Кіріспе

Орта ғасырдағы шайқастарда қолданылатын үлкен арба. Каррокцио (;) – орта ғасырлық коммуналардың әскерлері жиналып, шайқасқа түсетін, қала таңбалары бар төрт дөңгелекті үлкен арба. Бұл, әсіресе, Ломбардия, Тоскана және жалпы алғанда, Солтүстік Италия муниципалитеттерінде кең таралған. Кейіннен оның қолданылуы Италиядан тыс жерлерге де тарады. Ол – қалалық тәуелсіздіктің символы. Шайқасқа дейін дін қызметкерлері алдындағы жертөледе дұға оқып, ал олардың жанындағы түркишілер жауынгерлерді шайқасқа шақыратын. Таңдалған әскерлермен қоршалған, қаланың түстерімен безендірілген, көбінесе өгіздермен тартылатын бұл арбада жертөле, қоңырау ("мартинелла" деп аталды), қаланың геральдикалық белгілері және христиан кресімен әшекейленген мачта орналасқан. Тыныш уақытта ол өзіне қарасты қаланың бас шіркеуінде сақтаулы тұратын. Шайқас кезінде армиядағы ең батыл жауынгерлер каррокцио күзетшілері ретінде оны қоршап алып, ол әскерлерді біріктіретін орталық және қаланың абыройының символы қызметін атқарды. Жаудың оны басып алуы – қайта келмейтін жеңіліс және ұятты оқиға саналды.

Шығу тегі

Ломбардтық тегі бар кароччо бастапқыда Ариманияда соғыс күймесі ретінде қолданылған. Оның функциясы айқын түрленді, қала таңбалары, құрбандық алтары қосылып, 1037 және 1039 жылдар аралығында қаланың бас шіркеуінде сақталып, Милан архиепискобы Ариберттің Конрад II, Киелі Рим императоры Миланды бірнеше рет қоршағанда қолдануымен, таза символдық мәнге ие болды. Осылайша, әскери құралдан бастап, кароччо таза саяси құралға айналды. Кароччоны Миланның әскери нышаны ретінде пайдалану үшін Хериберт (Ариберто) енгізді. Оның көптеген жақтастары бұл нышанды қабылдап, таратуға көмектесті. Бұл идея тез арада Ломбардияда, Тосканада және Римде қабылданды, онда ол шіркеуді қорғауға бағытталған жасақтарды білдірді. Оның таралуы Ломбардияның басқа қалаларына да жетті, бірақ бұл Милан кароччосының толық көшірмесі деп түсіндіру қиын. Бірінші құжатта шіркеу хорында, кароччоның жанында орналасқан темір қалқан жасау қажеттігі туралы ақпарат бар, оны бір фунт маймен оттандырылған шаммен жағу қажет болды. Кароччо 1176 жылғы 29 мамырда Легнано шайқасының басты кейіпкері болды, онда, аңыз бойынша, келесі ғасырдың әдеби туындыларында ғана кездесетін Альберто да Джуссано басқарған Өлім жасағы оны қорғады. Аңыз бойынша, шайқас кезінде Миландағы Сан-Симплициано базиликасындағы әулиелер Сисиннио, Мартирио және Алессандроның қабірлерінен шыққан үш көгершін кароччоға қонды, бұл Фредерик Барбароссаның қашуына себеп болды. Бірақ, нақты тарихи деректерге сәйкес, муниципалды жаяу әскер кароччоның айналасында шешуші қарсылық көрсетті, бұл Гидо да Ландриано басқарған Ломбард Лигасының қалған әскері Миланнан келіп, Легнано шайқасында Фредерик Барбароссаны жеңуіне мүмкіндік берді. Бүгінде бұл кароччоның Легнаноның қазіргі топографиясындағы нақты орнын анықтау қиын. Шайқас туралы хроникалардың бірі, Кельн жылнамасы, маңызды ақпаратты қамтиды: Бұл шешім кейіннен стратегиялық тұрғыдан дұрыс емес болып шықты, өйткені Фредерик Барбаросса Борсанодан немесе қарама-қарсы жақтан келді, бұл муниципалды әскерлерді кароччоның айналасында қарсы тұруға мәжбүр етті, ал Олона өзенінен қашу жолы жабылды.) немесе "Costa di San Giorgio" Легнано ауданынан, себебі көршілес аймақтардың басқа бөліктерінде оның қорғанысына қолайлы сипаттамалары бар басқа ойыс табылмады. Соңғы гипотезаны ескере отырып, соңғы шайқас қазіргі Сант-Амброджо және Сан-Магно аудандарының ( "Costa di San Giorgio" ауданы мен Олона арасында, кейін Кастелло паркіне енген тік беткей) және Сан-Джорджо су Легнано муниципалитетіне жататын аумақтың бір бөлігінде өткен болуы мүмкін. Ломбард Лигасының кароччосы 1237 жылы Кортенуова шайқасында императорлық әскерлер басып алды, оны Рим императоры Фредерик II Рим папасы Григорий IX-қа сыйлады және Римдегі Палаццо Сенаториоға жеткізді. Ол әлі күнге дейін Sala del carroccio ("Кароччо залы") деп аталады, онда императордың рим халқына жасаған сыйлық туралы ескерткіш жазуы сақталады. Жазуда былай делінген: Рим, папалық орда болумен қатар, үлкен империяның астанасы болды, сондықтан императордың қалаға кароччо жіберуінің маңызы зор болды.

