Glasgow's Subway is one of the four underground urban rail networks in the UK (the others being in London, Newcastle and Liverpool). Edinburgh has a tramway to and from the airport. On 1 January 2006, Transport Scotland was established, which would oversee the regulation of railways in Scotland and administer major rail projects. Since April 2022, Transport Scotland has taken ScotRail back into public ownership via its operator of last resort, Scottish Rail Holdings. It will do the same with the Caledonian Sleeper service in June 2023.
Шотландиялық қызметтер
Шотландияда жолаушылар пойыздарының 94% ScotRail компаниясымен жүзеге асырылады, ал қалған 6% -ы елден тыс бағыттардағы пойыздар болып табылады. 2005 жылға дейін бұрынғы Strathclyde аймақтық кеңесінің аумағындағы қызметтерді First ScotRail компаниясы SPT тапсырмасы бойынша атқарды.
Within Scotland, 94% of passenger service trains are operated by ScotRail, with the remaining 6% being cross border. Until 2005, services within the former Strathclyde Regional Council area were provided by First ScotRail on behalf of SPT.
Глазго метрополитені
Глазго метрополитені – Шотландиядағы жалғыз жер асты жүйесі. Ол 1896 жылдың 14 желтоқсанында ашылды, соның арқасында Будапешт метрополитені мен Лондон метрополитенінен кейін әлемдегі үшінші ең көне метро желісі болып табылады. Оған Strathclyde Partnership for Transport иелік етеді және басқарады.
The Glasgow Subway is the only underground system in Scotland. It opened on 14 December 1896, making it the third oldest underground network in the world after the Budapest Metro and the London Underground. It is owned and operated by Strathclyde Partnership for Transport.
Трамвайлар мен жеңіл теміржолдар
Эдинбург трамвайлары 2014 жылдың 31 мамырында ашылды. Қазіргі уақытта Шотландияда жұмыс істейтін жалғыз жүйе осы, бірақ бұрын Абердин, Данди, Данфермлин, Эдинбург және Глазго қалаларында кең желілер болған.
Edinburgh Trams opened on 31 May 2014. It is the only system currently in operation in Scotland, although Aberdeen, Dundee, Dunfermline, Edinburgh and Glasgow formerly had extensive networks.
Жол қозғалысы
Үлкен қалаларда сағат шыңында жолдар тығырылып қалады. M8 және M77 тас жолдары сағат шыңында, әсіресе Глазго маңында, қаланың ортасынан өтетін болғандықтан, аса тығырылады. Басты тығырылған жерлер Глазго қаласының орталығындағы Кингстон көпірінің маңында, онда көп көлік жолға кіріп, жолдан шығады. Сонымен қатар, Глазго әуежайының жанындағы Хиллингтон-Эстейт және Брейхед сауда орталығынан қосылатын көлік ағыны кептелістер тудыруы мүмкін. Глазго мен Эдинбург арасындағы қозғалыс кез келген уақытта өте қарқынды, бірақ көбінесе тоқтап қалмайды.
Within the large cities, roads become congested in peak hours. The M8 and M77 motorways become heavily congested in peak hours, especially around Glasgow where it travels through the heart of the city. The main congestion hotspots are in Glasgow City Centre around the Kingston Bridge where a large amount of traffic leaves and enter the road. Also further down the road traffic joining at Hillington Estate and Braehead Shopping Centre near Glasgow Airport can cause hold ups. Traffic is also extremely heavy between Glasgow and Edinburgh at all times, however rarely comes to a standstill.
