Кіріспе

Ганзи – Оңтүстік Африкадағы Ботсвана Республикасының батыс бөлігінде, Калахари шөлінің ортасында орналасқан қала. Аймақ елдің мақтанышы болып табылады, себебі ірі қара мал өнеркәсібіне үлкен үлес қосады. Ботсвананың ет комиссиясы мәліметінше, Ганзи шаруалары ірі қара еті экспортының шамамен 75 пайызын қамтамасыз етеді, негізінен Ұлыбритания мен Еуропалық Одаққа. 2021 жылғы халық санауы бойынша қалада 21 420 адам тұрады, ал жақын жерде тағы 6 900 адам өмір сүреді. Ганзи – Ганзи ауданының әкімшілік орталығы және халық саны мен аумағы бойынша ең ірі болғандықтан, ауданның «астанасы» деп есептеледі. Ганзи ауданы солтүстікте – Нгамиланд, шығыста – Орталық аудан, оңтүстікте – Кгалагади және Квенег аудандарымен шектеседі. Батыс шекарасы Намибиямен ортақ.

Атауы

Гханзидің басқаша жазылу варианттары "Ганци", Ботсвананың мемлекеттік тілі – Сетсвана тіліне сәйкес келетін "Ганси", сондай-ақ "Гханси" және "Гханстси" болып табылады. Гханзи атауының әртүрлі жазылулары Наро тіліндегі "Gaentsii" сөзінен туындаған деген болжам бар, ол "үлкен, ісінген жамбас" деген мағынаны білдіреді және бұл атау алғашқыда аймақтағы су тобырының маңына жиналған антилопалардың, кейіннен малдың дене бөлігін сипаттау үшін қолданылған.

Тарих

Газиге алғаш қоныс аударған африканер – Калахариді кесіп өтіп, 1870 жылдар шамасында осы аймақта шағын аң аулау және сауда кәсіпорнын ашқан, пил сүйегі саудасынан зор байлыққа ие болған Хендрик ван Зил еді. Дегенмен, Газиге алғашқы ірі буралардың көші-қоны 1897–1898 жылдары басталды. Бүгінде Гази деп аталатын жер бұрын "Камп" деп аталған. Калахари Армс қонақ үйі мен Газидегі Barclays банкі – Газиде құрылған алғашқы кәсіпорындардың бірі болды. Гази қаласы 1988 жылғы LA Times газетінде жарияланған мақаланың тақырыбына айналды, онда жергілікті африканерлер мен бушмендер арасындағы тығыз қарым-қатынас сипатталды. Сол кезде Газиде радио да, теледидар да болмаған, ал арыстанды сыртқа шығармай үшін 9 фут биіктіктегі қоршаумен қоршалған Калахари Армс қонақ үйі аймақтағы жалғыз бар және дискотекаға ие болды.

Тұрғындар

Ганьзиде африкандар, басарвалар, бакгалагадилер және бахероролар сияқты әр түрлі этникалық топтар өмір сүреді, олардың бәрі де төзімділікке ие. Бұл жердегі тұрғындар африкаанс, ағылшын, сесарва, сетсвана, секгалагади және сехероро тілдерінде сөйлейді, бірақ олардың негізгі тілдері – шекалагари және наро тілдері. Африкандардың қазіргі саны туралы мәліметтер жоқ, бірақ 1973 жылы Калахари буралары Ганьзи халқының шамамен 10% құрады.

Геология және климат

Ауданның жер беті негізінен теңіз деңгейінен 1100 және 1230 метр биіктікте орналасқан, көлбеу құмды алқаптан тұрады. Калахари – әлемдегі ең үлкен үздірілмейтін құмды кеңістік, оның ауданы шамамен 2500 км² құрайды. Кару шөгінділері, жас базальттық лавалармен жабылған, Калахари құмының көп бөлігінің және Ботсвана мемлекетінің шамамен жартысының астында жатыр. Калахари құмының тереңдігі 5 метрден 200 метрге дейін өзгеріп отырады. Климаты жартылай шөлейтті. Қаңтар айындағы орташа максималды күн температурасы 33-45°C, шілде айында шамамен 22°C; орташа минималды температура қыс айларында 4-5°C. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері шамамен 375 мм, бірақ жылдан жылға 50%-ға дейін ауытқуы мүмкін. Жалпы айтқанда, климат және топырақ егіс шаруашылығына тиімсіз. Аудан бойынша шағын егістік алқаптары тараған, бірақ олар жүгері, сорго, бұршақ, безнек және қарбыз сияқты күнкөріс дақылдарымен шектелген. Ганзиде тіркелген ең жоғары температура болса, ең төменгі температура да тіркелген. Көрмеге жергілікті кәсіпкерлік аясындағы мүдделі тараптар мен мемлекеттік органдар да қатысады. Аумақта іс-шаралар ұйымдастырылады, сондай-ақ Ботсвана Қорғаныс күштері (БҚК) әдетте қару-жарағын көрсетеді. Ганзи – Окаванго дельтасына саяхат жасауды жоспарлағандар үшін тоқтау орны; аймақта көптеген қонақ үйлер мен үш жанармай құю станциясы бар. Окаванго дельтасына баратын жолдағы Канг пен Маун арасындағы 500 км қашықтықтағы жалғыз жанармай құю орны осы жерде орналасқан. Ганзи қаласында "Калахари Армс" атты бір қонақ үй бар, ол тұруға жағдай жасайды және резидент емес қонақтарға арналған мейрамхана мен бар ұсынады. Тау Тона Лоджі – қала орталығынан шамамен 5 км қашықтықта орналасқан тағы бір қонақ үй. Онда тұруға жағдай жасалған, сондай-ақ резидент емес қонақтарға арналған мейрамхана мен бар бар. "Тхакаду" лагерінде, қала орталығынан 6 км қашықтықта, қарапайым жатақханалар, тамақ және сусындар ұсынылады. Қаланың әр жерінде басқа да қонақ үйлер мен пансионаттар орналасқан. Ганзиде көруге болатын қызықты орындар бар. Сан/Бушмендерге көмек көрсететін "Куру" қайырымдылық қоры қолмен жасалған бушмендердің қолөнер бұйымдарын сататын шағын дүкенге ие. Ганзиде көптеген көрікті жерлер жоқ, бірақ ТауТонаның бас қақпасында арыстар торда ұсталады. "Ганзи гаты" – Ганзиде асфальт жол салынып жатқанда пайда болған шұңқыр. Динамитпен тасты жарып жатқанда, адамдар кездейсоқ түрде су көзіне тап болды. Бұл 40 метр тереңдіктегі шұңқырды сумен толтырды.

Ауыл шаруашылығы

Ганзи Ботсванадағы мал шаруашылығы саласында басымдық құрайды. Бүгінде қалада өркендеп дамыған африканер мал шаруашылығы кәсіпкерлігі бар.

Тау-кен өндірісі

Ганзиде Hana Mining компаниясы ірі мыс-күміс кенін анықтау жұмыстарын жүргізуде.