Самюэль Фрёлих және Еуропа мен Америкадағы Жаңа Шіркеулердің Құрылуы
Samuel Heinrich Fröhlich
Самюэль Фрёлих (1803-1857) – еуропалық баптист қозғалысының негізін қалаушы. Жаңа діни бағыттар: Назарейлер, Апостолдық Христиан Шіркеуі. Тарих, дін, руханият.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сэмюэл Генрих Фроелих (1803–1857) – Батыс Еуропадағы Евангелиелік баптистік шіркеуді ұйымдастыруға жауапты анабаптистік уағызшы. Швейцариядағы семинарияда оқып жүрген Фроелих күрт діни өзгеріске ұшырады, бұл оны мемлекеттік шіркеумен қақтығысқа түсірді. Ол Гейдельберг катехизисін жаңа рационалистік катехизиспен алмастыруды талап ететін бұйрыққа бағынбағандықтан, шіркеуден шығарылды. Ол меннониттердің дініне симпатия танытты, бірақ олардың ынтасы төмен екеніне тез көз жеткізді. Кейбір реформатшылдар мен меннониттер Фроелихтің ізінен ерді және жақын арада "Neu Taufer" деп аталды. Кейін олар Евангелиелік баптистік шіркеу деген ресми атауды қабылдады. Осы кезеңде ол меннониттер сияқты анабаптистік уағызшылармен байланыс жасады. 1832 жылдың ақпанында ол ересек болып қайтадан шомылдырылды. Жеке жиналыстарда уағыздау арқылы жаңа шіркеулер құрылды. Жұмыс жалғасып, отыз бес жыл ішінде шамамен 110 қауым құрылды. Бұрынғы реформатшыл шіркеудің пасторы болған Фроелих, 16 ғасырдағы Еуропадағы радикалды реформаторлар ретінде танылған анабаптистердің ықпалына түсті. Ол анабаптистердің келесі ұстанымдарын қабылдады:
Samuel Heinrich Froehlich (1803–1857) was an Anabaptist evangelist responsible for organizing the Evangelical Baptist Church in Western Europe, which eventually spread to become known as the Nazarenes of Eastern Europe and the Apostolic Christian Church in the United States, Mexico, Argentina and Canada. Froehlich, a young seminary student in Switzerland, experienced a dramatic conversion, causing him to come into conflict with the state church. He was excommunicated in the aftermath of his refusal to submit to an order that required the Heidelberg Catechism to be replaced by a new rationalistic catechism. He had sympathies with the Mennonite faith, but soon became convinced they were in a lukewarm state. Some of the Reformed and Mennonite persuasions followed Froehlich and were soon known as "Neu Taufer". They later adopted the official name of Evangelical Baptist Church. During this time he became affiliated with Anabaptist workers, such as Mennonites. He was re baptized in February 1832, as an adult. Through preaching in private meetings, new churches were planted. The work continued and in thirty five years an estimated 110 congregations were established. As a former minister in the Reformed Church, Froehlich became deeply influenced by the Anabaptists, who were known as the radical reformers in sixteenth century Europe. He embraced the following Anabaptist teachings:
Sola Scriptura – Жазбалар ғана сенім мен күнделікті өмірдің жалғыз ережесі болып табылады. Дін мен мемлекеттің бөлінуі.
Мүміндердің шомылдырылуы – нәресте шомылдырылуына қарсы ересектердің шомылдырылуы. Өмірдің қасиеттілігі.
Зорлықсыздық – тіпті өзін-өзі қорғау үшін де басқа адамды өлтіруге қарсылық.
Sola Scriptura Scripture alone is the sole rule of faith and practical living. Separation of Church and State
Believers' Baptism adult baptism as opposed to infant baptism. Holiness of Life
Nonviolence Opposed killing another human, even in self defense
Фроелих Джозеф Вирклердің өтініші бойынша Бенедикт Вейнетті (1819–1887) Америкаға жіберді, осылайша Америка Құрама Штаттарында Апостолдық христиан шіркеуі деп белгілі анабаптистік тармағының құрылуына көмектесті. Шіркеу Венгрияда жас шебер Лайош Хенсейдің (1814–1844) еңбегі арқылы "Назаренусок" (Назаренер Gemeinde) ретінде тарады және бүгінде Румынияда 1000-ға жуық мүшесі бар.
