Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заң бойынша шетелдік сот шешімдерін орындау – басқа ("шетелдік") юрисдикцияда шығарылған сот шешімдерін бір юрисдикцияда тану және орындау болып табылады. Шетелдік сот шешімдері екіжақты немесе көпжақты шарттар немесе келісімдер негізінде, немесе халықаралық келісім болмаған жағдайда біржақты тәртіппен танылуы мүмкін.
In law, the enforcement of foreign judgments is the recognition and enforcement in one jurisdiction of judgments rendered in another ("foreign") jurisdiction. Foreign judgments may be recognized based on bilateral or multilateral treaties or understandings, or unilaterally without an express international agreement.
Терминдердің анықтамасы
Шетелдік сот шешімін "танылуы" бір елдің немесе юрисдикцияның соты басқа "шетелдік" елдің немесе юрисдикцияның соттары шығарған сот шешімін қабылдағанда және бастапқы сот процесінің мәнін қайта қарамай, мазмұны жағынан бірдей шарттарда шешім шығарғанда болады. Ағылшын құқығында шетелдік сот шешімдерін тану мен шетелдік сот шешімдерін орындау арасында нақты айырмашылық бар. Тану – талапты дауға қатысушы тараптардың бірінің пайдасына шешілгендей қарау. Бұл шетелдік құзыреттілікті және дауды шешуді мойындау, ол сот күші деп аталады. Ал орындау – сот шешімін іске асыру. Америка құқығының терминологиясында "шетелдік" шешім – АҚШ-тың басқа штатынан немесе шет елден шыққан шешім. Екі түрін ажырату үшін, нақтырақ терминология қолданылады: "шетелдік елдің шешімі" (басқа елдің шешімдері үшін) және "шетелдік бауырлас штаттың шешімі" (АҚШ-тағы басқа штаттың шешімі). Шетелдік сот шешімі танылғаннан кейін, бастапқы істе жеңіске жеткен тарап оны таныған елде орындауға тырыса алады. Егер шетелдік сот шешімі ақшалай болса және борышкердің таныған юрисдикцияда мүлігі болса, сот шешімінің кредиторы іс таныған елде басталғандай, барлық орындау шараларын қолдана алады, мысалы, соманы ұстап алу, сот арқылы сату және т.б. Егер басқа түрдегі шешім алынса, мысалы, мәртебеге әсер ету, тыйым салуды беру және т.б., танушы сот бастапқы шешімді тиімді ету үшін қажетті барлық бұйрықтарды шығарады. Шетелдік сот шешімдері бір жақты түрде немесе әртүрлі елдердің соттары арасындағы өзара құрмет принципіне негізделуі мүмкін. Ағылшын соттарында шетелдік сот шешімдерін орындаудың негізі – сыпайылық емес, міндеттемелер доктринасы. АҚШ-тағы екі штат арасында, әдетте, АҚШ Конституциясының Толық сенім және несиелік ережесіне (IV тарау, 1-тармақ) сәйкес орындау талап етіледі, бұл бір штатты басқа штаттың шешімін жергіліктідей орындауға міндеттейді. Бұл әдетте хабарламамен қысқартылған өтініш немесе тіркеуді талап етеді. АҚШ-тағы бір штат пен шет ел, мысалы, Канада арасында басым ұғым – сыпайылық. АҚШ соты, көбінесе, дипломатиялық өзаралықты дәлелдемей, судья жасаған құқық немесе арнайы заңдар бойынша шетелдік шешімді бір жақты орындайды. Егер шешімнің мазмұны таныған елдің негізгі құқықтық принциптеріне қайшы келсе, оны танудан бас тартуға болады. Мысалы, АҚШ соттары, біздің тұрақты және қалыптасқан Конституциялық мұрамызды қорғау туралы заңға сәйкес, шетелдік елде шешім шығарылса және ол ел АҚШ-тағыдай сөз бостандығын қорғамаса, сондай-ақ шетелдік соттың іс жүргізуі АҚШ Конституциясының тиісті процеске қатысты кепілдіктерін АҚШ соты сияқты құрметтемесе, кез келген АҚШ азаматына қарсы шетелдік қаралау шешімін тануға немесе орындауға тыйым салады.
