Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Даниялық архиепископ Якоб Эрландсен (18 ақпан 1274 жылы қайтыс болды) – Лунд архиепискобы (1254–1274) және Даниядағы алғашқы маңызды шіркеулік конфликтінің орталық тұлғасы.
Danish archbishop
Jakob Erlandsen (died 18 February 1274) was a Danish Archbishop of Lund (1254–1274) and the central character of the first great church conflict in Denmark.
Тарих
Ол архиепископ Абессалом Эрландсен және Хвиде кланының барлық басқа мүшелеріне туысқан бай магнаттар отбасының (Гален кланы) мүшесі болғандықтан, дін қызметкері болды. Ол Парижде білім алған және Римге келген сапарында заңды терең білімі бар екенін көрсетті. Бастапқыда ол патша билігіне қарсылық білдірген сияқты, ал Роскилде епископы ретінде (1250 жылдан бастап) ол король Эрик IV-ке қарсы болды. Оның құлшынысы шіркеудің патша мен мемлекет билігіне тәуелсіздігін қамтамасыз етуге бағытталғандай болды. Бұл көп жағынан халықаралық каноникалық құқыққа сәйкес және папалық саясаттың шабуылдау бағытына сай келді, бірақ Данияда бұл салыстырмалы түрде белгісіз болды; мұнда патша мен епископтар әдетте бірлесіп жұмыс істеді, соңғысы патшаның үстемдігін мойындады. 1254 жылы епископ Якоб архиепископ болып тағайындалды, осыдан кейін оның патшамен нақты күресі басталды. Король Кристофер I архиепископтың Дания шіркеуінің заңнамасы мен құқықтық ережелерін халықаралық каноникалық құқықпен үйлестіру тілегіне қатты қарсылық көрсетті, өйткені бұл мемлекеттік биліктің, оның ішінде оның қаржылық мүмкіндіктерінің қатты шектелуіне әкелер еді. Сонымен қатар, бұл архиепископты өзінің Скания епархиясының тәуелсіз билеушісі ете алуы мүмкін. Көптеген ұсақ-кене қақтығыстардан кейін 1256 жылы архиепископ Якоб «Вейль конституциясы» деп аталатын заң шығарды. Бұл заң барлық епископтарды патша тарапынан кез келген түрдегі тұтқындаудан қорғау мақсатында, оны тыйым салумен қорқытып, сақтандыруға бағытталған. Бұл заң патшаға ашық наразылық білдірді және барлық епископтардың қолдауына ие болған жоқ. Келесі жылдары Якоб Эрландсен мен Кристофер патша бір-бірімен қақтығысқа түсті. Архиепископ қиын жағдайда патшаның ұлы Эрикті (Эрик V) мұрагер ретінде қабылдаудан бас тартқан кезде, 1259 жылы ол тұтқындалып, түрмеге қамалды. Тұтқындау күтілген тыйым салуды толыққанды тудырмады, бірақ епископтың шетелдік одақтастарының әскери шабуылдары мен патшаның кенеттен қайтысы патшалық партияны әлсіретті. Сол жылы Якоб Эрландсенді оның алыс туысы Маргрете Самбирия, патша жесірі босатты. Алайда, оның патшаға қарсы жаңа саяси бастамалары кез келген келісімге келуді мүмкін емес етті және 1263 жылы ол Солтүстік Германияға қашты. Содан бері бұл мәселе Римдегі папаның сотында қарастырылды. Якоб соңғы он жылын Италияда қанағаттануға ұмтылып өткізді. Ол Дания үкіметінің қарсылығына тап болып, бір мезгілде көзқарастарын өзгертетін папалармен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Данияға тыйым салынды, патша отбасы қауымнан шығарылды, бірақ папаның үкімдеріне мойынсұнбады, сондай-ақ Якоб өзінің шіркеуінен көп қолдау алмады. Ақыры 1272 жылы келісімге келіп, архиепископ кейбір жеңілдіктерге қол жеткізді. Ол соңғы шешімді табу үшін үйге қайтты, бірақ жолда Рюген аралында қайтыс болды. Қазіргі кездегі қаңқа зерттеулері оның өлтірілген болуы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ нақты ештеңе белгілі емес. Ол қайтыс болғаннан кейін король Эрик барлық патшалық жеңілдіктерді жойды. Якоб Эрландсеннің мансабы мен жеңілісі Данияда халықаралық шіркеу заңнамасын жүзеге асырудың қаншалықты қиын екенін көрсетеді. Папаның үстемдігі мен шіркеудің билігін талап ету дәстүрлі даниялықтардың билікті бөлу туралы көзқарасына қайшы келді. Архиепископтың дін қызметкерлерінің иммунитеті мен тәуелсіздігі туралы талаптары патшаға деген опасыздық және сатқындық ретінде қарастырылды. Көбірек қызықтырған жайт, халықтың көп бөлігі және тіпті көптеген дінбасылар патшаның пікірін қолдаған сияқты көрінеді. Бұдан бөлек, Якоб Эрландсеннің мінезі, патшаның шетелдік жауларымен одақтасуы және оның қатал әрекеттері көптеген ықтимал жақтастарын ығыстырған сияқты. Оның күресін оның туысы Йенс Гранд жалғастырды.
