Кіріспе
Матай 24 – Христиан Киелі кітаптарының Жаңа Келісіміндегі Матай Ізгі хабарының жиырма төртінші тарауы. Ол Иса Мәсіхтің айтқан Зәйтүн тауындағы сөзінің немесе "Кіші Апокалипсис" деп аталатын, сондай-ақ эсхатологиялық сөз деп сипатталатын баяндамасын бастайды, ол 25-ші тарауға дейін жалғасады. Бұл тарауда Исаның Иерусалим ғибадатханасының қирауы туралы болжамы жазылған. Марқ 13 және Лұқа 21 де осы мәселені қамтиды.
Мәтін
Бастапқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарау 51 аятқа бөлінген.
Контекст
Алдыңғы тарауларда (21–23-тараулар) Иса ғибадатханада сабақ беріп, парызшылармен, Ирод жақтастарымен және саддукейлермен пікір таластырып жүрген.
Иса ғибадатхананың қиратылатынын алдын ала айтады
Иса және оның шәкірттері ғибадатханадан шығып кетеді, немесе Жаңа Өмір аудармасында айтылғандай, ғибадатхана аумағынан. Теолог Джон Гилл Исаның "ешқашан қайта оралмайтынын" байыпты. Артур Каррдың мәлімдемесіне сәйкес, ғибадатхананың шығысындағы Қидрон аңғарына түсіп, Зәйтүн тауының беткейіне көтерілгенде, шәкірттер "ғибадатхананың аппақ мәрмәр бағаналарымен, алтын жалатылған шатыры мен мұнараларымен және іргесіндегі алып тастармен" көрінгенін көре алды. Иса: "Мұнда тас үстіне тас қалмайды" деп болжады. Бұл болжам Исаның былай деген сөздерімен үйлеседі:
"Иерусалим, Иерусалим! Міне, үйің сен үшін қиратылды." Мефодизмнің негізін қалаушы Джон Уэсли бұл болжам "толыққанды орындалды" дейді, себебі ғибадатхана ғимараттарының көп бөлігі 70 жылы римдік басқыншы генерал Титус бұйрығымен өртелді, содан кейін қиратылды.
O Jerusalem, Jerusalem See! Your house is left to you desolate. Methodism's founder John Wesley says that the prediction was "most punctually fulfilled" in that the majority of the temple buildings were burned and then dug up on the orders of the invading Roman general Titus in 70 AD.
Зәйтүн тауы
Иса және оның шәкірттері Зәйтүн тауына бет алады, онда "соңғы заман" туралы "жеке" әңгіме өтеді. Исаның осы сөздері "Кіші Апокалипсис" немесе "Оливет сөздері" деп аталады. Иса шәкірттерінен бұрын жолға шыққан сияқты (Матай 24:3 (NKJV)), олар оның келуінің (парусия) уақыты мен мағынасы туралы сұрау үшін оның қасына келеді. Марқ 13:3 (ЖД) бойынша, тек Петір, Жақып, Жохан және Әндір онымен сөйлескен. Женева Библиясында (1599), "Король Джеймс" нұсқасында және "Жаңа Мэтью" Библиясында ("Мен Мәсіхпін" деген сөз анықталмаған түрде келтірілген, бұл Вильям Тиндалдың Жаңа Ғаһиднамасының қазіргі заманғы нұсқасы). Карр (1882 жылдан бастап) "Христос, Мессия" дұрыс деп атап көрсетеді, бұл сол кезде қолданыста болған "Король Джеймс" нұсқасынан өзгеше. "Қиратудың жексұрындығы" "Жаңа қайта қарастырылған стандартты нұсқада" "құрып тастау құрбандығы" деп сипатталады. Сілтеме:
20-аят
Қашатын кездерің қыс мезгіліне немесе сенімді демалыс күніне тура келмесін деп дұға етіңдер. Қыста қашудың қиындықтары нашар ауа-райынан туындайды. Дейл Эллисон демалыс күні қашудың неліктен қиынға соғатынына түсіндірме берілмегенін айтады; ол Матайдың қауымы демалыс күнін салт бойынша саяхаттарға шектеулер қойылып, тынығу күні ретінде сақтаған болуы мүмкін екенін және олар мұндай күні қашуға тартынған және дайын болмаған болуы мүмкін дейді. Бахаи дінінде Бахаулла өзінің маңызды теологиялық еңбегі «Кітаб-и-Иқан» (Нақтылық кітабы) арқылы Матай 24:29-31 аяттарын түсіндіріп, әр сөз тіркесінің аллегориялық мағынасын толыққанды ашады.