The "recognition" of a foreign judgment occurs when the court of one country or jurisdiction accepts a judicial decision made by the courts of another "foreign" country or jurisdiction, and issues a judgment in substantially identical terms without rehearing the substance of the original lawsuit. In English law, there is a clear distinction between recognition of foreign judgments, and enforcement of foreign judgments. Recognition means treating the claim as having been determined in favour of one of the litigating parties. This is an acknowledgment of foreign competence and of the settling of a dispute, known as res judicata. Enforcement, by contrast, is the implementation of the judgment. In American legal terminology, a "foreign" judgment means a judgment from another state in the United States or from a foreign country. To differentiate between the two, more precise terminology used is "foreign country judgment" (for judgments from another country) and "foreign sister state judgment" (from a different state within the United States). Once a foreign judgment is recognized, the party who was successful in the original case can then seek its enforcement in the recognizing country. If the foreign judgment is a money judgment and the debtor has assets in the recognizing jurisdiction, the judgment creditor has access to all the enforcement remedies as if the case had originated in the recognizing country, e. g. garnishment, judicial sale, etc. If some other form of judgment was obtained, e. g. affecting status, granting injunctive relief, etc., the recognizing court will make whatever orders are appropriate to make the original judgment effective. Foreign judgments may be recognized either unilaterally or based on principles of comity, i. e. mutual deference between courts in different countries. In English courts, the basis of the enforcement of foreign judgments is not comity, but the doctrine of obligation. Between two different States in the United States, enforcement is generally required under the Full Faith and Credit Clause (Article IV, Section 1) of the U. S. Constitution, which compels a State to give effect to another State's judgment as if it were local. This usually requires some sort of an abbreviated application on notice, or docketing. Between one State in the United States, and a foreign country, e. g. Canada, the prevailing concept is comity. The Court in the United States, in most cases, will unilaterally enforce the foreign judgment, without proof of diplomatic reciprocity, either under judge made law or under specific statutes. Recognition will generally be denied if the judgment is substantively incompatible with basic legal principles in the recognizing country. For example, U. S. courts, in accordance with the Securing the Protection of our Enduring and Established Constitutional Heritage Act, are prohibited from recognizing or enforcing foreign libel judgments against any United States person unless the foreign country in which the judgement was made protects freedom of speech to at least the same degree as the United States and the foreign court's conduct of the case in which the judgement was reached respected the due process guarantees of the U. S. Constitution to the same extent as a U. S. court would have.
АҚШ-та шетелдік сот шешімдерін орындау
Егер сотқа шағымдану мерзімі өтіп, сот шешімі заң күшіне енген болса, шетелдік сот шешімінің, қаулының немесе бұйрығының иесі АҚШ-тағы құзыретті сотқа талап арыз бере алады. Бұл сот шетелдік сот шешімін күшіне енгізу мәселесін қарастырады. Көптеген штаттарда, мысалы Калифорнияда, шетелдік ақша сомалары бойынша сот шешімдерін тану туралы бірыңғай заңның жергілікті нұсқасы қолданылады (13 U. L. A. 149, 1986). АҚШ-тың «қарындас» штатында немесе аумағында шығарылған сот шешімі де «шетелдік сот шешімі» деп аталады. 48 штат, Колумбия округі, Солтүстік Мариан аралдары және АҚШ Виргин аралдары шетелдік сот шешімдерін бірыңғай орындау туралы заңды (UEFJA, 13 U. L. A. 261, 1986) қабылдады. Бұл заң штаттар мен аумақтарға басқа штаттар мен аумақтардың шешімдерін орындауды талап етеді, егер шетелдік сот шешімінің куәландырылған көшірмесі тиісті сот кеңсесінде, белгілі бір мәлімдемелерді қамтитын антпен бірге тіркелсе. АҚШ штаттарының арасында шетелдік сот шешімдерін бірыңғай орындау туралы заңды қабылдамағандары – Калифорния және Вермонт штаты ғана. Нью-Йорк және Коннектикут штаттары – АҚШ юрисдикцияларының аз ғана бөлігін құрайды, олар сот шешімі дефолт бойынша (яғни қарсы тарап сотта қорғануға келмеген) немесе мойындау арқылы алынған жағдайда, «қарындас» штаттан шетелдік сот шешімін тікелей орындауға рұқсат бермейді. Оның орнына, шетелдік сот шешімін немесе мойындау арқылы алынған шетелдік сот шешімін отандық деп тануды көздейтін тарап Нью-Йорк штатында «сот шешімі бойынша» жаңа іс қозғауы керек, онда мақсат – шетелдік сот шешімін Нью-Йорк штатында отандық деп тану болып табылады. Бұған қоса, Нью-Йоркте жеделдетілген «motion action» процедурасы бар, онда шетелдік сот шешімінің иесі шағым орнына шақыру және қысқаша сот шешімі туралы хабарлама береді. Бірдей заң қабылдамаған штаттан сот шешімін орындауды сұрағанда, сот шешімінің иесі «отандықтандыру» ісі деп аталатын іс қозғайды. АҚШ Конституциясының толық сенім және несие туралы ережесі штаттардың басқа штаттардың шешімдерін құрметтеуін талап ететіндіктен, басқа штаттан сот шешімін отандықтандыру, тіпті UEFJA бойынша жеделдетілген процедура болмаған жағдайда да, әдетте формальды рәсім болып табылады. Жамандау туризмі мәселесін шешу үшін SPEECH Act шетелдік жамандау туралы шешімдерді АҚШ соттарында орындалмайтын етеді, егер бұл шешімдер АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуіне сәйкес келмесе. Бұл заң АҚШ-тың 111-ші Конгресінде қабылданып, президент Барак Обама қол қойды.
