Кіріспе

Англо-голландтық антиквари, баспагер, юморист және аудармашы Ричард Верстеген, ағылшынша Ричард Верстеган деп те аталатын және Ричард Роулендс есімімен де танылған (шамамен 1550 – 1640), англо-голландтық антиквари, баспагер, юморист және аудармашы болған.

Өмірбаян

Верстеген Шығыс Лондонда, құмырашының ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі, Теодор Роланд Верстеген, 1500 жыл шамасында Англияға келген, испандық Нидерландының Гельдерн аймағынан туған болатын. Католик дініне кірген Роулендс, Бақытты Мариямның Кішкентай қызметі атты ағылшын тіліне аударма жасады; бұл аударма мен оған қоса берілген дұғалар кітабы екі ғасыр бойы ағылшын католиктерінің ең танымал рухани кітаптарының бірі болды. Ричард Роулаунде атымен Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне қабылданды. Шет елге қуылғаннан кейін, ол әкесінен қалған голланд тегін – Верстегенді (ағылшынша Верстеган) қайта қолдана бастады және 1585 немесе 1586 жылы испандық Нидерландыға көшті. Испания тажынан құпия қаржылық қолдау алып, Верстеген "Антверпендегі гобеленшілер көпірінің жанында" баспагер және гравер ретінде жұмыс істеді. Алайда, Theatrum crudelitatum Hæreticorum nostri temporis еңбегінің латын тілінен француз тіліне аударылуы, француз дін соғыстары кезінде Католик лигасының идеологиясына зор үлес қосып, Верстегенге көптеген ықпалды жақтастар мен қорғаушылар әкелді. Католик лигасы мен Папалық нунцийдің талабы бойынша француз королі сэр Фрэнсис Уолсингхемнің Верстегенді Англияға қайтарып алып, сотқа тарту туралы өтінішін қабылдамады, ал жер аударылған ағылшын адам жасырын түрде босатылды. Босатылғаннан кейін Верстеген Римде қысқа уақыт тұрды, онда ол Папа Сикст V-тен уақытша зейнетақы алды. 1595 жылы Верстеген Антверпенде Джон Юстус Ландсбергтің "Иса Мәсіхтің тұлғасындағы адал жанға арналған хат" атты латын-элизабеттік ағылшын тіліндегі аудармасын жариялады. Сондай-ақ, Санкт-Филип Ховардтың Марко Маруличтің Ренессанс дәуіріндегі латын діни поэмасы "Крестке ілінген Иса Мәсіхке христианның сөйлесуі" ("Carmen de doctrina Domini nostri Iesu Christi pendentis in cruce") атты әдеби аудармасы Антверпен басылымында кіріспе ретінде жарық көрді. 1617 жылдан 1630 жылға дейін Верстеген голланд тілінде эпиграммалар, сипаттамалар, әзіл-сықақтар, polemika жазды. Ол сонымен қатар 1620-1629 жылдары Антверпенде Абрахам Верховен басып шығарған Nieuwe Tijdinghen (Жаңа хабарлар) газеті үшін журналистік түсініктемелер, сатиралар мен редакциялық мақалалар жазды. Бұл оны Еуропадағы ең ерте танылған газет журналистерінің біріне айналдырды. Луиза Имоген Гиннидің айтуынша, "Ақын өмірінің соңғы күндерін Антверпенде өткізді, оны замандастары, ағылшын немесе шетелдік, ең жақсы білген адамдар жақсы көретін. Оның ең жақын достары протестанттардың арасында Ортелиус немесе Бочинс, сэр Томас Грешем және сэр Роберт Коттон болды, олардың Британ мұражайындағы қолжазбалар жинағының каталогында Верстегеннің есімі бірнеше рет кездеседі. Ол сондай-ақ Роберт Персонс әкесінің досы және хат алысушысы болды: Верстегеннің соңғысына жазған көптеген хаттары Вестминстер соборының архивінде сақтаулы. Верстегеннің қайтыс болған күні әлі белгісіз, бірақ оның өсиетнамасы Антверпенде сақталған және 1640 жылғы 26 ақпанмен таңбаланған.

Поэзия

Аод Мор О’Нейлдің, Тир Эогейн иесінің басшылығымен ирланд руларының көтерілісін басу туралы, Р. Р. (1601) жазған «Англияның қуанышы» атты өлеңдер қате түрде оған жатқызылған, сондай-ақ, шындығында «әйгілі Ричард Веннар немесе Веннард» жазған басқа өлеңдер де оған есептелген. Дегенмен, Верстеган 1584 жылы Дублин қаласының қабырғасынан тыс жерде шейіт болған Блаженді Дермот О’Харли туралы елизаветалық ағылшын тіліндегі жоқтауын және «Слейн баронының құлауы» деген атпен бірнеше өлеңдерін жазды. Бұл өлеңдер Томас Мордың 1630 жылы оның шөбересі шығарған өмірбаянына орай жазылған. Алайда, Луиза Имоген Гинни Верстеганның христиандық поэзиясының «өте қарапайымдылығына» тоқталып, «ең жақсы жағдайда ол Southwell-ді, әдемі бейнеттегі бірнеше жерлердегідей, еске түсіреді» деді. А. О. Мейер кейіннен осы өлеңдер туралы: «Оларда барлық дүниелік нәрселерден азат болған жанның тыныштығы сезіледі» деп жазды.

Журналистика және сатира

Луиза Имоген Гиннидің айтуынша, "Верстеганның сақталған бірнеше сөзі оның он сегізінші ғасырдағы өткір, сатиралық ақыл-ойының болғанын көрсетеді, оның сырлылығы Стилдікіне ұқсас. Мысалы, ол Голландияның Италиядағы саңырауқұлақтардай секталарға толы екенін айтады: жаңа ілімдер адамдардың армандарынан бір түндік бойы өсіп шығады. Голландиялық пасторлар португалдардың кірісін тоналау үшін Үндістанға асығатын саудагерлерге қарағанда даңққа құмар емес, ал соңғылары шейіттік тәжін иезуиттермен таласу үшін ондағы жолға шықпайды. Ирландиялықтар туралы айтылғанда, осы елдің халқы зор байлыққа қол жеткізу үшін көп еңбек ету керектігін түсінген соң, одан қаша беру үшін байлықтан бас тартуды дұрыс деп тапқан. Елизавета патшайым туралы айтылған бір сөз өте ерекше: "Оның ішкі қастықтығы бар, ол адам өзіне жақсылық жасағандарды жек көруге итермелейді. Ол жай ғана алғыссыз емес, ал алған жақсылыққа кек алу арқылы ғана жауап береді". Мұндай пікірлер Верстеганның замандастарына әсер етпеген жоқ."