Froehlich sent Benedict Weyeneth (1819–1887) to America at the request of Joseph Virkler, thus encouraging the foundation of the Anabaptist denomination in the United States known as the Apostolic Christian Church. The church spread as Nazarénusok (Nazarener Gemeinde) in Hungary through the work of a young locksmith Lajos Hencsey (1814–1844) and 1,000 members survive today in Romania.
Білім
1821 жылдан бастап Фролих Цюрихтегі Каролинумда теологияны оқыды, содан кейін 1823 жылы Базель университетіне ауысты. Бұл кезде Германия мен Швейцария университеттері тарихи Библияны сынап-тексерудің алдыңғы қатарында болды және Фролихтің оқытушылары өз заманындағы ең танымал ғалымдардың қатарында болды. Фролих өзінің оқуында Йоханнес Шультес және Вильгельм Мартин Лебрехт де Ветте басшылығымен көптеген әріптестерінен озып кетті. Әсіресе, Де Ветте Библияны сынау саласындағы көшбасшы ретінде танымал болды және тоғыз жыл (1810-1819) Берлиндегі Фридрих Вильгельм университетінде қазіргі либералды христиандықтың негізін қалаушы Фридрих Шлейермахермен бірге жұмыс істеді. Сол кезде «Жоғары сын» деп аталған Библияны зерттеу әдісі, Киелі кітап мәтіндерін Құдайдың емес, адамның тарихи артефактілері ретінде қарастырып, оларды демистификациялауға тырысады. Ол мәтінді қоршаған мәдени және тарихи ортаны зерттейді, автордың бастапқы ниетін кейінгі түсіндірмелермен қосылған сыртқы факторлардан бөлек анықтауға ұмтылады. 19 ғасырдың соңына қарай бұл әдіс неміс тіліндегі академиялық қауымда Библияны түсіндірудің де-факто стандарты болды. Ақырында, Фролихтің тарихи сынды қолдануы дәстүрлі протестантизмді қабылдамауының себебі болды. Бірақ ол сонымен қатар, ғасырлар бойы адам қосып келген жаңалықтардан тазаланған, бастапқы христиандықтың көрінісін дамытуға мүмкіндік берді. Осы тұрғыдан алғанда, ол кейіннен сол академиялық ортадан пайда болған басқа да ағартушылыққа қарсы шыққандармен маңызды ортақ ұстанымдарға ие болды. 20 ғасырдың басында неміс христиан-коммунисі Эберхард Арнольд және швейцариялық теолог Карл Барт осыған ұқсас жолмен жүрді. Фролих сияқты, олар да неміс протестантизмінің либералды және консервативті ағымдарымен қақтығысқа түсті және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Германиядан қуылды. Бір жағынан, Фролих және олардың ілесушілері тек Реформацияның бастапқы мақсатын жалғастырды, ол – шіркеулік билік тарапынан қасиетті деп есептелгеннің бәрін сын тұрғысынан қайта қарастыру еді. 1825 жылы Фролих оқудан көңілі тоқырап, болашақ бағытына күмәндана бастады және экономикалық қиындықтарға байланысты үйіне оралды. Осы кезең оның рухани оянуының бастамасы болды. Үйге оралғаннан кейін, ол қызметке емтихан тапсыруын күтіп, түрлі аймақтық шіркеулерде сынақтан өткізіліп уағыз айтты; «De Verbo Dei tamquam Medio Gratiae» тақырыбында латын тілінде диссертация қорғады және Иоанн 7:16-17 (Менің ілімім менікі емес, мені Жібергеннің ілімі) аяты бойынша сынақ уағызын оқыды. Фролихтің өзі айтқанынша, алғашқы емтихан сәтсіз аяқталды: «Менің осы екі жұмыста келтірген принциптерім шіркеу кеңесінің мүшелеріне жағымсыз әсер қалдырды, сондықтан мен емтиханды сүріп, бір жылға кейінге шегердім». Тағы бір емтиханнан кейін, 1827 жылдың 27 мамырында Фролих протестанттық мемлекеттік шіркеуде қызмет етуге бекітілді. Ол Аргау кантонындағы Лютвил қауымының пасторлық әкімшісі болды, содан кейін 1828 жылдың желтоқсанында сол қауымға викарий ретінде шақырылды. Оның құлшыныспен айтқан уағыздары аймақта қайта жандануға себеп болды және айналасындағы қауымдардан келген адамдарды тартты, бұл басқа дін қызметкерлерінің наразылығын тудырды. 1830 жылдың 27 қыркүйегінде оның ілімін және ескі Гейдельберг катехизисінің орнына жаңа катехизисті оқытудан бас тартуын тексеру үшін шіркеу кеңесіне шақырды. Кеңес оны талқылағаннан кейін шешім қабылдамай босатты. 1830 жылдың 22 қазанында ол қызметінен ресми түрде босатылды, ал 1831 жылдың 4 маусымында Брюгг округінің судьясы оны барлық шіркеу қызметінен шеттету туралы шешім қабылдады.