If the time to appeal in the court of origin has lapsed, and the judgment has become final, the holder of a foreign judgment, decree or order may file suit before a competent court in the U. S. which will determine whether to give effect to the foreign judgment. A local version of the Uniform Foreign Money Judgments Recognition Act applies in most states, for example in California, 13 U. L. A. 149 (1986). A judgment rendered in a "sister" state or a territory of the U. S. is also referred to as a "foreign judgment". 48 states, the District of Columbia, the Northern Mariana Islands, and the U. S. Virgin Islands have adopted the Uniform Enforcement of Foreign Judgments Act (UEFJA), 13 U. L. A. 261 (1986), which requires the states and the territories to give effect to the judgments of other states and territories, if an exemplified copy of the foreign judgment is registered with the clerk of a court of competent jurisdiction along with an affidavit stating certain things. The only U. S. states which have not adopted the Uniform Enforcement of Foreign Judgments Act are California and Vermont. New York State and Connecticut are two of a small minority of U. S. jurisdictions that do not simply allow a judgment creditor to file a foreign judgment from a sister state if the judgment was obtained by default (meaning the other side never showed up for to contest its entry in the other state by, for example, defending himself at trial) or the judgment was obtained by confession (meaning the other side signed paperwork allowing a judgment to be entered against him). Instead, a party wishing to domesticate the foreign default judgment or foreign judgment obtained by confession must bring another action in New York State "on the judgment" where the relief sought is to have the foreign judgment domesticated in New York State. Moreover, a quicker "motion action" procedure is available in New York where the owner of the foreign default judgment/judgment by confession files a summons and notice of motion for summary judgment in lieu of complaint. When seeking to enforce a judgment in or from a state that has not adopted the Uniform Act, the holder of the judgment files a suit known as a "domestication" action. Since the full faith and credit clause of the U. S. constitution requires that states honor the judgments of other states, the domestication of a judgment from another state is generally a formality, even in the absence of the expedited procedure under the UEFJA. To solve the problem of libel tourism, the SPEECH Act makes foreign libel judgments unenforceable in U. S. courts, unless those judgments are compliant with the U. S. First Amendment. The act was passed by the 111th United States Congress and signed into law by President Barack Obama.
Шетелдік соттың құзыреттілігін анықтау
Шетелдік соттың осы мәселе бойынша құзыреті бар-жоғы үш критерийдің бірі арқылы бағаланады. Бірінші екі – сот ішіндегі кінәлінің болуы және кінәлінің шетелдік сотқа бас иесі болуы – ағылшын ортақ құқығының тамырларынан өркендеген дәстүрлі критерийлер. Үшінші және қазіргі кезде ең көп қолданылатын критерий, нақты және маңызды байланыс, 1990 жылы Канаданың Жоғарғы Сотында қабылданған «Morguard Investments Ltd v De Savoye» шешімінде мойындалды.
Whether the foreign court had jurisdiction over the matter is assessed using one of three tests. The first two – presence of the defendant in the jurisdiction and submission of the defendant to the foreign court – are traditional tests that have their roots in English common law. The third and now most common test, real and substantial connection, was recognized in the Supreme Court of Canada's 1990 decision Morguard Investments Ltd v De Savoye.
Қатысу
Егер жауапкердің шетелдік юрисдикцияда болуы, олар іс шарасы жасалған кезде сол юрисдикцияда болған жағдайда расталады. Іс шарасы жасалған кезде тек уақытша болған жауапкерлер де шетелдік соттың құзырына кірген болып есептеледі. Корпорациялар үшін, компанияның сол юрисдикцияда штаб-пәтері, кеңсесі болғандығы немесе бизнеспен айналысқандығы тексеріледі.
The defendant's presence in the foreign jurisdiction is established if they were within the jurisdiction when the action was taken. Defendants with only a transient presence at the time of the action are also considered to have been in the foreign court's jurisdiction. For corporations, the test is whether the company was headquartered, had an office, or was carrying on business in the jurisdiction.
Ұсыну
Сотталушының шетелдік сотқа мойынсұнуын дәлелдеу тесті екі жеке тармақтан тұрады: атурнмент және келісім. Мойынсұнуды анықтаудың жалпы тесті – сотталушының істің мән-жайларын қарастыру үшін сотқа қатысып, аргументтер келтіргені, яғни сотқа ерікті түрде мойынсұнғаны саналады. Тек соттың құзыретіне ғана қарсылық білдіру, әдетте мойынсұну деп есептелмейді. Егер сотталушы құзыретқа шағымданумен бірге істің мән-жайларына қатысты аргументтер келтірсе, ол да мойынсұнған болып есептеледі. Егер тараптар арасындағы келісімшартта сот таңдау шарты болса және талапкер белгіленген сотта сотқа жүгініп үкім алса, сотталушы сот құзыретына мойынсұнған болып есептеледі, ал Канада соты сол үкімді күшіне енгізеді.
