Кіріспе
Әлемдік саясат – билікті ұмтылатын актерлер арасындағы қақтығыстың мәңгілік және қажетті саласы. Халықаралық қатынастар теориясындағы реализм мектебі, әлемдік саясатты өз мүдделерін көздейтін мемлекеттердің билік үшін күресіп, орталықтандырылған билігі жоқ анархиялық жаһандық жүйеде орналасуының тұрақты бәсекесі ретінде қарастыратын теориялық негіз болып табылады. Ол мемлекеттерді күш саясаты, ұлттық мүдделер, қауіпсіздік және өзін-өзі сақтау мақсатымен қалыптасқан жүйеде жүретін рационалды негізгі актерлер ретінде қарастырады. Реализм – бұл күш тепе-теңдігін сақтай отырып, әлемдік ықпалды арттыру үшін әскери күш пен одақтарды стратегиялық қолдануды қамтиды. Соғыс – әлемдік саясаттың анархиялық жағдайларына тән қажетсіздік ретінде қарастырылады. Реализм қауіпсіздік дилеммасының күрделі динамикасын да көрсетеді, онда қауіпсіздік үшін жасалған әрекеттер мемлекеттер арасындағы шиеленіске әкелуі мүмкін. Реализмнің алғашқы танымал жақтастары – Фукидид, Макиавелли, Гоббс және Руссо. Карл фон Клаузевиц, реализм мектебіне үлес қосушы, соғысты мемлекеттік басқару актісі ретінде қарастырды және қатты күшке ерекше мән берді. Клаузевицтің қарулы қақтығысқа қатысты көзқарасы бір жақты – екі тараптың арасында тек бір жеңімпаз ғана пайда болады, бейбітшілік болмайды. Реализм 1930 жылдары, Ұлы депрессия кезінде қайта танымал болды. Ол кезде ол АҚШ президенті Вудро Вильсон сияқты либералды интернационалистермен байланысты прогрессивті, реформашыл оптимизммен күресті. Реализм – идеялардың кең спектрін қамтиды, олар бірнеше орталық қағидалардың айналасында топтасады, мысалы:
Realism, a school of thought in international relations theory, is a theoretical framework that views world politics as an enduring competition among self interested states vying for power and positioning within an anarchic global system devoid of a centralized authority. It centers on states as rational primary actors navigating a system shaped by power politics, national interest, and a pursuit of security and self preservation. Realism involves the strategic use of military force and alliances to boost global influence while maintaining a balance of power. War is seen as an inevitability inherent in the anarchic conditions of world politics. Realism also emphasizes the complex dynamics of the security dilemma, where actions taken for security reasons can unintentionally lead to tensions between states. Early popular proponents of realism included Thucydides, Machiavelli, Hobbes, and Rousseau. Carl von Clausewitz, another contributor to the realist school of thought, viewed war as an act of statecraft and gave strong emphasis on hard power. Additionally, Clausewitz way of thinking towards armed conflict is more one sided there emerges only one victor between two parties with no peace. Realism became popular again in the 1930s. during the Great Depression. At that time, it polemicized with the progressive, reformist optimism associated with liberal internationalists like US President Woodrow Wilson. Realism entails a spectrum of ideas, which tend to revolve around several central propositions, such as:
State centrism: states are the central actors in international politics, rather than leaders or international organizations;
Anarchy: the international political system is anarchic, as there is no supranational authority to enforce rules;
Rationality and/or egoism: states act in their rational self interest within the international system; and
Power: states desire power to ensure self preservation. as both deal with the pursuit, possession, and application of power. Realpolitik, however, is an older prescriptive guideline limited to policy making, while realism is a wider theoretical and methodological paradigm which aims to describe, explain, and predict events in international relations. As an academic pursuit, realism is not necessarily tied to ideology; it does not favor any particular moral philosophy, nor does it consider ideology to be a major factor in the behavior of nations. Another example that can be linked to realism would be the prisoner's dilemma. Primarily, the prisoner's dilemma refers to the game theory where each of the parties choose to protect their own self interests at the expense of the other participant. Diving deep further into the mechanic of the game theory, each participant is asked the same question at a different place and time, which creates a challenging position for each individual whether to cooperate and tell the truth, or not, therefore creating a dilemma. This illustrates how a realist state might interact with another state; whether to protect its own resources or risk everything to achieve its goals. However, realists are generally critical of liberal foreign policy. Garrett Ward Sheldon has characterised the priorities of realists as Machiavellian and seen them as prioritising the seeking of power, although realists have also advocated the idea that powerful states concede spheres of influence to other powerful states.
