Жарыс аяқталған соңғы маңыздама айналымы

Кіріспе

Жеңіс айналымы (сондай-ақ, құрмет айналымы) – мотор спортында жарыс аяқталғаннан кейін трассадағы қосымша айналымды сипаттау үшін қолданылатын термин. Бұл айналым төмендетілген жылдамдықпен жүргізіледі, бұл жеңімпаз жүргізушіге жеңісін тойлауға, ал көрермендерге бәсекелестерді құттықтауға және оларды құрметтеуге мүмкіндік береді. Әдетте, трасса бойындағы флагмаршалдар FIA салюті немесе АҚШ-та «маймыл биі» деп аталатын әрекетпен туларын желбіретеді. Маршалдар қол шапалақтауымен немесе қолмен сәлемдесуімен жауап береді, ал кейде жүргізушілер де оларға жауап ретінде қол сүйкейді. Жеңіс айналымы кейде жеңімпаз үшін де, басқа да жүргізушілер үшін де қауіпті болуы мүмкін, себебі көптеген трассаларда қауіпсіздік желілерін жанкөтерлер оңайша шаңдап өте алады, бұл жарыскерлерге кедергіл келтіреді. Жеңіс айналымында жарыстың соңғы кезеңінде жарыстан шығып қалған жүргізушілерді қарсыластарының бірінің көлігімен пит-стопқа қайтару жиі кездеседі. Формула-1-дегі көрнекті мысалдарға 1982 жылғы Монако Гран-присінде Рикардо Патрезе мен Дидье Пирони, 1991 жылғы Ұлыбритания Гран-присінде Найджел Манселл мен Айртон Сенна (суретте), 1995 жылғы Канада Гран-присінде Жан Алези мен Михаэль Шумахер, 1997 жылғы Германия Гран-присінде Михаэль Шумахер мен Джанкарло Физикелла, 2001 жылғы Испания Гран-присінде Мика Хаккинен мен Дэвид Култхард, 2011 жылғы Германия Гран-присінде Марк Веббер мен Фернандо Алонсо және 2013 жылғы Сингапур Гран-присінде Себастьян Феттель мен Паскаль Верлейн жатады. 2000 жылдардың ортасынан бастап, мотор спортының жаһандық басқару органы FIA Формула-1 жүргізушісінің жеңіс айналымында не істей алатынын шектеді. Спорттық ережеде жарыс аяқталғаннан кейін «барлық машиналар тоқтамай, асығыс жолмен (қажет болған жағдайда ғана), ешқандай затты қабылдамай және ешқандай көмексіз (қажет болған жағдайда маршалдардан басқа) жарыс кезіндегі парк-фермеге тікелей баруға тиіс» делінген, бірақ бұл ереже сирек орындалады. Мысалы, Фелипе Масса 2006 жылғы Бразилия Гран-присінде жеңіске жеткеннен кейін Бразилия туын алды, ал соңғы кезде Льюис Хэмилтон 2021 жылғы Ұлыбритания Гран-присінде даулы жеңіске жеткеннен кейін британдық туды алды. Жеңіс айналымында жүргізушілердің озуы және жарыстан кейінгі тексеру үшін қажетті бір литрлік отын үлгісін сақтау үшін тоқтауы да жиі кездеседі.