The test for proving the defendant's submission to the foreign court consists of two separate branches: attornment and agreement. The usual test for submission is whether the defendant attorned, that is, appeared in court to make an argument on the substantive merits of the case, in which case he or she is considered to have voluntarily submitted to the court. Appearing merely to contest the court's jurisdiction is generally not considered submission. If a defendant combines a jurisdictional challenge with substantive arguments, they will also be held to have submitted. If the parties were subject to a contract that contained a forum selection clause, and the plaintiff obtained a judgment by suing in the specified jurisdiction, the defendant will be held to have submitted to the court’s jurisdiction, and a Canadian court will enforce the judgment.
Нақты және маңызды байланыс
Жоғарғы Соттың «Моргуард» ісінде танылған нақты және маңызды сынақ, Канада соттары шетелдік сот шешімдерін мойындау және орындау мәселесінен тыс, юрисдикцияны анықтау үшін де қолданылады. Соттың шешімі әдептілік принциптеріне негізделген. Нақты және маңызды байланыс доктринасы кейіннен Канада соттарының шетелдік сот шешімдерін мойындау және орындау мәселесінде басым критерийге айналды. «Моргуард» ісіндегі бастапқы доктрина Канада ішіндегі провинцияаралық сот шешімдеріне ғана қатысты болды. Алайда, 2003 жылғы «Beals v Saldhana» ісі осы сынақты халықаралық сот шешімдеріне де қатыстыруға кеңейтті. «Нақты және маңызды» анықтамасы соттардың икемділігін сақтау мақсатында кеңінен түсіндіріледі. «Beals» ісінде Жоғарғы Сот нақты және маңызды байланыстың шетелдік соттың юрисдикциясы мен дау нысаны немесе жауапкердің арасында болуын нақтылады.
Recognized by the Supreme Court in Morguard, the real and substantial test is also used by Canadian courts to determine jurisdiction outside of the recognition and enforcement context. The court’s decision was based on the principles of comity. The real and substantial connection doctrine has subsequently become the dominant test for whether Canadian courts recognize and enforce foreign judgments. The original doctrine from Morguard only applied to inter provincial judgments within Canada. However, the 2003 case Beals v Saldhana expanded the test to apply to international judgments. The definition of "real and substantial" is interpreted broadly in order to maintain flexibility for courts. In Beals, the Supreme Court further clarified that the real and substantial connection should be between the jurisdiction of the foreign court and either the subject matter or the defendant.
Қорғау
Шетелдік соттың құзыреттілігі анықталғаннан кейін, сотталған адам шетелдік сот шешімін орындауға қатысты қорғаныс шараларын көтере алады. Дегенмен, бұл қорғаныс шаралары тек қана бұйрықтың орындалуына қатысты болып табылады және шешім туындаған мәселенің мәнісіне емес.
Once the foreign court has been found to have had jurisdiction, the defendant may raise defences to the enforcement of the foreign judgment. However, these defences strictly concern whether the order shall be enforced, and are not about the merits of the case the judgment originated from.
Қалпына келтіру
Шетелдік сот шешімдері, егер арамдық жолмен алынған болса, әдетте орындалмайды. Осы ретте арамдық екі санатқа бөлінеді: шетелдік сотты өзінің құзыреті бар екеніне сендіру ("сыртқы арамдық") немесе істің мәніне қатысты арамдық ("ішкі арамдық"). Сот шешімін тану және орындау контекстінде құзыреттіліктің маңыздылығын ескере отырып, егер Канада соты құзыреттілікке қатысты арамдықтың дәлелдерін қабылдаса, сот шешімі орындалмайды. Істің мәніне қатысты арамдық, егер Канада сотына ұсынылған арамдық туралы дәлелдер жаңа болса және бұрын қаралмаған болса ғана сот шешімін жоюға негіз болады. Арамдыққа қатысты қорғаныс, егер сотқа шақырылған тарап шетелдік шешім шығарылғанға дейін ақылға қонымды біліктілікпен қарастырғанда арамдықты анықтау мүмкін болмағанын дәлелдей алса ғана Канада соты тарапынан қабылданады.
Foreign judgments obtained by fraud will generally not be enforced. In this context fraud is divided into two categories: misleading the foreign court to believe it has jurisdiction ("extrinsic fraud") or fraud going to the merits of the case ("intrinsic fraud"). Because of the importance of jurisdiction in the recognition and enforcement context, if evidence of fraud having to do with jurisdiction is accepted by the Canadian court, the judgment will not be enforced. Fraud that has to do with the merits of the case will only justify setting aside a judgment if the evidence about the fraud presented to the Canadian court is new and was not previously adjudicated. The defence of fraud will only be accepted by a Canadian court if the defendant can prove that the fraud could not have been discovered by the use of reasonable due diligence before the foreign judgment was issued.
