Кіріспе

Матай 5:43 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бесінші тарауының қырық үшінші аяты және Таудағы уағыздың бір бөлігі. Бұл аят "құдайыңды және жақыныңды өзіңді сүйгендей сүй" деген міндеттемеге қатысты соңғы қарсылықтың бастамасы болып табылады.

Талдау

Бұл тармақ басқа да қарама-қайшылықтар сияқты Ескі Келісімге сілтеме жасап бастайды. "Қосыңды сүй" деген сөз Леуіліктер 19:18-ден алынған және Ұлы Міндеттің бір бөлігі. Исаның заманында "қосың" дегені қазақтарға ғана қатысты түсінілді, басқаларды мүлдем қоспайтын. Леуіліктер кітабының толық мәтінінде: "Өзіңді қалай сүйсең, солай қосыңды да сүй" делінген. Соңғы фразаны жою оның талаптарын азайтады. Бірақ екінші бөлім көрсеткендей, Иса пайғамбар, әдеттегі түсінікке сілтеме жасаған, жазбаларға емес. Ескі Келісімде дұшпандарды жек көру туралы тікелей айтылмаған, бірақ ол бірнеше аяттарда, мысалы, 137-ші Псалмда кек алуға шақыру арқылы білдірілген. Дегенмен, Ескі Келісімнің бірнеше жерлерінде 1 Самуил 24:19 сияқты дұшпандарға деген сүйіспеншілікке шақырулар да бар. Сол кездегі еврей ойшылдары екіге бөлінді: бірі жалпыға ортақ сүйіспеншілікті, екіншісі дұшпандарды жек көруді дәріптеді. Жек көру туралы ең нақты нұсқаулар Құмран қауымының ережелерінде табылады, онда сенушілер Алланың таңдағандарын сүюі және оның тастағандарын жек көруі керек делінген. Нолланд, өзаралық идеясы – сізге жақсылық жасағандарға жақсылық жасау, ал сізге жамандық жасағандарға жамандық жасау, сондай-ақ Платон сияқты ғалымдар талқылаған грек-рим этикасының орталық доктринасы болғанын атап өтеді.