Мемлекеттік бағынушылық: мемлекеттер халықаралық саясаттағы басты актерлер, көшбасшылар немесе халықаралық ұйымдар емес;
Анархия: халықаралық саяси жүйе анархиялық, себебі ережелерді орындауға жоғары тұрған билік жоқ;
Рационалдылық және/немесе эгоизм: мемлекеттер халықаралық жүйеде өздерінің ұтымды мүдделеріне сәйкес әрекет етеді; және
Билік: мемлекеттер өзін-өзі сақтау үшін билікке ұмтылады, себебі екеуі де билікті іздеу, иелену және қолданумен байланысты. Реалполитика – саясатты жасаумен ғана шектелген ескі нұсқаулық, ал реализм – халықаралық қатынастардағы оқиғаларды сипаттауды, түсіндіруді және болжауды мақсат ететін кең теориялық және әдістемелік парадигма. Академиялық зерттеу ретінде реализм міндетті түрде идеологиямен байланысты емес; ол нақты моральдық философияны жақтамайды, сондай-ақ идеологияны ұлттардың мінез-құлқының маңызды факторы деп санамайды. Реализммен байланысты тағы бір мысал – тұтқындардың дилеммасы. Тұтқындардың дилеммасы – ойын теориясының бір бөлігі, онда тараптардың әрқайсысы басқа қатысушының есебінен өз мүдделерін қорғауды таңдайды. Ойын теориясының механикасына тереңдей келе, әр қатысушыға әртүрлі уақытта және жерде бір сұрақ қойылады, бұл әрбір адам үшін шындықты айту немесе жасыру үшін қиын жағдай жасайды, соның салдарынан дилемма туындайды. Бұл реалист мемлекеттің басқа мемлекетпен қалай өзара әрекеттесетінін көрсетеді; өзінің ресурстарын қорғау үшін немесе өз мақсаттарына жету үшін барлығын тәуекел ету үшін. Алайда, реалистер либералды сыртқы саясатты сынға алады. Гаррет Уорд Шелдон реалистердің басымдықтарын макиавеллиандық деп сипаттады және оларды билік іздеуді басымдыққа жатқызған деп қарады, бірақ реалистер сондай-ақ күшті мемлекеттердің басқа күшті мемлекеттерге ықпал ету салаларын беру идеясын қолдайды.
Realism, a school of thought in international relations theory, is a theoretical framework that views world politics as an enduring competition among self interested states vying for power and positioning within an anarchic global system devoid of a centralized authority. It centers on states as rational primary actors navigating a system shaped by power politics, national interest, and a pursuit of security and self preservation. Realism involves the strategic use of military force and alliances to boost global influence while maintaining a balance of power. War is seen as an inevitability inherent in the anarchic conditions of world politics. Realism also emphasizes the complex dynamics of the security dilemma, where actions taken for security reasons can unintentionally lead to tensions between states. Early popular proponents of realism included Thucydides, Machiavelli, Hobbes, and Rousseau. Carl von Clausewitz, another contributor to the realist school of thought, viewed war as an act of statecraft and gave strong emphasis on hard power. Additionally, Clausewitz way of thinking towards armed conflict is more one sided there emerges only one victor between two parties with no peace. Realism became popular again in the 1930s. during the Great Depression. At that time, it polemicized with the progressive, reformist optimism associated with liberal internationalists like US President Woodrow Wilson. Realism entails a spectrum of ideas, which tend to revolve around several central propositions, such as:
State centrism: states are the central actors in international politics, rather than leaders or international organizations;
Anarchy: the international political system is anarchic, as there is no supranational authority to enforce rules;
Rationality and/or egoism: states act in their rational self interest within the international system; and
Power: states desire power to ensure self preservation. as both deal with the pursuit, possession, and application of power. Realpolitik, however, is an older prescriptive guideline limited to policy making, while realism is a wider theoretical and methodological paradigm which aims to describe, explain, and predict events in international relations. As an academic pursuit, realism is not necessarily tied to ideology; it does not favor any particular moral philosophy, nor does it consider ideology to be a major factor in the behavior of nations. Another example that can be linked to realism would be the prisoner's dilemma. Primarily, the prisoner's dilemma refers to the game theory where each of the parties choose to protect their own self interests at the expense of the other participant. Diving deep further into the mechanic of the game theory, each participant is asked the same question at a different place and time, which creates a challenging position for each individual whether to cooperate and tell the truth, or not, therefore creating a dilemma. This illustrates how a realist state might interact with another state; whether to protect its own resources or risk everything to achieve its goals. However, realists are generally critical of liberal foreign policy. Garrett Ward Sheldon has characterised the priorities of realists as Machiavellian and seen them as prioritising the seeking of power, although realists have also advocated the idea that powerful states concede spheres of influence to other powerful states.