Табиғи әділдікті жоққа шығару
Шетелдік сот шешімдері егер дәлелдердің көп бөлігі бойынша шетелдік соттың Канаданың әділ сот процесі стандарттарын сақтамағаны анықталса, күшіне енгізілмейді. Әділ сот процесіне тәуелсіз сот, сотқа шағым жасалған адамның хабардар етілу құқығы және қорғаныс ұсыну құқығы кіреді.
Foreign judgments will not be enforced if it is proven on a balance of probabilities that the foreign court did not follow Canadian standards of fair process. Fair process includes an independent judiciary, the defendant's right to be notified of claims against them and their right to submit a defence.
Мемлекеттік саясат
Канаданың құқықтық жүйесінің негізгі моральдық қағидаларын бұзатын заңдар негізінде шығарылған шетелдік сот шешімдері орындалмайды. Мұндай заңдарға діни немесе нәсілдік белгілер бойынша мүлікті тәркілеу, сондай-ақ жемқорлығы дәлелденген шетелдік сот жатады. Дегенмен, шетелдік саясаттың нәтижелері Канададағыдан өзгеше болуы ғана оны орындаудан бас тартуға себеп бола алмайды. Бұл ереже өте тар мағынада түсіндіріледі және көбінесе қолданылмайды.
Foreign judgments created by laws that violate the fundamental morals underlying Canada's legal system will not be enforced. This would include laws that confiscate property based on religious or racial grounds, as well as a foreign court that has been proven to be corrupt. However, the mere fact that foreign policies produce outcomes that are different from Canada’s is not in itself a reason to deny enforcement. This defence is very narrowly construed and is almost never applied.
Жарғылар
Канададағы әрбір жалпы құқық провинциясы басқа юрисдикциялардан шығарылған сот шешімдерін тіркеуге мүмкіндік беретін заңнаманы қабылдады; осы заңдардың көпшілігі Канаданың Бірыңғай Заң Конференциясы жасаған және үнемі жаңартып отыратын үлгілік заңнамаға негізделген. Провинциялық заңдар осы саладағы жалпы құқықпен бірге жұмыс істейді және оны алмастырмайды. Сондықтан талапкерлер қай процесті пайдалануды таңдай алады. Заңдар провинциялар бойынша өзгешеліктерге ие; кейбіреулері тек провинцияаралық сот шешімдерімен ғана айналысса, ал енді біреулері халықаралық сот шешімдерін де қарастырады. Олар сондай-ақ ақшалай емес шешімдерге рұқсат беру мәселесінде де әртүрлі. Сот құзыретіне қатысты қорғаныс шаралары, әдетте, жалпы құқықтағыдай болады. Кейбір провинциялық тіркеу ережелері жалпы құқықтан гөрі дәстүрлі ережелерді қолданады. Канададан тыс жерде шығарылған сот шешімдерін тіркеуге мүмкіндік беретін Нью-Брансуик штатының «Шетелдік сот шешімдері» заңы шетелдік соттың құзыретін анықтау үшін нақты және маңызды байланыс тестін қамтымайды. Бұған қоса, ол тіркеуді тек соңғы ақшалай шешімдермен шектейді, бұйрықтарды (инъекциялық бұйрықтарды) қоспағанда. «Сот құзыреті және іс жүргізуді ауыстыру» заңы Новая Шотландия, Саскачеван және Британдық Колумбияда қолданыста, ол сот шешімін орындаушы соттың құзыретін талдау тәсілін өзгертеді. Шетелдік сот шешімін орындау туралы іс бойынша, провинция мен іс нысаны арасында нақты және маңызды байланыс бар деп есептелінеді.
Every common law province in Canada has enacted legislation that allows for registration of judgments from other jurisdictions; most of these statutes are based on model legislation drafted and continually updated by the Uniform Law Conference of Canada. The provincial statutes operate alongside the common law in this area and do not replace it. Thus, plaintiffs can choose which process to use. The statutes differ by province; some only deal with inter provincial judgments while others allow international judgments. They also differ on whether they allow non pecuniary judgments. The defences to jurisdiction are generally the same as those in the common law. Some provincial registration provisions use more traditional rules than the common law. New Brunswick’s Foreign Judgments Act, which enables the registration of judgments from outside of Canada, does not include the real and substantial connection test as a basis for a foreign court’s jurisdiction. It also restricts registration to final monetary judgments, excluding injunctive orders. The Court Jurisdiction and Proceedings Transfer Act is in force in Nova Scotia, Saskatchewan and British Columbia, which alters the analysis of the enforcing court’s jurisdiction. In an action to enforce a foreign judgment, a real and substantial connection between the province and the subject of the action is presumed to exist.