Belonging to a wealthy magnate family (Galen clan) that was related to Archbishop Absalon Erlandsen and all others of Hvide clan, he became a clergyman. He was educated in Paris and showed a solid juridical knowledge at visits in Rome. From the start he seems to have represented a stand of opposition towards the royal power and as bishop of Roskilde (from 1250) he was at odds with King Eric IV. His zeal seems to have been a de facto independence of the church in relation to the king and the state power. In many ways this was in accordance with international canonical law and in agreement with the offensive course of the papal policy but in Denmark it was relatively unknown; here king and bishops normally had worked together, the latter recognising the upper hand of the king. In 1254 bishop Jakob was appointed archbishop and by this his real struggle with the king began. King Christopher I strongly resisted the archbishop's wish of adjusting the legislation and juridical right of the Danish church with international canonical law because it meant a severe hampering of the state power, among other things of its financial energy. Furthermore, this might very well make the archbishop the independent ruler of his diocese Scania. After many minor conflicts, archbishop Jakob in 1256 issued the so called Vejle Constitution, a law that was meant to secure all bishops against any kind of arrest from the king's side by threatening him with an interdict. This law was an open challenge to the king and was far from being supported by all bishops. During the next years Jakob Erlandsen and King Christopher more and more came on collision course and when the archbishop in a critical situation refused to accept the king's son Eric (Eric V) as crown prince he was arrested and imprisoned in 1259. The arrest only partly provoked the expected interdict, but military attacks from the bishop's foreign allies and the king's sudden death weakened the royal party. The same year Jakob Erlandsen was released by the Queen Dowager Margrethe Sambiria, his distant cousin. His new political initiatives against the king however made any reconciliation impossible and in 1263 he fled to Northern Germany. From then the case continued at the papal court in Rome. Jakob spent most of his last ten years in Italy keen on getting satisfaction. He had to handle alternating popes of changing points of view at the same time as he counteracted the Danish government. Denmark was put under interdict and the royal family was excommunicated but it did not yield to the papal verdicts, nor did Jakob get much support from his own church. At last a compromise was reached in 1272 by which the archbishop obtained some concessions. He travelled home in order to get a final solution, but on the way he died on the island of Rügen. Modern examinations of his skeleton indicate that he might have been assassinated but nothing is sure. After his death King Eric quite simply cancelled all royal concessions. Jakob Erlandsen's career and defeat shows the great difficulties of carrying through international ecclesiastical legislation in Denmark. The demands of papal supremacy and the authority of the church collided with the traditional Danish view of the division of power. What the archbishop regarded justified demands of clerical immunity and independence meant disloyalty and treason to the king. More interesting is it that much of the population and even many clergymen seem to have shared the royal opinions. Apart from this Jakob Erlandsen's style, his alliances with the foreign enemies of the crown and his intense conduct also seem to have repulsed many possible supporters. His fight was taken up again by his kinsman Jens Grand.