Beginning in 1821, Froehlich studied theology at the Carolinum in Zürich, and then in 1823 transferred to the University of Basel. At this time German and Swiss universities were on the leading edge of historical Biblical criticism and Froehlich's instructors were among the most well known of their day. In his studies Froehlich excelled beyond many of his peers under the direction of Johannes Schulthess and Wilhelm Martin Leberecht de Wette. In particular, De Wette was known as a leader in the field of Biblical critique and spent nine years (1810 1819) working with Friedrich Schleiermacher, the father of modern Liberal Christianity, at the Friedrich Wilhelm University in Berlin. Higher criticism, as it was called then, is the method of Biblical studies which seeks to demystify the texts of the Bible by reading them primarily as historical artifacts of human rather than divine origin. It examines the cultural and historic environment surrounding a text to find the author's original intent apart from any external concerns added by later interpretations. By the end of the 19th century this method had become the de facto standard of Biblical interpretation throughout German speaking academia. Eventually Froehlich's use of historical critique served as the grounds for his rejection of conventional Protestantism. However, it also became the tool by which he developed a vision of primitive Christianity stripped free of the human innovations which had been added over the centuries. In this regard he shares significant common ground with other post Enlightenment dissidents who were to emerge later from the same academic culture. In the early 20th century German Christian communist Eberhard Arnold and Swiss theologian Karl Barth followed a similar course. As with Froehlich they likewise came into conflict with both liberal and conservative streams of German Protestantism and were forced out of Germany at the onset of World War II. In a certain sense Froehlich and these others were simply continuing the original project of the Reformation which was to critically reexamine everything held sacred by the ecclesiastical establishment. By 1825, Froehlich had become disillusioned with his studies, began to doubt his future direction and returned home because of economic constraints. This period marked the beginning of his spiritual awakening. Once home, he preached in various area churches on a trial basis while awaiting his final examination for the ministry; a Latin dissertation on the theme: “De Verbo Dei tamquam Medio Gratiae” and a trial sermon on John 7:16 17 (My doctrine is not mine, but his that sent me). The initial examination did not go well as Froehlich himself reports, "The principles which I brought to light in these two compositions made such an unfavorable impression upon the members of the church council that I failed in the examination and was put back a year". After a further examination, on May 27, 1827, Froehlich was confirmed for the ministry in the Protestant state church. He became parish administrator for the congregation of Leutwil in canton Aargau and then in December 1828, he accepted a call as vicar to the same congregation. His strong preaching began somewhat of a revival in the area and drew visitors from surrounding parishes to the disdain of other clergy. On September 27, 1830, he was brought before a church council to examine his doctrine and his refusal to teach from the new catechism, a replacement of the older Heidelberg catechism. After deliberation, the council released him without coming to a decision. On October 22, 1830, he was formally removed from his office and on June 4, 1831, he was banned from all ecclesiastical service by the district magistrate of Brugg.