Іс жүргізу басталған кезде болған
Бірінші санаттағы тану – сот ісі басталған кезде кінәлі тараптың қатысуымен байланысты. Екі негізгі анықтама бар: біреуі жеке тұлғаларға, екіншісі корпорацияларға қатысты. Академиялық сын тұрғылықты жердің орнына қатысуды пайдаланудан туындады; алайда, сот ісі басталған күні тұрғылықты жерді анықтау белгісіздікке әкеледі. Екі жыл бойы елден кеткен адамның сол жерде тұратынын анықтау қиын. Дегенмен, сот шешімінде, егер бұл уақыт сот ісінің басталуымен – процестің басталуымен байланысты болса, маңызды уақытта қатысу болмаған жағдайда да, қатысудың болған жері жеткілікті деп есептеледі. Жеке тұлғаларға қатысты сот, кінәлі тарап сот ісі қозғалған кезде соттың құзырына ішкі құрылысқа кіруі керек дегенді білдіреді, яғни сот ісі басталғаны туралы хабарлама немесе бұйрық. Сот отырысында қатысуды қолдануға болмайды, себебі кінәлі тарап бұл туралы білгеннен кейін сот құзырынан кетуі мүмкін. Адамс пен Кейп ісінде компанияның қатысуы адамдардың ойлау қабілетінен аналогия жасауды талап етті. Сот корпорацияның (а) корпорация ұстайтын бекітілген орында қызметін атқаратын қызметкерлері арқылы немесе (б) корпорацияның бекітілген орында корпорацияның қызметін атқаратын өкілі арқылы қатысуын анықтай алуы керек. Осы екі критерийдің бірі компанияның қатысқанын анықтайды. Бұл компанияның басшылары немесе директорлары қай жерде болса, сол жерде компания бар деген пікірді қабылдамауға бағытталған. Егер өкілдің/қызметкердің шетелдегі басқа тұлғалардан рұхсат алмастан корпорацияны келісімшартқа міндеттендіруге құқығы болса, қатысу анықталады. Компанияның қатысуын анықтаудағы қиындықтар көбінесе шекаралық жағдайларды қолданудың қиындығынан туындайды. Сатушылар, әрине, компаниялардың атынан экономикалық нарықтарда жұмыс істейді, экономикалық пайда көреді, бірақ қазіргі критерийлер бойынша «қатысушы» деп есептелмейді. АҚШ үлгісі кез келген келісімшарттың жасалуы сол юрисдикцияда корпорацияны міндеттейді деген тұжырымға негізделген. Сонымен қатар, жалпы құқық сот шешімінің мазмұнына немқұрайлы. Бұл Адамс пен Кейп ісінде анық көрінді. Корпоративтік қатысудың салдары – корпорацияның юрисдикцияда атқаратын жұмысына қарамастан, оған кез келген талаптар қойылуы мүмкін.
The first category of recognition is where the defendant was present when proceedings began. Two primary definitions exist: one relating to individuals, the second to corporations. Academic criticism has extended from the use of presence rather than residence; however, residence on the date of when proceedings were begun creates uncertainty. It is difficult to determine whether a party who spends two years aboard is resident there. However, authority suggests that residence without presence at the material time would still suffice if the relevant time was at the service of process representing the start of legal proceedings. The leading authority within is Adams v Cape Industries, setting out that presence, as distinct from residence is necessary. With regard to individuals, the court has held that it will mean that the defendant must be within the jurisdiction of a court when the proceedings were instituted, meaning service or notice that proceedings had begun. Presence at the time of the trial is not used as a defendant could simply leave the jurisdiction upon becoming aware. By contrast, in Adams v Cape the question of whether a company was present was to analogise from the reasoning of human beings. The court must be either able to determine presence as (a) servants of the corporation carrying on its business from a fixed place maintained by the corporation, or (b) a representative of the corporation carrying on the business of the corporation from a fixed place. Either of these criteria will determine the company is present. This is designed to prevent the argument that the company is present wherever a company officer or director is present. If the representative/servant has the power to bind the corporation into a contract without seeking approval from other entities abroad, presence will be determined. The difficulty of determining presence of a company derives primarily because it is difficult to apply to the margins. Travelling salesmen certainly operate in jurisdictions on behalf of companies, enjoying the benefit of economic markets, and under the current criteria would not be considered "present". The U. S. model operates on the assumption that the conclusion of any contract will bind the corporation in that jurisdiction. Further, the common law's ignorance as to the content of the judgment itself. This was seen notably in Adams v Cape itself. The effect of corporate presence is that any claim relating whatsoever can be brought against the corporation, regardless of the work the corporation conducts within the jurisdiction.
