Кіріспе

Кейінгі Триас дәуірінің бірінші жасы – Карния Альпі.

Стратиграфиялық анықтамалар

Карнян 1869 жылы Мойсисович атайды. Ол Карн Альпы, немесе Австрияның Каринтия аймағы (неміс тілінде Kärnten), немесе Италияның солтүстік-шығысындағы Карния тарихи аймағының атымен аталған-аталмағаны белгісіз. Дегенмен, бұл атау алғаш рет Австриядағы Холштатт әктасының бір бөлігін сипаттау үшін қолданылған. Карнянның жоғарғы шегі (норианның табаны) Klamathites macrolobatus немесе Stikinoceras kerri аммонит биозоналарының, сондай-ақ Metapolygnathus communisti немесе Metapolygnathus primitius конодонт биозоналарының табанында орналасқан.

Палеогеография және климат

Карнианның палеогеографиясы негізінен Триас кезеңінің қалған бөлігімен ұқсас болды. Көптеген құрлықтар Пангея суперконтинентіне біріккен, ал жалғыз жаһандық мұхит – Панталасса болды. Жер шарындағы мұхиттың тропикалық ендіктегі батыс тармағы Палео-Тетис деп аталды. Палео-Тетистің шөгінділері қазір Оңтүстік-Шығыс Еуропа, Таяу Шығыс, Гималай таулары және Тимор аралына дейін кездеседі. Құрлық пен теңіздің тым шектес таралуы "мега-муссондарға" алып келді, яғни қазіргіге қарағанда күшті атмосфералық муссондық режимге. Мезозойдың көп бөлігінде мұздықтар болған жоқ. Климат тропиктерде көбінесе құрғақ болды, бірақ Палео-Тетисте кем дегенде ылғалды тропикалық климаттың бір эпизоды тіркелген. Бұл болжамды климаттық құбылыс "Карниан жауын-шашын оқиғасы" деп аталады, оның мерзімі соңғы ерте Карниан (Юлиан) мен кеш Карнианның (Тувалиан) басы аралығында.

Карниялық тіршілік

Теңіздік ортада Карний кезеңінде әктас нанопланктонның алғаш рет көптеп кездесуі байқалды, бұл морфологиялық топқа коколитофорлар кіреді.

Омыртқасыздар

Карнианға тән және оның ерекше белгісі болып табылатын бірнеше омыртқасыз жануарлар бар. Молюскалардың ішінде аммоноидтардың Trachyceras туысы төменгі Карнианға ғана тән (атап айтқанда, екі субстадияға бөлінісінің Джулиан бөлімі, жоғарыда қараңыз). Tropitidae тұқымдасы және Tropites туысы жоғарғы Карнианның (Тувалиан) бастапқы кезеңінде пайда болады. Терең теңіздің түбінде тіршілік ететін Halobia екі жақтауы туысы осы шақ басында Daonella-дан ерекшеленді. Склерактиниялық коралл рифтері, яғни қазіргі типтегі коралл рифтері, Карниан дәуірінде алғаш рет салыстырмалы түрде кең таралды.

Омыртқалы жануарлар

Ең ерте кездегі нақты динозаврлар, мысалы, Ишигуалато формациясынан (әсіресе, Херрерасаурус және Эораптор) және Санта-Мария формациясынан (әсіресе, Стаурикозавр және Бюриолестес) шамамен 230 миллион жыл бұрын Карний кезеңінде пайда болды. Осы кезеңде археозаврлар әлемдік фаунада басымдыққа ие болып, фитозаврлар, ринхозаврлар, аетозаврлар және раусухиандар сияқты топтарға эволюциялады. Алғашқы динозаврлар (және птерозавр Карниадактил) да осы кезеңде пайда болды, сол кезде олар кішкентай және маңызды болмаса да, тез арада әртараптанды және мезозойдың қалған бөлігінде фаунаға үстемдік етті. Ал сүтқоректілердің ата-тегін қамтитын терапсидтердің мөлшері мен түрлері азайды және динозаврлардың жойылуына дейін салыстырмалы түрде кішкентай болып қала берді. Конодонттар триас кезеңінің теңіз шөгінділерінде табылды. Paragondolella polygnathiformis Карний кезеңінің бастапқы жағында пайда болды және ерекше түр деп саналады. Карний кезеңінің омыртқалыларының толық емес тізімі төменде келтірілген. Көптеген Карний омыртқалылары Палеоррота геопаркінің Санта-Мария формациясының тау жыныстарында кездеседі.

Классикалық жерлер мен Lagerstätten

Сан-Кассиано формациясының (Доломит таулары, Солтүстік Италия) төменгі карния фаунасы 19 ғасырдан бері зерттеліп келеді. Қазба орындары көп, олар негізінен Кортина д'Ампеццо төңірегінде және Биік Бадия аңғарында, Сан-Кассиано ауылының жанында орналасқан, осы ауылдың атымен формация аталған. Бұл фауна өте алуан түрлі, оған аммоноидтар, гастроподтар, екі қабықты моллюскалар, теңіз жұлдыздары, кальцийлі губкалар, кораллдар, брахиоподтар және сирек кездесетін түрлі қазбалар кіреді. Бұл фаунаның коллекциясы Кортина-д'Ампеццодағы "Museo delle Regole" мұражайында қойылған. Аргентинаның солтүстік-батысындағы Ишигуаласто-Вилла Унион бассейнінің Ишигуаласто формациясы өте маңызды омыртқалы жануарлар тобын, соның ішінде ең көне динозаврлар жиынтығын тапты. Қырғызстанның Мадиген формациясының қазба орындары 20 000-нан астам жәндік, омыртқалы жануарлар және флора қазбаларын сыйлады.