Кіріспе

Химиялық қосылыс

Триметафан камсилат (INN) немесе триметафан камсилат (USAN), саудалық атауы Arfonad, сирек жағдайларда қан қысымын төмендету үшін қолданылатын симпатолитикалық препарат. Триметафан – ганглионалдық блокатор: ол автономды ганглиядағы никотиндік ацетилхолин рецепторларының белгілі бір түріндегі холинергиялық жүргізуге қарсы әрекет етеді, соның салдарынан симпатикалық және парасимпатикалық жүйке жүйелерін тоқтатады. Ол никотиндік рецепторда деполяризацияламайтын бәсекелестік антагонист ретінде әрекет етеді, әсері қысқа және тамырға жіберіледі. Оны Лео Стернбах ашқан.

Әсерлер

Триметафан – сульфоний қосылысы, сондықтан оң зарядталған. Зарядталғандықтан ол липидті жасуша мембраналарынан, мысалы, қан-ми тосқауыл құрайтын мембраналардан өте алмайды. Осы себепті триметафан орталық нерв жүйесіне әсер етпейді. Көздің кіл тамырлы бұлшық еті линзаны дөңгелетеді, бұл бейімделуге мүмкіндік береді және негізінен парасимпатиялық жүйемен басқарылады. Ганглионды бұғаттаушы препарат қолданғанда кіл тамырлы бұлшық ет жиырылмайды (циклоплегия) және науқас көзін шоғырландыру қабілетін жоғалтады. Триметафан қан айналым жүйесіне күшті әсер етеді. Қан тамырларының мөлшері негізінен симпатикалық нерв жүйесімен басқарылады. Қан тамырларына симпатикалық жүйе әсерінің жоғалтылуы олардың кеңеюіне (вазодилатация) алып келеді, бұл қан қысымын төмендетеді. Постуральді гипотензия – мұндай препараттардың жиі кездесетін қосымша әсері. Триметафан гистамин бөліп шығарады, бұл қан қысымын одан әрі төмендетеді. Жүрекке әсері – жиырылу күшінің төмендеуі және жүрек соғу жиілігінің артуы (тахикардия). Рефлекстік тахикардияның азайуы немесе байқалмауы мүмкін, себебі триметафан жүректі иннервациялайтын симпатикалық ганглияларды да бұғаттайды. Асқазан-ішек жолының қозғалғыштығы парасимпатиялық жүйемен реттеледі, ал осы жүйеге әсер етудің бұзылуы қозғалғыштықтың төмендеуіне және іш қатуға әкеледі. Триметафан қолданудың сирек кездесетін қосымша әсері – кенеттен тыныс тоқтауы. Оның механизмі белгісіз, өйткені триметафан нейромышақтық өткізілімді бұзбайды және тыныс тоқтауы ганглиондық блокаданың күтілмеген салдары емес.

Терапиялық қолданыстар

Триметафанның терапиялық қолданылуы жаңа, әсерлері мен нәтижелері жағынан таңдамалырақ дәрілердің бәсекелестігіне байланысты өте шектеулі. Ол кейде гипертониялық дағдарысты, аортаның жарылу аневризмасын емдеуге, сондай-ақ өкпе ісінуін емдеуге және нейрохирургия кезінде қан кетуді азайтуға қолданылады.