Кіріспе

Суфи Мансур Әл Халлаждың өміріне негізделген қысқа әңгіме, Ваиком Мұхаммед Баширдің "Аналь Хақ" (арабша: أنا الحَقيقة) – суфи Мансур Әл Халлаждың өміріне негізделген, дінге қарсылық танылғандықтан айыпталып, өлім жазасына кесілген ер адам туралы әңгіме. Бұл Халил Жібран стилінде жазылған Ваиком Мұхаммед Баширдің "Анарға Нимишәм" жинағына енген туынды.

Сюжет

Хусейн бин Мансур әл-Халлаж "Ана әл-Хакк, Ана әл-Хакк" ("Мен – ақиқатпын, мен – ақиқатпын") деп құмарлықпен айқай салғаны үшін мойнынан асылып өлтірілуге үкім шығарылды. Діншілер мұны оның өзін Құдай деп жариялағаны деп түсінді, бірақ ол өзінің ұлы рухани шаттығында өзінің толық жойылуын білдірген еді. Мансур әл-Халлаж өліміне ең аз да қорқыныш сезізбей, басын тік көтеріп дарға шықты. Оған тасталған қара сөздер мен айыптаулардың шуы оның айқайларын басаңдата алмады; олар биік және анық естіліп, "Ана әл-Хакк, Ана әл-Хакк" деп қайталанды, оның жаны жоғарыдағы өмірінің бастауына көтерілгенше.

Ескертпелер

Башир "Анхау ал Хакк" пен Упанишад Махавакьясының "Ахам Брахмазми" арасындағы параллельдікті көрсетеді, ол "Мен – Брахманмын" (Индуизмдегі соңғы шындық) дегенді білдіреді. Башир осы терминді Құдайдың адамның "ішінде" табылатынын көрсету үшін пайдаланады. Оқиға исламның қалыпты дәстүрлеріне қарсы тұру мақсатымен жазылған. 1982 жылы жарық көрген "Анарға нимишәм" басылымында Башир: "Бұл әңгіме қырық жыл бұрын жазылған. Қазір, мен Құдайдан жаралған қарапайым адамдардың "Мен – Құдаймын" деуі – күнә деп санаймын. Бұл туындының нағыз оқиғаға негізделгенін де айтқан едім, бірақ енді оны тек қиял деп қабылдаңыз" деп жазған. Бұл оның бұрынғы нанымдарынан елеулі өзгеріс деп есептеледі. Сыншылар Баширдің өмірінің соңына қарай дінге бет бұрғанын, бұл оның алдыңғы туындыларымен қайшы келетінін айтады. Ол тіпті осы жазбаны да әзілсіз қалдырмады; бұл жазба да оқиғаның басты кейіпкері сияқты "Anā al Ḥaqq" сөзімен аяқталады.