Lap around a track after race completion
a term used in motorsports

A victory lap (also lap of honor) is a term used in motorsports to describe an extra lap of the race track after the conclusion of a race. This lap, driven at reduced speed, allows the winning driver to celebrate their victory and gives the spectators an opportunity to congratulate and honor the competitors. Commonly, trackside flag marshals will wave their flags in a gesture known as the FIA salute or the Monkey Dance in the US. It is not uncommon for marshals to clap or wave their hands at drivers as a gesture and sometimes the drivers wave back in response. Victory laps can sometimes become dangerous for the winner and the other drivers, since in many tracks the safety nets can be easily climbed over by the crowd, which then becomes an obstacle for the racers. Victory laps have regularly seen drivers who have retired in the final stages of a race being given a lift back to the pits on one of their competitors' cars. Some notable examples in Formula One include Riccardo Patrese and Didier Pironi at the 1982 Monaco Grand Prix, Nigel Mansell and Ayrton Senna at the 1991 British Grand Prix (pictured), Jean Alesi and Michael Schumacher at the 1995 Canadian Grand Prix, Michael Schumacher and Giancarlo Fisichella at the 1997 German Grand Prix, Mika Häkkinen and David Coulthard at the 2001 Spanish Grand Prix, and Mark Webber and Fernando Alonso at the 2011 German Grand Prix and 2013 Singapore Grand Prix and Sebastian Vettel and Pascal Wehrlein at the 2017 Malaysian Grand Prix. Since the mid 2000s, the FIA, motorsports' global governing body, has restricted what a Formula One driver may do on his victory lap. The sporting regulations state that at the end of a race, "all cars must proceed on the circuit directly to the post race parc fermé without stopping, without overtaking (unless clearly necessary), without receiving any object whatsoever and without any assistance (except that of the marshals if necessary)", although this rule has rarely been enforced, such as Felipe Massa taking a Brazilian flag following his victory at the 2006 Brazilian Grand Prix, and more recently Lewis Hamilton taking a British flag following his controversial victory at the 2021 British Grand Prix. It is also commonplace to see drivers overtaking on the victory lap, as well as drivers stopping to conserve a one litre fuel sample required for post race inspection, amongst other reasons.