14 ғасыр: құлдырау және жоғалу

Каррокционың құлдырауы соғыс тактикасының өзгеруіне байланысты болды. Іріктеу және маневрлеуге жарамды әскерлер пайда бола бастағанда, қалалық жаяу әскердің орнына "вентура" сарбаздары келді, олар жалдамалы болғандықтан қаламен эмоционалды байланыс пен жақындық сезімдері болмады. Сонымен қатар, кароччо 1214 жылғы Бувин шайқасында да қолданылды.

Функция

Символикалық құндылығынан өзге, карокчоның маңызды әскери-тактикалық функциясы болған. Ол, әсіресе Легнано шайқасынан кейін, әскери маңызға ие бола бастады, онда тарихында алғашқы рет карокчоның төңірегіне жиналған жаяу әскер, атты әскерді тоқтатты. Ал Сиена соборының ішінде 10–15 метрлік екі үлкен бағана сақталған, олар дәстүрлі түрде Монтаперти шайқасынан жеңіспен оралған карокчоға жатқызылады. Кремонадағы азаматтық мұражайда 1213 жылы Кастельеонеде миландықтардан тартып алынған вагонға тиесілі деп саналатын ағаш платформа бар.

Жылнамаларда

Орта ғасырдан сақталған қалдықтар өте аз болғандықтан, кароччоның пішіні туралы мәліметтер сынықты. Алессандро Висконти 1945 жылы жарық көрген кітабында Миландық жылнамашы Арнульфқа сілтеме жасап, былай деп сипаттайды: Орта ғасырлардағы кароччоның екі суреті 21-ғасырға дейін иконографиялық тұрғыдан жеткен. Біріншісі Сиенадағы Монтаури жылнамаларында, ал екіншісі Джованни Вилланидің жылнамасында кездеседі. Екі бейне де 14 және 15 ғасырлардағы авторлардың туындылары болғандықтан, кароччоның күнделікті өмірде кездеспейтін дәуірде жасалған. Бірінші бейнеде екі жылжымалы ту тірегі, бірі екіншісіне сүйеніп тұр, ал екінші суретте төрт дөңгелекті арба мен ту көрсетілген, бұл тақырыпқа толыққанды сипаттама береді. Кароччоның осы бейнесі Страданустың Медичи үйіне арналған фрескасында да бар, ол Иоанн Креститель мерекесінде Синьория алаңының көрінісін бейнелейді. Осыдан кароччоның үш түрі болған деген қорытындыға келуге болады: миландық үлгідегі "классикалық", тоскандық екі ту тірегі бар (флоренциялық кароччо қоңыраумен бірге) және Фландрия мен Германияда кең таралған, орталық ту тірегі бар қарапайым арба. Салимбене ди Адамның 1248 жылғы Парма шайқасында пармезандықтар кремондықтардан тартып алған кароччоны бөлшектеу туралы сипаттамасынан кароччоның бес бөлігінен тұрғанын білуге болады: төрт дөңгелек, платформа, ту тірегі, ту және түрлі әшекейлер. Дөңгелектер өте үлкен болған және әдетте Милан мен Флоренцияда қызыл, Пармада ақ түспен боялған, ал Сиена мен Падуада қымбат түстермен боялған, бірақ нақты түсі көрсетілмеген. Бонвесин да ла Риваның сипаттамасына сәйкес, ту тірегінің салмағы төрт адамға тең болған және көбінесе арқанмен бекітілген (әсіресе Миландықта). Чиги кодексінде флоренциялық кароччо екі ту тірегімен көрсетілген, ал ту, көбінесе бүйірлік тақтаға бекітілмей, екі бөлікке бөлінген қымбат матадан жасалған немесе крест мотивімен әшекейленген. Солтүстік Еуропадан айырмашылығы, итальяндық арбаларда әулиелердің бейнесі болмаған, олар көбінесе алдыңғы бөліктің әшекейі ретінде бейнеленген. 2000 жылы Легнано шайқасының түпнұсқа "мартинелласы" табылған. Ол Павия провинциясындағы Понте-Ниццадағы Сант-Альберто-ди-Бутрио шіркеуінің қоңырау мұнарасында сақталған. Осы жылдың өзінде табылғаннан кейін, ол Легнано палиосының тарихи шеруінде көрсетілді.

Магистр мамандығы

Карокционы күтіп-жөндеумен айналысқан магистр муниципалитеттен қызметі үшін күніне 8 сольди жалақы алды. Рим императоры Фредерик II-нің императорлық шенеунігі Джакомо да Лентини "Ben m'è venuto" әнінде карокцио туралы айтады, бұл трубадурлар поэзиясынан шабыттанған махаббат тақырыбындағы поэтикалық туынды және Кортенуова шайқасынан бұрын (1233-1237 жылдар аралығында) жазылған болуы мүмкін.

Өлімнен кейінгі мағынасы

Кароччо – белгі болғандықтан, қазіргі заманда ол идеялардың, үміттердің және түрлі мағыналардың символына айналды. Көбінесе Синьориялар дәуірінде тиранияға қарсы насият құралы ретінде, содан кейін романтизм мен Рисорджименто кезеңдерінде шетелдік басқыншылыққа қарсы күрестің символы болды. Бұл идеяларды таратуда Массимо д’Азеглио, Джованни Беркет, Амос Кассиоли, Франческо Хайец маңызды рөл атқарды. Джосуэ Кардуччи мен Джованни Пасколи «Легнано жырлары» және «Кароччо жырлары» арқылы ортағасырлық итальяндық коммуналардың шашуын еске алды, ал бұл концепция кейін Габриэле Д’Аннунционың еңбектерінде де пайдаланылды.

Терминнің қазіргі қолданылуы

Солтүстік Лига саяси партиясы тарихи түрде «il carroccio» деп белгілі, бұл Легнано шайқасына сілтеме жасайды, соған Солтүстік Лиганың символикасы да қатысты.