Демократиялық бейбітшілік
Демократиялық бейбітшілік теориясы реализмнің демократиялық мемлекеттердің бір-бірімен қарым-қатынасына қолданылмайтынын да қамдайды, себебі олардың зерттеулері мұндай мемлекеттердің бір-бірімен соғысқа бармайтынын көрсетеді. Дегенмен, реалистер және басқа мектептердің қолдаушылары бұл тұжырымды сынап, осы нәтижеге жету үшін "соғыс" және "демократия" ұғымдарының анықтамаларын қайта қарау қажет екенін айтады. Демократиялық бейбітшіліктің өзара әрекеттесу моделі демократияның және демократиялық ерекшеліктердің соғыстар мен мемлекетаралық қақтығыстарға біртіндеп әсер ететінін көрсетеді. Реалистік үкімет аз пайда үшін соғыс бастауды өзінің мүддесіне қайшы санауы мүмкін, сондықтан реализм міндетті түрде үздіксіз шайқастарды білдірмейді.
Гегемониялық бейбітшілік пен қақтығыс
Роберт Гилпин гегемониялық тұрақтылық теориясын реалистік ағымда әзірледі, бірақ оны экономикалық саламен ғана шектеді. Нилл Фергюсон бұл теорияның экономикалық биліктің қалай жұмыс істейтінін түсінуге көмектесетінін, бірақ биліктің әскери және мәдени жақтарын назардан тыс қалдырғанын айтты. Джон Айкенбери мен Дэниел Дьюдни Ирак соғысының, көбінесе реалистер либералды интернационализмді кінәлайтынын, шындығында гегемониялық реализмнен туындайтынын мәлімдейді. Олар "соғыстың бастаушылары" – гегемониялық реалистер болды деп санайды. Либералды интернационалистер соғысты тезірек қарсылықпен қолдағанда, олар қару-жарақ бақылауымен байланысты өзара тәуелділік реализмінің аргументтерін ұстанды. Реалист ғалым Джон Миршаймер "Біреулер Буш доктринасын қосатын оқиғаларды «бірполюстік жүйе мүмкін қылған шексіз реализмнің дәлелі» деп ойлауы мүмкін", дегенмен ол оған келіспейді және түрлі араласулардың себебі либералды халықаралық тәртіп билік саясатын басып өте алады деген сенімде екенін айтады.
Еуропалық емес саясатқа сәйкес келмейді
Ғалымдар реалистік теориялар, әсіресе анархия және күштер тепе-теңдігі туралы реалистік көзқарастар, Шығыс Азия мен Африканың халықаралық жүйелерін (колонизацияға дейін, оның барысында және одан кейін) көрсете алмады деп санайды.
Мемлекет-орталық
Ғалымдар халықаралық қатынастардың реалистік теорияларын мемлекеттердің өзгермейтін және біртұтас бірліктер деп қарастыруы үшін сынаған.
Жақсылық
XX ғасырдың ортасында Ұлыбританияда реализм 1930 жылдардағы бағыныш саясатымен байланысты болғандықтан, оның сенімі төмендеді. Ол Суық соғыс кезінде қайтадан жайлап келді. Ғалым Аарон МакКейл реализмдегі либералдық интервенционизмге қарсы "тыйым салу" немесе "шектеу" сезімін қамтамасыз етуге бағытталған, бірақ прокси-соғыстарға әкеліп соқтыратын және державалар арасындағы қақтығысты азайтуға арналған институттар мен нормаларды ұсынбайтын либералдық емес тенденцияларды көрсетті.
Реализм дегенеративті зерттеу бағдарламалары ретінде
Джон Васкес Имре Лакатостың критерийлерін қолданды және реалистік негізделген зерттеу бағдарламасының теориялық дамуының өте өзгергіштігі, нағыз теорияны не құрайтынын анықтауға құлшынбауы, кемшіліктерді жою үшін қосымша гипотезаларды үнемі қабылдауы және зерттеудің нақты нәтижелерінің жетіспеуі салдарынан деградацияға ұшырағанын қорытындылады. Васкеске қарсы, Стивен Уолт Васкес реалистік теорияның прогрессивті күшін назардан тыс қалдырғанын айтты. Кеннет Уолц Васкез Лакатосты дұрыс түсінбегенін мәлімдеді.
Абстрактілі теориялар мен консенсустық емес моральдық қағидалар
Реализмнің басты түрі тарихи нақтылықты ескермей, абстрактілі теорияға баса назар бергендігі және "халықаралық қарым-қатынас ережелерінің" моральдық принциптерінің жалпыға қабылданбаған негізі үшін сынға ұшырайды; бұл Ресейдің Украинаға басып кіруі мысалында айқын көрінеді.