Польша жеңіс жолы

Польшалық немесе Кульвицкий айналымы – жүргізушінің машинасын 180 градусқа бұрып, NASCAR овалдарында сағат тіліне қарсы бағытта жүруі. Бұл тәжірибе жол және топырақ жарыстарында да қолданылады. Мұндай жеңіс айналымы көбінесе жергілікті қысқа трассаларда немесе топырақ трассаларда кездеседі, онда жеңімпаз жүргізуші шахматтық жалауды алып, содан кейін көрермендерге қарай машинаның жүргізуші жағымен айналады. Бұл терминді алғаш рет поляк-американдық Алан Кульвицкий 1988 жылғы 6 қарашада Checker 500 (Феникс) жарысында өзінің алғашқы Winston Cup жеңісін тойлағанда қолданды. Ол жеңісін сағат тіліне қарсы айналым жасап атап өтті. Кульвики бұл тәжірибемен алғаш рет көп жылдар бойын кері айналым жасаған Midwest dirt track racer Fred Zack-пен кездескенде танысты. Бір Ford инженері оның арқасын шапалақтап, "Бұл поляк айналымы ма?" деп сұрады. Кульвикидің тағы бір поляк айналымы 1992 жылы Hooters 500 жарысында Winston Cup чемпионатында жеңіске жеткенін тойлау кезінде болды. Бұл термин Кульвикидің 1993 жылғы 1 сәуірде Теннесси штатының Блунтвилл қаласының жанындағы ұшақ апатынан кейін бекітілді. Кульвикидің қазасынан бірнеше сағат өткен соң Питер Джеллен Кульвикидің жарыс машинасымен Бристоль моторлы трассасының айналасын сағат тіліне қарсы айналдырып, трассадан шықты. Кульвикидің қазасынан екі күн өткен соң, Бристоль Busch Series жарысының жеңімпазы Майкл Уолтрип өзінің ескі қысқа трассадағы қарсыласын құрметтеп, Кульвикидің танымал кері поляк айналымын жасады, бірақ жарты айналым ғана жасап, оның барлық реттілігін орындағысы келмейтінін айтды. Келесі күні Winston Cup жеңімпазы Расти Уоллес Уолтриптің үлгісін ұстанып, осы жарыстан кейін және 1993 жылғы маусымның соңына дейін барлық жеңістен кейін поляк айналымын толық жасады. Том Робертс, Уоллес пен Miller Brewing компаниясының баспасөз хатшысы, сонымен қатар Кульвикидің баспасөз хатшысы болды. Сонымен қатар, 1993 жылғы маусымның қалған бөлігінде көптеген жеңімпаздар Кульвикиді поляк айналымымен құттықтады. 1993 жылғы 14 қарашада Hooters 500 (Атланта) жарысынан кейін, сол маусымның соңғы жарысы, жарыстың жеңімпазы Уоллес және 1993 жылғы серия чемпионы Дейл Эрнхардт Кульвики мен Дейви Эллисонды еске алу үшін тиісінше №7 және №28 жалауларын алып жүріп, поляк айналымын бірге жасады. Майк Джой жиі бұл оқиғаны жүргізушінің құрметіне "Алан Кульвицкий айналымы" деп атайды және көрермендер көліктік жүргізушінің сәлемдесуін көреді. Джой термині идеяны дамытқан адамның атымен аталатын басқа жағдайларды еске салады (мысалы, Gurney flap, Petty bar). Көптеген жергілікті жарыстардың жеңімпаздары мен серия чемпиондары Кульвикиді немесе оның жеңімпаз рухын поляк айналымымен құттықтады, әсіресе оның туған штаты Висконсинде. 2006 жылы Милуоки жарысының жеңімпазы Пол Менард (Висконсин) өзінің алғашқы Busch Series жеңісін поляк айналымымен тойлады. Дейл Эрнхардт-младший 2001 жылы Довер Даунс халықаралық жылдамдық трассасында өткен MBNA Кал Рипкен-младший 400 жарысында жеңіске жетіп, 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін NASCAR-дың алғашқы Winston Cup жарысында үлкен американдық туды жүргізушінің терезесінен ұстап, поляк айналымын жасады. Джимми Джонсон 2004 жылы 31 қазанда Атланта моторлы трассасындағы 2004 жылғы Bass Pro Shops MBNA 500 жарысын жеңіп алғаннан кейін поляк айналымымен арнайы жеңісті атап өтті. Бір апта бұрын, 24 қазанда, Вирджиния штатының Мартинсвилл қаласының жанында Хендрик Моторспорттың ұшағы апатқа ұшырады. Курт Буш 2005 жылы Феникстегі жеңісін поляк айналымымен тойлады. Буш өзінің алғашқы NASCAR жарыстарын осы трассада көрді және Кульвикиді құрметтемек болды. Кайл Буш Бристольдегі 2009 жылғы NASCAR Sprint Cup жарысын жеңіп алғаннан кейін поляк айналымын жасады, ал Курт сол жылы Атлантадағы жарыста машинасын кері бұрып, "Жалпы айналым" деп аталатын жаттығуды қайталады. 2012 жылы Тони Стюарт Лас-Вегас моторлы трассасындағы Kobalt Tools 400 жарысында алғаш рет жеңіске жеткеннен кейін поляк айналымын жасады. 2014 жылы Эрнхардт-младший Daytona 500 жеңісін поляк айналымымен тойлады. 2014 жылғы маусымдағы екінші жеңісі 8 маусымда Поконода болды, онда ол оны қайталады. Ол сондай-ақ қазан айында Goody's Headache Relief Shot 500 жарысында жеңіске жеткеннен кейін де бұл жетістікті орындады. 2015 жылы Денни Хамлин өзінің туған штатындағы Ричмонд халықаралық жарыс алаңында Xfinity сериясындағы жеңісін поляк айналымымен тойлады және оны жаншылып жатқанда аяқтады. 2020 жылғы маусымның соңғы жарысы 500-де Джонсонның толық уақытты жүргізуші ретіндегі соңғы жарысы болды, ол чемпионаттық кезеңге өтпеген жүргізушілердің арасында ең жоғары нәтиже көрсеткені үшін бесінші орынды алып, поляк айналымын жасады.