Қатыспаған, бірақ шетелдік соттың шешімін қабылдауға келіскен
Екінші критерий бойынша, егер тарапқа Англияда танылған шетелдік сот шешімі қатысты болса, онда жауапкер шетелдік сотты қабылдаған болуы керек. Бұл ағылшын сотының құзыреттілік туралы шарттарға қатысты көзқарасына сәйкес келеді: егер сот шешімін шығарған сот құзыреттілік туралы шартты немесе төрелік келісімін орындамаса, жалпы құқық бойынша сот шешімін мойындаудан бас тартуға болады. Тараптар тек шетелдік юрисдикциядағы келісімшартқа келісу арқылы ғана юрисдикцияға мойынсұнған болып есептелмейді. Мысалы, егер «А» және «В» тараптары «Бұл келісімшарт Англия және Уэльс заңдарымен реттеледі және келісімшарттан туындаған мәселелерді шешу үшін ағылшын соттарының ғана айрықша құзыреттігі бар» деген шарттары бар келісімшартқа байланысты болуға келіссе, екі тарап та Нью-Йоркте сот процесін бастауға құқылы емес, тіпті Нью-Йорк соты айрықша құзыреттілік туралы шартты жарамсыз деп тапса да. Егер «А» сотқа шағымданса, ағылшын соты Нью-Йорк сотының шешімін танымайды, тіпті «В» Нью-Йорк сотының құзыретіне қарсылық білдіру үшін шетелдік сотқа барған-бармағандығына қарамастан. 1982 жылғы «Азаматтық сот төрелігі және сот шешімдері» заңының 33-бабы бұрынғы жалпы құқық тәсілін өзгертті. Ол шетелдік сотқа оның құзыретіне наразылық білдіру мақсатында барудан қорғаныс ұсынды. Шетелдік сот құзыреттілікті анықтағаннан кейін, «В» тарабы құзыреттілікті әр мүмкіндікте даулағанша қорғанысын жалғастыра ала ма деген мәселе бойынша академиялық пікірталас әлі де жалғасуда. Осылайша, жауапкер іс-әрекетті қорғауға екі рет мүмкіндік алады: біріншісі – іс-әрекетті шетелде қорғауға тырысу, екіншісі – 1982 жылғы заңның 33-бабымен қорғалғандығына сеніммен әрекет ету.
The second criterion where a party may be subject to a foreign judgment recognised in England is where the defendant has accepted the foreign court. This is consistent with the English court's approach to a choice of jurisdiction clause: a judgment will be denied recognition at common law if the adjudicating court failed to give effect to a choice of court clause or arbitration agreement. A party will not sufficiently submit to a jurisdiction by simply agreeing to a contract in a foreign jurisdiction. If, for example, parties 'A' and 'B' agreed to be bound to a contract which included the terms "this contract shall be governed by the law of England and Wales and the English courts shall have exclusive jurisdiction to decide matters arising from the contract", both parties will be unable to commence proceedings in New York, even if the New York court considers the exclusive jurisdiction clause to be invalid. If 'A' brings proceedings, the English court will not recognise the judgment of a New York court regardless of whether 'B' attends the foreign jurisdiction to contest the jurisdiction of the New York court. Section 33 of the Civil Jurisdiction and Judgments Act 1982 altered the previous common law approach. It provided a defence to attending a foreign court for the purposes of challenging the jurisdiction of the court. There is considerable academic debate as to whether, after the foreign court determines jurisdiction, party 'B' can continue to forward a defence so long as he contests jurisdiction at every opportunity. In doing so, the defendant may well have the opportunity to enjoy two attempts at defending the action, first seeking to defend the action abroad, and secondly operating with the confidence that they will be protected by Section 33 of the 1982 Act.
Жалпы құқықтарды қолдану
Англияда орындала алатын жалғыз шетелдік сот шешімі – қарыз бойынша талап етуге болатын ақша сомасы туралы шешім. Егер шетелдік сот нақты орындауды (specific performance) бұйырса, тарап Англияда сол шетелдік сот шешімінің негізіндегідей бірдей себеп бойынша сотқа шағымдануы мүмкін және ағылшын соттарынан ұқсас бұйрық алу үшін шетелдік шешімді дәлел ретінде пайдалана алады. Орындалатыны сот шешімі емес, оның негізіндегі міндеттеме. Тек белгілі бір сомадағы ақшалай төлемдер туралы түпкілікті шешімдер ғана орындалуға жатады. Шетелдік сот төрт жағдайда жеке тұлғаға қатысты сот шешімі шығаруға құқылы. Мурти мен Сиважоти ісі бойынша [1993] 1 WLR 467 шешімі res judicata принципін мойындауды растады.
The only foreign judgment which can be enforced in England is a money judgment for which a party will sue on the debt. Should a foreign court apply specific performance, a party may sue in England on the same cause of action as the foreign judgment and use the foreign judgment on the merits to seek a similar order from the English courts. It is the obligation, not the judgment, that is enforced. Only final judgments for fixed sums of money can be enforced. A foreign country court has jurisdiction to give a judgment in personam in four cases. Murthy v Sivajothi [1993] 1 WLR 467 upheld the recognition of res judicata.