Автобустармен жүру
Шотландияның көптеген қалалары мен ауылдық аймақтарында кең автобус желісі бар. Халықтың 95%-ы автобус аялдамасына 5 минуттық жерде тұрады деп есептеледі. Ұлттық және халықаралық автобустар көбінесе қалалардағы негізгі автобус станцияларынан, мысалы, Глазгодағы Буканен автобус станциясы мен Эдинбург автобус станциясынан кетеді. Scottish Citylink және Megabus Шотландиядағы екі маңызды қашықтықтан жүретін автобус операторы болып табылады және қазіргі уақытта бірлескен кәсіпорын ретінде жұмыс істейді. Дегенмен, бұл келісімді бәсекелестік комиссиясы Шотландиядағы қашықтықтан жүретін автобус тасымалдарын әділсіз түрде зардап шегуіне жол бермеу үшін қадағалап отыр. National Express Англия мен Уэльстің қалаларымен автобус байланысын қамтамасыз етеді. FirstGroup және Stagecoach Group – Шотландиядағы Абердин және Перт қалаларында орналасқан екі ірі қоғамдық көлік компаниясы, олар жергілікті және аймақтық бағыттарда қызмет көрсетеді. Шотландия бойынша көптеген тәуелсіз жеке операторлар да автобус тасымалдарын жүзеге асырады, сондай-ақ Эдинбургтің ең ірі автобус операторы және Шотландияның соңғы кеңес басқаруындағы автобус компаниясы – Lothian Buses та қызмет етеді. Шотландияның автобус желісі, Лондоннан тыс Ұлыбританиядағы сияқты, 1986 жылғы Ұлыбритания Парламентінің заңына сәйкес реттелді. Бұл заң 1930 жылдардан бері жергілікті билік органдары басқарған бұрынғы ұлттық және қалалық автобус компанияларын жеке компанияларға бөліп жіберді. Заң сондай-ақ жеке компаниялар мен жеке тұлғаларға пайда табу мақсатында автобустарды пайдалануға рұқсат берді, егер олар Көлік құралдары және операторлық қызметтер агенттігі белгілеген лицензия алу үшін қажетті қаржылық, өткен тарихы және техникалық жағдайға қатысты талаптарды орындаса. Осы талаптарды орындағаннан кейін, мемлекеттік көлік құралы лицензиясы беріледі, ол белгілі бір көлік құралдарының санын пайдалануға рұқсат береді. Осы лицензияны пайдалана отырып, компаниялар өз бағыттарын аймақтық трафик комиссарына тіркей алады, бұл жағдайда Шотландия үшін, нақты бағытты, сондай-ақ автобустарының жүретін уақытын және күнін көрсетеді. Автобустардың қандай бағыттарда және қашан жүретіні, олардың жасы және бағасы туралы ешқандай талаптар қойылмайды, бұл компаниялардың өздері шешеді, көбінесе бағыттың пайдалылығына байланысты. Қазіргі уақытта Лотиан және Эдинбургтегі жергілікті кеңестердің меншігінде және басқаруында тек Lothian Buses ғана қалды. 2022 жылдың 31 қаңтарында Шотландияда 22 жасқа дейінгі барлық азаматтар үшін автобуспен тегін жүру енгізілді.
Scotland is covered by a large bus network throughout many towns, cities and rural areas. It is estimated that 95% of the population live within 5 minutes walk of a bus stop. National and international buses often operate out of main bus stations in the cities, such as Buchanan bus station in Glasgow and Edinburgh bus station. Scottish Citylink and Megabus are the two principal long distance coach operators within Scotland, and currently operating together as a joint venture. However, the deal is being monitored by the competition commission to ensure that it does not unfairly damage long distance bus travel in Scotland. National Express provide coach links with cities in England and Wales. FirstGroup and Stagecoach Group are two large public transport companies which are based in Scotland at Aberdeen and Perth, respectively, and both operate a number of local and regional services. Numerous local independent operators also run bus services throughout Scotland as well as Lothian Buses, Edinburgh's largest bus operator and Scotland's last council run bus company. Scotland's bus network, like that of Great Britain outside London, is deregulated following an act of UK Parliament in 1986. This broke up the former national and city bus companies, formerly run by the local authorities since the 1930s, into private companies. The act also allowed buses to be operated by private companies and individuals for profit, provided they met the financial, background and maintenance requirements to qualify for a licence, set down by Vehicle & Operator Services Agency who administrate the system. A Public Service Vehicle Licence is then granted to allow a specified number of vehicles to be operated. Using this licence firms can then register their routes with the Local Traffic Commissioner for the area, in this case Scotland, indicating the exact route to be operated as well as the times and dates their buses will run. No requirements are set as to when and what routes buses can run, their age and what fares can be charged this is decided by companies, often by the profitability of the route. Currently only one bus company, Lothian Buses in Edinburgh, remains under ownership and control of local councils in Lothian and Edinburgh. On 31 January 2022, free bus travel was introduced across Scotland for everyone aged under 22.
Су жолдары
Шотландияда кең каналдар желісі болған ешқашан. Форт және Клайд каналы, Юнион каналы және Каледония каналы ең маңыздыларының бірі болды, бірақ теміржолдар дамығаннан кейін олар тоқырап қалды. Қазір олар көбінесе демалыс мақсатында қайта ашылып, қалпына келтірілуде.
Scotland never had an extensive canal network. The Forth and Clyde Canal, Union Canal and the Caledonian Canal were some of the most important, but went into decline after the growth of the railways. They are now being reopened and restored primarily for leisure use.