Кіріспе

Жылжымайтын мүлікке қатысты, жақсарту - бұл жылжымайтын мүліктің құны, ол меншік иесінің инвестициялауына байланысты емес. Сондықтан оны әдетте пайдасыз өсім немесе күтпеген пайда деп атайды. Мысалы, егер мүлікті жоғары құндылықтарға қайта бөлу немесе жақын маңдағы қоғамдық жақсартулар жеке меншік жердің құнын арттырса, меншік иесі басқалардың әрекеттеріне байланысты "жақсырақ" болады. Осыған байланысты салық салу немесе басқа да тәсілдер арқылы халықтың жағдайын жақсартудың құндылығын қалыптастыру - бұл жалпы саяси тәсіл.

Меншік құқықтары мен қалдық құны

Меншік құқығының иесі өзіне ерекше құқық берілген кеңістіктен түсетін кіріске қалған құқықты иеленеді ("Бұл кеңістікті пайдалану үшін ақы төлеңіз, әйтпесе мен сізді одан шығарамын"). Бірақ бұл құқықтар шектеулі құқықтар. Олар заңның өзгеруімен бірге, соның ішінде аймақтарға бөлу және жоспарлау заңымен бірге дамып келеді. Жеке меншік құқықтарының құны, ең алдымен, белгілі бір жердегі сайтта шығыннан (мүліктік құқықтар шығынын қоспағанда) қанша табыс алуға болатынына байланысты анықталады; меншік құқықтарының құны - бұл қалдық құндылық, компанияның меншігіндегі акциялар сияқты басқа активтердегідей, олар қалдық табысқа талап етеді. Сайттың қай түрі ең көп қалдық кірісті пайдаланса, сол оның ең жоғары және ең жақсы пайдалануы болып табылады. Жеке меншік құқықтарының құнына нарық жағдайлары, орналасу ерекшеліктері, тұрақты жақсартулар және меншік құқығының сипаты немесе көлемі әсер етеді. Ғимараттар мен жер жұмыстары сияқты жаңа тұрақты жақсартуларға инвестиция салу мүлік құнын арттыра алады, өйткені олар кірістерді алудың шығынын алып тастайды (ескертеңіз, мүлік құны - бұл кірістерді сол жерде осы кірістерді алу үшін қажетті шығындардан кем). Олардың құны мүліктік меншікке "қоса беріледі", өйткені оларды физикалық немесе заңды түрде орналасқан жері туралы меншік құқығынан ажыратуға болмайды. Алайда жеке меншік құқықтарының құны меншік құқықтарының иелері жасаған инвестицияларға емес, сыртқы факторларға байланысты да өсе алады. Бұл - жақсару. Мысалы, заңмен меншік құқықтарының сипаты немесе көлемі өзгерген кезде, мысалы, меншік иелеріне қосымша даму құқықтарын беру үшін қайта бөлу, бұл меншік иесіне құндылық береді.

Жағдайдың жақсаруы

Төмендегі суретте жақсартудың қалай тұжырымдамалық тұрғыдан пайда болатыны және жақсартуға салынатын салықтың осы құнды қалай көтеретіндігі көрсетілген, бұл өзге жағдайда жеке меншік иелеріне жеке меншік иелеріне тиесілі болады. Сол жақтағы баған ауыл шаруашылығы немесе өнеркәсіптік жерлер сияқты жерлердегі меншік құқықтарының құнын көрсетеді. Бұл құн осы жерді пайдаланудан түсетін табыстан, оны пайдаланумен байланысты шығындар шегерілгеннен кейін анықталады. Сайт құны - қалдық. Егер өндірілетін өнімнің нарықтық құны, мысалы, егіндіктердің құны немесе өнеркәсіптік өнімнің құны өсе берсе, бірақ барлық кіріс шығындар бірдей болса, онда осы жердегі өндірістің жоғары қалдық құнын көрсету үшін алаңның құны артады. Бұл екінші бағанда көрсетілген. Мысалы, егер тұрғын үйдің жалға алу ақысы көтерілсе, бірақ сол тұрғын үйді пайдалану шығындары тұрақты болса, үйдің құны артады. Бұл өзгеріс күтпеген пайда деп саналады, ал пайданың бір бөлігі жердің құны немесе мүлік салығы жүйесі бар жерде жұртшылықпен бөлінеді. Үшінші бағанда егер қайта бөлу арқылы меншік құқықтарының сипаты немесе көлемі өзгерсе, не болатыны көрсетіледі. Мысалы, егер сайттың алдыңғы ең жоғары және ең жақсы пайдалануы тек өндірістік болса, өйткені аймақтарға бөлу заңдары сол жерде тұрғын үй немесе коммерциялық сияқты басқа жоғары қалдық пайдалануларды болдырмаған болса, онда аймақты қайта бөлу сайттың ең жоғары және ең жақсы пайдалануын және осының нәтижесінде оның құнын өзгертеді. алдындағы орынның мәні (V1) мен жаңа кейін орынның мәні (V2) арасындағы айырмашылық жақсару болып табылады. Қайта бөлуден пайда болған жақсартуға салынатын салықтың әсері төртінші бағанда көрсетілген. Жағдайдың жақсару құнының бір бөлігі жеке меншік иесінен жұртшылыққа беріледі, бұл аймақтарды қайта бөлу шешімдерінен жеке табыс мөлшерін азайтады және пайданың қоғамдық үлесін арттырады.