Екі жақты шарттар
Парламент екі заң арқылы сот юрисдикциясының ережелерін бекітеді. Атап айтқанда, бұл ережелер Комонвелл мәселелеріне қатысты және қазіргі ортақ құқықпен үндес жұмыс істейді. Біріншісі – 1920 жылғы Әділет әкімшілігі туралы заң, оның II бөлімі Жаңа Зеландия, Нигерия және Сингапур сияқты бұрынғы отарлық юрисдикцияларға қолданылады. Егер сот шешіміне әлі де шағымдану мүмкіндігі болса, оны тіркеуге болмайды. Екінші парламенттік заң, сот шешімін орындауға және мойындауға мүмкіндік беретін 1933 жылғы «Шетелдік сот шешімдері (өзара орындау)» туралы заң, Канада сияқты екіжақты келісімдері бар елдердегі белгіленген соттардың азаматтық және коммерциялық мәселелерін орындайды. Сотқа шақыру арқылы жаңа іс қозғаудың қажеті болмай, заңдар сот шешімін орындауды талап ететін тарапқа – шетелдік юрисдикциядағы шешімді орындауға тырысатын тарапқа – тікелей орындау үшін шешімді тіркеуге мүмкіндік береді. Бұл шетелдік іс ағылшын сот шешімімен бірдей күшке ие болады. Жауапкерлер заң актілерінде белгіленген тәртіппен тіркеуді жою туралы өтініш бере алады.
Two parliamentary acts enforce jurisdictional rules. In particular, these apply to Commonwealth matters and operate close to the current common law. The first is the Administration of Justice Act 1920 where Part II applies to former colonial jurisdictions such as New Zealand, Nigeria, and Singapore. If the judgment is still subject to an appeal in the ordinary, it cannot be registered. The second parliamentary statute which allows for enforcement and recognition is the Foreign Judgments (Reciprocal Enforcement) Act 1933, which enforces civil and commercial matters from designated courts in countries with bilateral agreements, such as Canada. Instead of it being necessary to commence original proceedings by service, the statutes allow the judgement creditor, the party seeking to enforce a foreign jurisdiction, to merely register the judgment for direct enforcement. This produces the same effect as if the foreign action had been an English judgment. Respondents may apply to set aside the registration as specified by the statutory instruments.
Брюссель қайта өңдеу регламенті
Брюссель I Регламентінен кейін қабылданған Брюссель қайта жаңартылған Регламенті мүше мемлекеттер арасындағы құзыреттілікті I және II тараулар арқылы бөліп көрсетеді. Қайта жаңартылған Регламенттің III тарауы мүше мемлекеттердің сот шешімдерін автоматты түрде тану және орындауға қатысты ережелерді іске асырады. Өте шектеулі жағдайларды ескермегенде, сот құзыреттілік ережелерін дұрыс түсінбегендіктен сот отырысын өткізбеуі керек деген талапты қою мүмкін емес. Өйткені Регламент бойынша құзыреттілік ережелері барлық мүше мемлекеттерде бірдей. Егер сотқа шақырылған тарап шетелдік соттың қате жасағанын ойласа, ол алғашқы сатыда құзыреттілікке қарсылық білдіруі керек еді және мұндай мүмкіндігі болды.
Succeeding the Brussels I Regulation, the Brussels Recast Regulation allocates jurisdiction between member states using Chapters I and II of the regime. Chapter III of the Recast Regulation implements articles relating to the automatic recognition and enforcement of Member State judgments. Except in very limited circumstances, it is not possible to claim that the court should not have adjudicated because it misinterpreted the rules on jurisdiction within Brussels. This is because jurisdiction rules are the same in all member states under the regulation. If the defendant thought that the foreign court was wrong, it should have, and could have, challenged jurisdiction at the first instance.
АҚШ-та шетелдік төрелік шешімдерді орындау
Төрелік шешімдері арнайы шарттармен қорғалады. АҚШ төрелік үкімдерді күшіне енгізуді реттейтін халықаралық конвенцияларға қол қойған, соның ішінде Шетелдік төрелік шешімдерін тану және орындау туралы конвенция (көбінесе "Нью-Йорк конвенциясы" деп аталады) және Халықаралық коммерциялық төрелік туралы Америкааралық конвенция, 14 I. L. M. 336 (1975). АҚШ-та ратификацияланған шарттар "елдің жоғарғы құқығы" болып есептеледі.
Arbitration awards enjoy the protection of special treaties. The U. S. is a signatory to international conventions regulating the enforcement of arbitration awards, including the Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (often referred to as the "New York Convention"), and the Inter American Convention on International Commercial Arbitration, 14 I. L. M. 336 (1975). Ratified treaties in the U. S. are considered the "supreme law of the land".