Кіріспе
1998 жылы 25 қыркүйекте Австралияның Виктория штатындағы Лонгфорд қаласындағы Esso табиғи газ зауытында қатаң апат болды. Қысым ыдысы жарылып, күшті жалын пайда болды, ол зауыттың көп бөлігін қамтыған өртке ұласты. Өрт екі күнге созылып, содан кейін ғана сөндірілді. Екі жұмысшы қаза тапты, ал сегіз адам жарақат алды. Газ тапшылығынан зардап шеккен компаниялардың қаржылық шығындары шамамен 1,3 миллиард австралиялық долларына бағаланды. Газ станциясы 1 – метанды сұйытылған мұнай газынан (СЖГ) "жасыл мұнай" (авиациялық керосинге ұқсас жеңіл мұнай) деп аталатын сұйық көмірсутек ағыны арқылы бөліп алатын майсыз мұнайды сіңіру орнатылысы.
On 25 September 1998 a catastrophic accident occurred at the Esso natural gas plant in Longford, Victoria, Australia. A pressure vessel ruptured resulting in a serious jet fire, which escalated to a conflagration extending to a large part of the plant. Fires lasted two days before they were finally extinguished. Two workers were killed and eight others injured. while financial losses to the companies affected by the gas shortage were estimated at around A$1.3 billion. Gas Plant 1 was a lean oil absorption plant separating methane from liquefied petroleum gas (LPG) by stripping the gas using a liquid hydrocarbon stream called "lean oil" (a light oil similar to aviation kerosene).
Апат
Өртке әкелген бірнеше алдын ала белгілер болды. Оқиғадан кейінгі талдау, әртүрлі өсімдік ағындары арасындағы күрделі өзара байланыстар мен әрекеттесулерге байланысты қиын болды. Бұл күрделілік операторлар үшін зауыттың жағдайын анықтауды өте қиын етіп, апатқа себеп болуы мүмкін. 1998 жылғы 25 қыркүйек күні, жұма таңында, 1-ші газ өңдеу орнатылымындағы GP905 жылу алмастырғышына қыздырылған майлы сұйықтық беретін сорғы тоқтап қалды. Бұл, процестік барабандардың біріндегі сұйықтық деңгейінің артығынан туындаған болуы мүмкін, ал ол өз кезегінде деметандыру бағанасынан асып түскен сұйықтықтан болды. Бұл оқиғалар тізбегі Марлин газ кен орнынан ағынның күшеюінен бастау алған болуы мүмкін. Жылу алмастырғыш – ыстық ағыннан суық ағынға жылу беруге арналған аппарат. Ол бір температурада жұмыс істемейді, аппараттың ішінде температуралар ауытқиды. GP905 арқылы температуралар әдетте … градусқа дейін жетті. Жылу беру ортасының ағыны тоқтатылғандықтан және суық процестік сұйықтықтың алмастырғыштың қабырғалық бөлігіне ағынуы жалғасқандықтан, GP905-тің кейбір бөліктерінде температура мұзға дейін төмендеді. Ауа ылғалдылығынан пайда болған мұз аппараттың қабырғасында қалыптасты. Осыған ұқсас жағдай зауыттың басқа жерлерінде де орын алды (мысалы, GP922 жылу алмастырғышында), онда қалыпты жағдайда ыстық болуға тиіс криогендік сұйықтық болды. 1-ші газ өңдеу орнатылымын тоқтату туралы шешім қабылданды. Ақаулы сорғы қайта іске қосылғаннан кейін, қыздырылған майлы сұйықтық жылу алмастырғышқа қарай бағытталды. Сағат 12:26-да, жылу алмастырғыштың сыртқы қабығының болат бөлігі, қауіпсіз есептелген температурадан әлдеқайда төмен температураға ұшырағандықтан, термиялық кернеуден жарылып кетті. Шамамен 10 тонна көмірсутек бірден жарылыстан шығып, тұтанды. Бу бұлты пайда болып, жел бағытымен тарады. Ол 60-90 секундтан кейін, оттық жылытқыштар жиынтығына жеткенде тұтанды. Бұл жылдам тараған жарылысқа әкеп соқты. Жалын фронты жылу алмастырғыштағы жарылысқа жеткенде, күшті от тізгіні пайда болды. Алайда, жарылыс толқыны болған жоқ және жақын маңдағы басқару бөлмесі зақымдалмады. Өрттің бастапқы кезінде зауыт бастығы мен техникалық қызметкер бастығы қаза тапты. От тізгіні операторлардың арасында "Кингс Крос" деп белгілі болған маңызды құбыр тірегінің астында өртенді. Домино әсері салдарынан, сағат 13:00-ден 13:32-ге дейін 30 минут ішінде, жалынның таралуы үш ірі жанғыш заттардың шығаруына әкелді. Содан кейін зауыттың толыққанды өртенуі орын алды.