Жағдайдың жақсаруын қоғамдық бақылау

Халықтың аймақтарды қайта бөлуден пайда алуының үш жолы бар. Жағдайдың жақсаруына төлейтін алым немесе салық мүліктік иесінен жоспарлау мен аймақтарға бөлудің өзгеруіне байланысты жақсаруды ала алады. Мемлекеттік агенттіктің аймақтарға бөлінбеген және игерілмеген жерлерді сатып алуын, содан кейін аймақтарға бөлуді және жергілікті инфрақұрылымға инвестиция салуды пайдалану аймақтарға бөлу мен инфрақұрылымға инвестициялардан болатын барлық жақсартуларды жұртшылықтың қолға алуын қамтамасыз етеді. Құндылықтарды пайдалану үшін сауда-саттыққа шығару немесе сату.

Австралиялық астаналық аумақ (ACT)

ACT 1971 жылдан бері қандай да бір түрде жақсарту салығын алды. Оның кейіпкері - жалға алудың өзгеруі бойынша алым (LVC), ол бекітілген құрылыс өтініші бойынша төленуге тиіс (бірақ төлем уақытын белгілі бір мерзімге кейінге қалдыруға болады). 2018 жылы ол 53 миллион доллар табыс жинады. Сонымен қатар, ACT-де жергілікті қоғамдастықтың аймақтарды қайта бөлу мәселесі қарастырылған, себебі барлық жаңа жерлерді игеруді мемлекеттік мекеме жүзеге асырады. Бұл дегеніміз ауылды жерлерді қалаға ауыстырудың пайдасын 100% жұртшылық көреді дегенді білдіреді. 2019 жылы осы тәсілмен 100 миллион доллар табыс жиналды.

Сидней

1969 жылы 30% -дық жақсарту алымы 1970 жылдан бастап Сиднейде 30% -дық оңалту алымы ауылдық жерлерді қалалық пайдалануға ауыстыру үшін қолданылды. Салық төлеу сатылым немесе құрылыс жұмыстарына рұқсат беру арқылы басталды. Ол 4,5 жыл жұмыс істегеннен кейін 17 миллион доллар жинады.

Англия

1909 жылғы тұрғын үй, қала құрылысы туралы заң жергілікті билік органдарына жоспарлы өзгерістерге байланысты жақсаруды және "нашарлануды" өтеуді емес, таңдауды берді. Жоспар бойынша құнның толық өсуі осы жоспар қабылданған кезде, сол күні есептелген кезде жиналады деп ұсынылды, бірақ келісу ретінде 50% ерікті түрде қабылданды, дегенмен кейбір 1909 жылғы "өнімдік жоспарлар" 80% -ға дейін көтерілді. 1932 жылы пайыздық мөлшерлемені рұқсат етілген 75%-ға дейін көбейтті, ол өзгерістен кейін 12 ай ішінде талап етіледі, төлем мүлкін пайдалану немесе өткізу өзгергенге дейін кейінге қалдырылады (оның ішінде 3 жылдан астам уақытқа берілетін немесе жалға алынған), ол пайызбен бірге төленуге тиіс. 1948 жылы заңнамаға енгізілген өзгерістерде оңтайландыру ережелері алынып тасталды. Олар 1967 жылғы Жер комиссиясы туралы заңда 40% мөлшерлемемен қайта енгізілген, бірақ 1970 жылы жойылған.

Колумбия

Колумбияда 1921 жылдан бері "бағаландыру салымы" қолданылады. Қолданылатын модель қалаға байланысты. "Богота моделі" жақсарту алымдары белгілі бір қоғамдық жұмыстардың шығындарын жабу үшін жалпы салықты көрсетеді. "Медельин" модельінде ол көбірек қоғамдық жұмыстардың пайдасына үлестіру.

Бразилия

1990 жылдан бастап Сан-Паулуда жылжымайтын мүлік әзірлеушілері үшін құрылған қосымша құнның кемінде 50 пайызын тарту міндеті болды, бірақ Агуа Бранка ОО-да бұл ең төменгі 60 пайыз болып белгіленді. Жағдайдың жақсару мәндерін нақты анықтау мәселесі қала тарапынан шығарылатын және Сан-Паулу қор биржасында (Bovespa) аукцион арқылы сатылатын қосымша құрылыс әлеуетінің сертификаттарын (CEPAC) іске асыруға әкелді. "Олар иеленушіге қосымша құрылыс құқығын береді, мысалы, жер көлемі мен жер бедері арақатынасы ұлғаяды және жер учаскесінің пайдаланылуын өзгерту мүмкіндігі бар. Қаржылық тұрғыдан алғанда, CEPAC - бұл құрылыс салушы жаңа құрылыс құқықтарына байланысты мемлекеттік әкімшілікке беретін экономикалық өтемақы".

Нидерланды

Көптеген басқа қалаларда осы "жария сатып алу және қайта бөлу" тәсіліне қатысты өзгерістер бар. Қалалық пайдалану үшін аймақтарға бөлу мен бас жоспарлаудан бұрын ірі дамымаған және аз дамыған жерлерді сатып алатын мемлекеттік органдар, содан кейін жеке даму үшін жаңа жолдар мен инфрақұрылыммен аймақтарға бөлінген мүліктердің көпшілігін сатады. Бұл мемлекеттік органдарға жоғары құнға ие аймақтарға бөлу құқығына ие жеке меншікті сатып алмай, аймақтарға бөлу өзгерістерінен пайданың 100%-ын алуға мүмкіндік береді.