Кіріспе

Бұрын Интерн даму бағдарламасы (IDP) деп аталған Архитектуралық тәжірибе бағдарламасы (AXP) – сәулет мамандығында лицензия алуға ұмтылатын үміткерлердің тәуелсіз сәулет практикасы үшін қажетті білім мен дағдыларды меңгеруін қамтамасыз ететін толыққанды оқу бағдарламасы. Бағдарламаны Архитектуралық тіркеу кеңестерінің ұлттық кеңесі (NCARB) әзірлейді, күтіп ұстайды және басқарады, ал АҚШ-тың көптеген сәулеттік тіркеу кеңестері лицензия алу үшін талап етілетін тәжірибе талаптарын орындау үшін оны міндетті деп санайды.

Тарих

1976 жылы NCARB Америка Сәулетшілер Институтымен (AIA) 1970 жылдар бойы жұмыс істегеннен кейін, тәжірибе дамыту бағдарламасын (IDP) енгізді. NCARB басқаратын бұл бағдарламаны юрисдикциялар тәжірибе талаптарын орындау үшін біртіндеп қабылдай бастады. Миссисипи штаты 1978 жылы IDP-ні талап еткен алғашқы штат болды. АҚШ-тың барлық 54 юрисдикциясы өздерінің тәжірибе талаптарын орындау үшін IDP-ні қабылдайды. Бағдарламаға алғашқы маңызды өзгеріс 1996 жылы енгізілді, онда әр оқу саласында жұмсалған уақыт пайызы емес, нақты алынған оқу бірліктерін тіркеу қажет болды. Бағдарламаны жыл сайын NCARB-ның Тәжірибелік комиссиясы бақылайды, ол архитектураның қазіргі тәжірибесіне сәйкес жылдар бойы шағын өзгерістер ұсынды. 2009 жылдың мамырында NCARB IDP 2.0 бағдарламасын іске қосып, 1970 жылдары басталғаннан бергі бағдарламаның ең маңызды жаңартуы екенін мәлімдеді. IDP 2.0 бағдарламасының талаптары қазіргі архитектура тәжірибесімен жақын үйлесімде және білікті практика үшін қажетті жан-жақты оқытуды қамтамасыз етеді. IDP 2.0 2007 жылғы архитектура тәжірибесінің талдауына жауап ретінде әзірленді. Бұл зерттеуде дерлік 10 000 жұмыс істейтін сәулетшілер кең ауқымды электрондық сауалнаманы толтырып, жақында лицензия алған және тәуелсіз жұмыс істейтін сәулетшілердің денсаулықты, қауіпсіздікті және қоғамның мүддесін қорғау үшін қажетті міндеттері, білімі және дағдылары анықталды. Жаңартулар кезең-кезеңмен жүзеге асырылды, бірінші кезең 2009 жылдың шілдесінде, ал соңғысы 2012 жылдың сәуірінде болды. 2015 жылдың шілдесінде IDP тәжірибе сағаттарының талаптарын 5600-ден 3740-қа дейін азайту үшін жаңартылды. 2012 жылғы тәжірибе талдауының нәтижелерін ескере отырып, NCARB талаптардың қазіргі архитектура тәжірибесіне сәйкес келуін қамтамасыз ету үшін тәжірибе бағдарламасын жан-жақты қарап, қайта жаңартуға кірісті. Сонымен қатар, NCARB IDP-ні «Архитектуралық тәжірибе бағдарламасы» (AXP) деп атауға шешім қабылдады, бұл «тәжірибеші» терминін тоқтатуға бағытталған шара болды.

Жаңа атаудың енгізілуі және жаңарту 2016 жылдың 29 маусымында бірдей іске қосылды. AXP-де бұрынғы 17 тәжірибе санаты қазіргі архитектура тәжірибесін көрсететін алты кең салаға қайта құрылды.

Қатысушылар

Архитектуралық лицензия алуға талапкер адам "лицензия алуға үміткер" деп аталады. АҚШ-тың барлық штаттары мен Канада провинциялары архитектурамен айналысуға лицензиясы жоқ кез келген адамның "архитектор" деген сөзді қолдануына тыйым салады. Көптеген штаттар мен провинциялар сондай-ақ "архитектор" сөзінің кез келген туындысын қолдануға да тыйым салады. Басқарушы – басқалардың жұмысын қарап, бағыттап, жұмыстың қанағаттанарлық сапада орындалуын қамтамасыз ететін адам. AXP басқарушысы – үміткерді күнделікті бақылайтын адам. AXP басқарушысы тәжірибе туралы есепте ұсынылған ақпараттың рас және дұрыс екенін куәландыруға міндетті. Ментор – адал кеңесші, ұстаз немесе бапкер. AXP менторы – тіркелген архитектор болып, үміткердің кәсіби өсуіне ұзақ мерзімді міндеттеме беретін адам болуы керек. Мүмкін болса, ментор сол кеңседе жұмыс істемеуі тиіс, осылайша үміткер күнделікті жұмыс тәжірибесі туралы пайдалы түсінік ала алады.

Ережелер

AXP-ді бастаудың алғашқы қадамы – NCARB тіркелгісін жасау. Кандидаттар орта мектепті бітіргеннен кейін AXP бойынша есептік бірліктерді жинауға құқылы. Тәжірибе алу үшін олар NCARB бекіткен жұмыс орындарының бірінде AXP супервайзерінің тікелей қадағалауымен жұмыс істеуі керек. Барлық тәжірибе кем дегенде алты ай сайын NCARB-ге олардың NCARB тіркелгісі арқылы электрондық түрде ұсынылуы тиіс, тәжірибе одан да жиі жіберуге болады. Бес жылға дейінгі тәжірибе үшін жартылай есептік бірлік беріледі.

Тәжірибе талап етіледі

Лицензия алуға үміткерлер AXP-ны аяқтау үшін нақты тәжірибе салаларында 3740 сағат тәжірибе жинақтауы тиіс. Бұл салалар 2016 жылдың маусымынан бастап қолданысқа енді. Лицензия алуға үміткерлер тәжірибелік сағаттарды есептеу үшін екі түпкілікті ортаның бірінде жұмыс істеуі керек.