A Polish, or Kulwicki victory lap entails the driver turning his car around and driving in the opposite direction, which is clockwise on NASCAR ovals. It has been used in road courses. This style of victory lap is common in local short track or dirt track races, where the victorious driver takes the checkered flag from the flag stand, and then proceeds to drive with the driver's side of the car facing the fans for their victory lap. The term was first coined as a result of Polish American Alan Kulwicki's celebration of his first career Winston Cup victory at the Checker 500 (Phoenix) on November 6, 1988. He celebrated his victory by driving a clockwise victory lap. Kulwicki first became familiar with the practice after meetings with Midwest dirt track racer Fred Zack, who had been performing the backwards lap for many years prior. A Ford engineer slapped him on the back and asked if that was a "Polish" victory lap. Kulwicki's only other Polish victory lap came in 1992, in celebration of his Winston Cup Championship at the 1992 Hooters 500. The term was solidified after Kulwicki's death in a plane crash on Thursday, April 1, 1993, near Blountville, Tennessee. Hours after Kulwicki's death, Peter Jellen drove Kulwicki's racecar hauler counter clockwise around Bristol Motor Speedway before leaving the track. Two days after Kulwicki's death, Bristol Busch Series race winner Michael Waltrip honored his old short track foe by turning Kulwicki's trademark reverse Polish victory lap, but only half a lap, stating that he did not want to do Kulwicki's entire routine. The next day, Winston Cup winner Rusty Wallace followed Waltrip's lead, and proceeded to run a full Polish victory lap, both after that race, and after each victory for the rest of the 1993 season. Tom Roberts, Wallace's and sponsor Miller Brewing's publicist, was also Kulwicki's publicist. In addition, most winners for the remainder of the 1993 season honored Kulwicki with a Polish victory lap. On November 14, 1993, after the Hooters 500 (Atlanta), the last race of that season, the race winner Wallace and 1993 series champion Dale Earnhardt ran a Polish victory lap together while carrying #7 and #28 flags commemorating Kulwicki and Davey Allison, respectively. Mike Joy frequently refers to this as an "Alan Kulwicki victory lap" in memory of the driver, and noted the spectators see the driver, who usually waves and sometimes has his helmet off, as he salutes the fans. Joy's term is reminiscent of other cases where a term is named for the person who developed the idea (i. e., Gurney flap, Petty bar). Many local racetrack winners and series champions have saluted Kulwicki or his underdog spirit with a Polish victory lap, especially in his home state of Wisconsin. 2006 Milwaukee race winner Paul Menard (a Wisconsinite) celebrated his first Busch Series win with a Polish victory lap. Dale Earnhardt Jr. did a Polish victory lap after winning the 2001 MBNA Cal Ripken Jr. 400 at Dover Downs International Speedway in the first NASCAR Winston Cup Race following the September 11 attacks while holding a large American flag out the driver's side window. Jimmie Johnson celebrated a special win by doing a Polish victory lap on October 31, 2004, after winning the 2004 Bass Pro Shops MBNA 500 at Atlanta Motor Speedway. The week before on October 24, tragedy struck when a Hendrick Motorsports airplane crashed outside of Martinsville, Virginia. Kurt Busch celebrated his 2005 win at Phoenix with a Polish victory lap. Busch watched his first NASCAR races at the track, and wanted to honor Kulwicki. Kyle Busch also did a Polish victory lap after his 2009 NASCAR Sprint Cup win at Bristol, while Kurt repeated the act at that year's Atlanta race when he put his car in reverse, a practice dubbed "The Unwind Lap". In 2012, Tony Stewart did a Polish victory lap after finally winning for the first time at Las Vegas Motor Speedway in the Kobalt Tools 400. In 2014, Earnhardt Jr. celebrated his Daytona 500 victory with a Polish victory lap. His second win of the 2014 season came on June 8 at Pocono, where he repeated it. He also performed the feat after winning the Goody's Headache Relief Shot 500 in October. In 2015, Denny Hamlin celebrated his Xfinity Series win in his home state track at Richmond International Raceway with a Polish victory lap, and completing it while performing a burnout. In the 2020 Season Finale 500, Johnson's final race as a full time driver, he performed a Polish victory lap after finishing fifth as the highest non championship round driver.