Кіріспе

Италиялық жазушы және баспагер (1941–2021)

Роберто Калассо (30 мамыр 1941 – 28 шілде 2021) – итальян жазушысы және баспагер. Ана тілінен өзге, Калассо француз, ағылшын, испан, неміс, латын және ежелгі грек тілдерін еркін меңгерген. Ол санскритті де оқыған. Оның туындыларының негізгі тақырыбы – миф пен қазіргі сананың қалыптасуы арасындағы байланыс.

Өмірбаян

Калассо 1941 жылы Флоренцияда Тоскананың жоғарғы санаттағы отбасында дүниеге келді, ол замандастарының ішіндегі көрнекті итальяндық зиялыларымен байланыста болды. Оның шешесінің әкесі Эрнесто Кодигнола Флоренция университетінде философия профессоры болған. Кодигнола Флоренцияда «La Nuova Italia» атты жаңа баспа үйін құрды, дәл сол сияқты оның досы Бенедетто Кроче Бариде «Laterza» баспа үйін құрған болатын. Калассоның інісі Тристано Кодигнола Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде партизан болды, содан кейін жаңа республиканың саяси өміріне қатысып, біраз уақыт Білім министрі қызметін атқарды. Оның анасы Мелисенда үш баласын тәрбиелеу үшін академиялық мансабынан бас тарды, ол неміс әдебиетінің маманы болды және Гүлдерлиннің грек ақыны Пиндардың аудармалары бойынша жұмыс істеді. Калассоның әкесі Франческо заң профессоры болды, алдымен Флоренция университетінде, содан кейін Римде, ол факультет деканы болды. Джованни Джентильді өлтіргеннен кейін ол фашистік милициямен тұтқындалды және жаза ретінде өлім жазасына кесілді, бірақ анасының жағынан отбасы байланыста болған Джентильдің достарының араласуымен және неміс консулы Герхард Вольфтің көмегімен құтқарылды. Ол 1983 жылы Итало Кальвиноның жоғары бағалаған «Каштың қирауы» кітабымен басталған қазіргі заман мәдениеті туралы ой-толғауларын жалғастырған, аты аталмаған бір туындының авторы болды. Француз мемлекет қайраткері Тальеранға арналған бұл кітап 1988 жылы «Кадмус пен Гармонияның үйлену тойы» деп аталды, онда Кадмус пен оның әйелі Гармонияның оқиғасы грек мифологиясының ұлы аңыздарын қайта айтуға және грек мәдениетінің қазіргі оқырмандар үшін қабылдануын зерделеуге мүмкіндік берді. «Ка» (1996, онда сюжет индустар мифологиясына арналған) кітабында әлемнің тағы бір өркениеті зерттелді. «K» назарын бір авторға, Франц Кафкаға шоғырландырды; бұл тенденция «Il rosa Tiepolo» кітабымен жалғасты, ол Прусттың Тиеполоның картиналарында қолданған қызғылт түстің реңін сипаттау үшін қолданған сөзінен шабыттанды. «La folie Baudelaire» кітабында Калассо өзінің ауқымын кеңейтіп, XIX ғасырдың екінші жартысындағы Париж, Бодлерден Валериге дейінгі пост-романтикалық жазушылар мен суретшілердің өмірі мен шығармаларын қайта қарастырып, бүкіл өркениетті суреттейді. Өзінің соңғы еңбектерінің бірі «Ardore» (2010) кітабында автор Ведалық құрбандықтардың теориясы мен практикасын және оның постмодерн эпистемологиядағы маңызын жан-жақты талдау үшін Үндістанға оралды. Оның өліміне дейін серияға кіретін жазбалар: «Аспандық аңшы», «Атауға болмайтын қазіргі уақыт», «Барлық кітаптардың кітабы» және «Тағдыр тақтасы». Оның еуропалық заманауилыққа қатысты эсселері Пьер Клоссовский мен оның әйеліне арналған «I quarantanove gradini» («Қырқ тоғыз қадам») жинағында жинақталған; «Әдебиет және құдайлар» (2002) (Оксфордтағы Вайденфельд лекцияларына негізделген, батыс өнеріндегі пұтқа табынушылық бейнелерінің құлдырауы мен қайта оралуы туралы) және «La follia che viene dalle ninfe» («Нимфалардан келетін ақымақтық»), Платонның «Федорынан» Набоковтың «Лолитасына» дейінгі осыған байланысты эсселер жинағы. Калассо Кафканың шығармаларын талдаушы ретінде танымал болғанмен, Орталық Еуропа әдеби мәдениетінің түсінігін қайта жаңғыртуда және жандандыруда көптеген эсселерде белсенділік танытты. Ол сондай-ақ халықаралық Александр Лернет Холения қоғамының президенті болып қызмет етті, ол осы көп жанрлы австриялық жазушының жариялануын, аудармасын және зерттеуін және оның кейіпкерлерінің императорлық Австрия мен Орталық Еуропамен келіспейтін жекелік дағдарысына назар аударды. Калассо 2021 жылдың 28 шілдесінде кешке Миланда 80 жасында, оның екі жаңа кітабы «Bobi» мен «Memè Scianca» жарық көруінен бір күн бұрын қайтыс болды.

Қабылдау

"Сыншылар да, оны жақсы көретіндер де Калассоны 'нео-гностик', құпия білімнің шебері деп атады", - деп жазды Лила Азам Зангане Калассо туралы Paris Review журналындағы мақаласында, сонда ол оны "бір адамдық әдеби институт" деп те атады. Терри Уиндлинг "Кадмустың және Гармонияның үйлену тойы" атты кітаптың ағылшыл тіліне аудармасын 1994 жылғы ең жақсы фантастикалық кітаптардың бірі деп таңдап, оны "Батыс ойлауының бастауларын зерттеу үшін ежелгі грек мифологиясын қолданатын күрделі және интеллектуалды тұрғыдан таң қалдыратын роман" деп сипаттады.