Салдары
Өртке отын жеткізетін құбырларды толық оқшаулау үш газ өңдеу орнатысының байланысы болғандықтан, шамамен екі жарым күнге созылды. Осының салдарынан, өрт 27 қыркүйекте сағат 17:30-ға дейін сөндіріле алмады. Дегенмен, газ өндірісі дереу тоқтатылды және Виктория штаты негізгі газ жеткізушісіз қалды. Бірнеше күннен кейін VENCorp штаттағы газ жүйесін толығымен тоқтатты. Газ тапшылығы Виктория экономикасына, өнеркәсіп және коммерциялық секторға ауыр соққы берді. Бұл 1,4 миллион үй шаруашылығы мен 89 мың кәсіпорынға әсер етті. Табиғи газ Викторияда тамақ дайындау, су жылыту және үйді жылыту үшін кеңінен қолданылғандықтан, көптеген Викториялықтар 20 күн бойы осы мүмкіндіктерден айырылды. Викторияға газ жеткізу 14 қазанда жаңадан басталды. Көптеген Викториялықтар келесі газ шоттарында алған өтемақының өте аз екенін, орташа өтемақы шамамен 10 долларды құрағанын білгенде ашуланды және көңілі қалды.
Лонгфордтың корольдік комиссиясы
1998 жылдың 12 қазанында корольдік комиссия шақырылды. Лонгфорд корольдік комиссиясы 53 күн бойы жұмыс істеді, 1998 жылдың 12 қарашасында алдын ала тыңдаумен басталып, 1999 жылдың 15 сәуірінде Корольдік комиссияға көмек көрсететін кеңесшінің қорытынды сөзімен аяқталды. Esso апатты қондырғы операторларының немқұрайлылығына жабалап, тіпті бір оператордың оқу жазбаларын ұсынды, оның қондырғыдағы апатты жағдайды басқаруды білуі керек екенін көрсету үшін. Бірақ Лонгфорд корольдік комиссиясының қорытындылары жеке операторлардың іс-әрекеттеріне емес, Esso компаниясының қауіпсіздік шараларына бағытталды.
Құқықтық салдарлар
Esso компаниясы Виктория Жоғарғы сотына Викторияның WorkCover Authority органы арқылы шағымданылды. Сот алқасы компанияны 1985 жылғы Кәсіби денсаулық және қауіпсіздік туралы заңның он бір бұзуын жасағаны үшін кінәлі деп тапты, ал судья Филип Камминс 2001 жылдың шілдесінде 2 миллион австралиялық доллар көлемінде рекордтық айыппұл салды. Бұдан өзге, газ дағдарысынан қаржылық зиян шеккен кәсіпорындар, салалар және жеке тұтынушылар атынан ұжымдық сот процесі қозғалды. Бұл ұжымдық сот процесі 2002 жылдың 4 қыркүйегінде Жоғарғы сотта қаралып, 2004 жылдың желтоқсанында Esso компаниясы оқиға салдарынан мүліктік шығынға ұшыраған кәсіпорындарға 32 миллион австралиялық доллар төлеуге міндеттелді. Лонгфордтағы апаттан кейін Виктория штаттық ірі қауіпті объектілер ережелерін қабылдады, бұл ережелер өсімдіктердегі ірі технологиялық қауіптерді басқаруды реттейді. Ережелермен объектілердің операторлары қауіпсіздікті басқару жүйесі мен қауіпсіздік туралы есепті пайдалану арқылы ірі қауіптерді бақылауда екенін дәлелдеуге міндетті. Нәтижесінде, 50-ге жуық ірі қауіпті объектілер 2002 жылдың 30 маусымына дейін қауіпсіздік туралы есепті әзірлеп, Викторияның жұмыс қорғау органының бөлімшесі – WorkSafe реттеушісіне ұсынуға тиіс болды. Австралияның басқа штаттары да осыған ұқсас реттеу жүйелерін енгізді.